28 shlokas
- 1
अग्निर् उवाच
यौधिष्ठिरी दौर्योधनी कुरुक्षेत्रं ययौ चमूः
भीष्मद्रोणादिकान्दृष्ट्वा नायुध्यत गुरूनिति
agnir uvāca
yaudhiṣṭhirī dauryodhanī kurukṣetraṃ yayau camūḥ
bhīṣmadroṇādikāndṛṣṭvā nāyudhyata gurūniti
- 2
पार्थं ह्य् उवाच भगवान्नशोच्या भीष्ममुख्यकाः
शरीराणि विनाशीनि न शरीरी विनश्यति
pārthaṃ hy uvāca bhagavānnaśocyā bhīṣmamukhyakāḥ
śarīrāṇi vināśīni na śarīrī vinaśyati
- 3
अयमात्मा परं ब्रह्म अहं ब्रह्मस्मि विद्धि तम्
सिद्ध्यसिद्ध्योः समो योगी राजधर्मं प्रपालय
ayamātmā paraṃ brahma ahaṃ brahmasmi viddhi tam
siddhyasiddhyoḥ samo yogī rājadharmaṃ prapālaya
- 4
कृष्णोक्तो ऽथार्जुनो ऽयुध्यद्रथस्थो वाद्यशब्दवान्
भीष्मः सेनापतिरभूदादौ दौर्योधने बले
kṛṣṇokto 'thārjuno 'yudhyadrathastho vādyaśabdavān
bhīṣmaḥ senāpatirabhūdādau dauryodhane bale
- 5
पाण्डवानां शिखण्डी च तयोर्युद्धं बभूव ह
धार्तराष्ट्राः पाण्डवांश्च जघ्नुर्युद्धे सभीष्मकाः
pāṇḍavānāṃ śikhaṇḍī ca tayoryuddhaṃ babhūva ha
dhārtarāṣṭrāḥ pāṇḍavāṃśca jaghnuryuddhe sabhīṣmakāḥ
- 6
धार्तराष्ट्रान्शिखण्ड्याद्याः पाण्डवा जघ्नुराहवे
देवासुरसंयुद्धं कुरुपाण्डवसेनयोः
dhārtarāṣṭrānśikhaṇḍyādyāḥ pāṇḍavā jaghnurāhave
devāsurasaṃyuddhaṃ kurupāṇḍavasenayoḥ
- 7
बभूव स्वस्थदेवानां पश्यतां प्रीतिवर्धनं
भीष्मो ऽस्त्रैः पाण्डवं सैन्यं दशाहोभिर्न्यपातयत्
babhūva svasthadevānāṃ paśyatāṃ prītivardhanaṃ
bhīṣmo 'straiḥ pāṇḍavaṃ sainyaṃ daśāhobhirnyapātayat
- 8
दशमे ह्य् अर्जुनो बाणैर्भीष्मं वीरं ववर्ष ह
शिखण्डी द्रुपदोक्तो ऽस्त्रैर्ववर्ष जलदो यथा
daśame hy arjuno bāṇairbhīṣmaṃ vīraṃ vavarṣa ha
śikhaṇḍī drupadokto 'strairvavarṣa jalado yathā
- 9
हस्त्यश्वरथपादातमन्योन्यास्त्रनिपातितम्
भीष्मः स्वच्छन्दमृत्युश्च युद्धमार्गं प्रदर्श्य च
hastyaśvarathapādātamanyonyāstranipātitam
bhīṣmaḥ svacchandamṛtyuśca yuddhamārgaṃ pradarśya ca
- 10
वसूक्तो वसुलोकाय शरशय्यागतः स्थितः
उत्तरायणमीक्षंश्च ध्यायन्विष्णुं स्तवन्स्थितः
vasūkto vasulokāya śaraśayyāgataḥ sthitaḥ
uttarāyaṇamīkṣaṃśca dhyāyanviṣṇuṃ stavansthitaḥ
- 11
दुर्योधने तु शोकार्ते द्रोणः सेनापतिस्त्वभूत्
पाण्डवे हर्षिते सैन्ये धृष्टद्युम्नश्चमूपतिः
duryodhane tu śokārte droṇaḥ senāpatistvabhūt
pāṇḍave harṣite sainye dhṛṣṭadyumnaścamūpatiḥ
- 12
तयोर्युद्धं बभूवोग्रं यमराष्ट्रविवर्धनम्
विराटद्रुपदाद्याश्च निमग्ना द्रोणसागरे
tayoryuddhaṃ babhūvograṃ yamarāṣṭravivardhanam
virāṭadrupadādyāśca nimagnā droṇasāgare
- 13
दौर्योधनी महासेना हस्त्यश्वरथपत्तिनी
धृष्टद्युम्नाधिपतिता द्रोणः काल इवाबभौ
dauryodhanī mahāsenā hastyaśvarathapattinī
dhṛṣṭadyumnādhipatitā droṇaḥ kāla ivābabhau
- 14
हतो ऽश्वत्थामा चेत्युक्ते द्रोणः शस्त्राणि चात्यजत्
धृष्टद्युम्नशराक्रान्तः पतितः स महीतले
hato 'śvatthāmā cetyukte droṇaḥ śastrāṇi cātyajat
dhṛṣṭadyumnaśarākrāntaḥ patitaḥ sa mahītale
- 15
पञ्चमे ऽहनि दुर्धर्षः सर्वक्षत्रं प्रमथ्य च
दुर्योधने तु शोकार्ते कर्णः सेनापतिस्त्वभूत्
pañcame 'hani durdharṣaḥ sarvakṣatraṃ pramathya ca
duryodhane tu śokārte karṇaḥ senāpatistvabhūt
- 16
अर्जुनः पाण्डवानां च तयोर्युद्धं बभूव ह
शस्त्राशस्त्रि महारौद्रं देवासुररणोपमम्
arjunaḥ pāṇḍavānāṃ ca tayoryuddhaṃ babhūva ha
śastrāśastri mahāraudraṃ devāsuraraṇopamam
- 17
कर्णार्जुनाख्ये सङ्ग्रामे कर्णो ऽरीन् अवधीच्छरैः
द्वितीयाहनि कर्णस्तु अर्जुनेन निपातितः
karṇārjunākhye saṅgrāme karṇo 'rīn avadhīccharaiḥ
dvitīyāhani karṇastu arjunena nipātitaḥ
- 18
शल्यो दिनार्धं युयुधे ह्य् अवधीत्तं युधिष्ठिरः
युयुधे भीमसेनेन हतसैन्यः सुयोधनः
śalyo dinārdhaṃ yuyudhe hy avadhīttaṃ yudhiṣṭhiraḥ
yuyudