29 shlokas
- 1
अग्निर् उवाच
कश्यपस्य वेदे सर्गमदित्यादिषु हे मुने
चाक्षुषे तुषिता देवास्ते ऽदित्यां कश्यपात्पुनः
agnir uvāca
kaśyapasya vede sargamadityādiṣu he mune
cākṣuṣe tuṣitā devāste 'dityāṃ kaśyapātpunaḥ
- 2
आसन्विष्णुश्च शक्रश्च त्वष्टा धाता तथार्यमा
पूषा विवस्वान्सविता मित्रो ऽथ वरुणो भगः
āsanviṣṇuśca śakraśca tvaṣṭā dhātā tathāryamā
pūṣā vivasvānsavitā mitro 'tha varuṇo bhagaḥ
- 3
अंशुश्च द्वादशादित्या आसन्वैवस्वते ऽन्तरे
अरिष्टनेमिपत्रीनाम् अपत्यानीह षोडश
aṃśuśca dvādaśādityā āsanvaivasvate 'ntare
ariṣṭanemipatrīnām apatyānīha ṣoḍaśa
- 4
बहुपुत्रस्थ विदुषश्चतस्रो विद्युतः सुताः
प्रत्यङ्गिरजाः श्रेष्ठाः कृशाश्वस्य सुरायुधाः
bahuputrastha viduṣaścatasro vidyutaḥ sutāḥ
pratyaṅgirajāḥ śreṣṭhāḥ kṛśāśvasya surāyudhāḥ
- 5
उदयास्तमने सूर्ये तद्वदेते युगे युगे
हिरण्यकशिपुर्दित्यां हिरण्याक्षश्च कश्यपात्
udayāstamane sūrye tadvadete yuge yuge
hiraṇyakaśipurdityāṃ hiraṇyākṣaśca kaśyapāt
- 6
सिंहिका चाभवत्कन्या विप्रचित्तेः परिग्रहः
राहुप्रभृतयस्तस्यां सैंहिकेया इति श्रुताः
siṃhikā cābhavatkanyā vipracitteḥ parigrahaḥ
rāhuprabhṛtayastasyāṃ saiṃhikeyā iti śrutāḥ
- 7
हिरण्यकशिपोः पुत्राश्चत्वारः प्रथितौजसः
अनुह्रादश्च ह्रादश्च प्रह्रादश्चातिवैष्णवः
hiraṇyakaśipoḥ putrāścatvāraḥ prathitaujasaḥ
anuhrādaśca hrādaśca prahrādaścātivaiṣṇavaḥ
- 8
संह्रादश्च चतुर्थो ऽभूत्ह्रादपुत्रो ह्रदस्तथा
ह्रदस्य पुत्र आयुष्मान्शिबिर्बास्कल एव च
saṃhrādaśca caturtho 'bhūthrādaputro hradastathā
hradasya putra āyuṣmānśibirbāskala eva ca
- 9
विरोचनस्तु प्राह्रादिर्बलिर्जज्ञे विरोचनात्
बलेः पुत्रशतं त्वासीद्बाणश्रेष्ठं महामुने
virocanastu prāhrādirbalirjajñe virocanāt
baleḥ putraśataṃ tvāsīdbāṇaśreṣṭhaṃ mahāmune
- 10
पुराकल्पे हि बाणेन प्रसाद्योमापतिं वरः
पार्श्वतो विहरिष्यामीत्येवम्प्राप्तश्च ईश्वरात्
purākalpe hi bāṇena prasādyomāpatiṃ varaḥ
pārśvato vihariṣyāmītyevamprāptaśca īśvarāt
- 11
हिरण्याक्षसुताः पञ्च शम्बरः शकुनिस्त्विति
द्विमूर्धा शङ्कुरार्यश्च शतमासन्दनोः सुताः
hiraṇyākṣasutāḥ pañca śambaraḥ śakunistviti
dvimūrdhā śaṅkurāryaśca śatamāsandanoḥ sutāḥ
- 12
स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची स्मृता
उपदानवी हयशिरा शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी
svarbhānostu prabhā kanyā pulomnastu śacī smṛtā
upadānavī hayaśirā śarmiṣṭhā vārṣaparvaṇī
- 13
पुलोमा कालका चैव वैश्वानरसुते उभे
कश्यपस्य तु भार्ये द्वे तयोः पुत्राश्च कोटयः
pulomā kālakā caiva vaiśvānarasute ubhe
kaśyapasya tu bhārye dve tayoḥ putrāśca koṭayaḥ
- 14
प्रह्रादस्य चतुष्कोट्यो निवातकवचाः कुले
ताम्रायाः षट्सुताः स्युश्च काकी श्वेनी च भास्यपि
prahrādasya catuṣkoṭyo nivātakavacāḥ kule
tāmrāyāḥ ṣaṭsutāḥ syuśca kākī śvenī ca bhāsyapi
- 15
गृध्रिका शुचि सुग्रीवा ताभ्यः काकादयो ऽभवन्
अश्वाश्चोष्ट्राश्च ताम्राया अरुणो गरुडस्तथा
gṛdhrikā śuci sugrīvā tābhyaḥ kākādayo 'bhavan
aśvāścoṣṭrāśca tāmrāyā aruṇo garuḍastathā
- 16
विनतायाः सहस्रं तु सर्पाश्च सुरसाभवाः
काद्रवेयाः सहस्रं तु शेषवासुकितक्षकाः
vinatāyāḥ sahasraṃ tu sarpāśca surasābhavāḥ
kādraveyāḥ sahasraṃ tu śeṣavāsukitakṣakāḥ
- 17
दंष्ट्रिणः क्रोधवशजा धरोत्थाः पक्षिणो जले
सुरभ्यां गोमहिष्यादि इरोत्पन्नास्तृणादयः
daṃṣṭriṇaḥ krodhavaśajā dharotthāḥ pakṣiṇo jale
surabhyāṃ gomahiṣyādi irotpannāstṛṇādayaḥ
- 18
स्वसायां यक्षरक्षांसि मुनेर् अश्वरसो ऽभवन्
अरिष्टायां तु गन्धर्वाः कश्यपाद्धि स्थिरं चरं
svasāyāṃ yakṣarakṣāṃsi muner aśvaraso 'bhavan
ariṣṭāyāṃ tu gandharvāḥ kaśyapāddhi sthiraṃ caraṃ
- 19
एषां पुत्रादयो ऽसङ्ख्या देवैर्वै दानवा जिताः
दितिर्विनष्टपुत्रा वै तोषयामास कश्यपं
eṣāṃ putrādayo 'saṅkhyā devairvai dānavā jitāḥ
ditirvinaṣṭaputrā vai toṣayāmāsa kaśyapaṃ
- 20
पुत्रमिन्द्रप्रहर्तारमिच्छती प्राप कश्यपात्
पादाप्रक्षालनात्सुप्ता तस्या गर्भं जघान ह
putramindraprahartāramicchatī prāpa kaśyapāt
pādāprakṣālanātsuptā tasyā garbhaṃ jaghāna ha
- 21
छिद्रमन्विष्य चेन्द्रस्तु ते देवा मरुतो ऽभवन्
शक्रस्यैकोनपञ्चाशत्सहाया दीप्ततेजसः
chidramanviṣya cendrastu te devā maruto 'bhavan
śakrasyaikonapañcāśatsahāyā dīptatejasaḥ
- 22
एतत्सर्वं हरिर्ब्रह्मा अभिषिच्य पृथुं नृपं
ददौ क्रमेण राज्यानि अन्येषामधिपो हरिः
etatsarvaṃ harirbrahmā abhiṣicya pṛthuṃ nṛpaṃ
dadau krameṇa rājyāni anyeṣāmadhipo hariḥ
- 23
द्विजौषधीनां चन्द्रश्च अपां तु वरुणो नृपः
राज्ञां वैश्रवणो राजा सूर्याणां विष्णोरीश्वरः
dvijauṣadhīnāṃ candraśca apāṃ tu varuṇo nṛpaḥ
rājñāṃ vaiśravaṇo rājā sūryāṇāṃ viṣṇorīśvaraḥ
- 24
वसूनां पावको राजा मरुतां वासवः प्रभुः
प्रजापतीनां दक्षो ऽथ प्रह्लादो दानवाधिपः
vasūnāṃ pāvako rājā marutāṃ vāsavaḥ prabhuḥ
prajāpatīnāṃ dakṣo 'tha prahlādo dānavādhipaḥ
- 25
पितॄणां च यमो राजा भूतादीनां हरः प्रभुः
हिमवांश्चैव शैलानां नदीनां सागरः प्रभुः
pitṝṇāṃ ca yamo rājā bhūtādīnāṃ haraḥ prabhuḥ
himavāṃścaiva śailānāṃ nadīnāṃ sāgaraḥ prabhuḥ
- 26
गान्धर्वाणां चित्ररथो नागानामथ वासुकिः
सर्पाणां तक्षको राजा गरुडः पक्षिणामथ
gāndharvāṇāṃ citraratho nāgānāmatha vāsukiḥ
sarpāṇāṃ takṣako rājā garuḍaḥ pakṣiṇāmatha
- 27
ऐरावतो गजेन्द्राणां गोवृषो ऽथ गवामपि
मृगाणाम् अथ शार्दूलः प्लक्षो वनस्पतीश्वरः
airāvato gajendrāṇāṃ govṛṣo 'tha gavāmapi
mṛgāṇām atha śārdūlaḥ plakṣo vanaspatīśvaraḥ
- 28
उच्चैःश्रवास्तथाश्वानां सुधन्वा पूर्वपालकः
दक्षिणस्यां शङ्खपदः केतुमान्पालको जले
हिरण्यरोमकः सौम्ये प्रतिसर्गो ऽयमीरितः
uccaiḥśravāstathāśvānāṃ sudhanvā pūrvapālakaḥ
dakṣiṇasyāṃ śaṅkhapadaḥ ketumānpālako jale
hiraṇyaromakaḥ saumye pratisargo 'yamīritaḥ
- 29
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये प्रतिसर्गवर्णनं नाम ऊनविंशतितमो ऽध्यायः
ity ādimahāpurāṇe āgneye pratisargavarṇanaṃ nāma ūnaviṃśatitamo 'dhyāyaḥ

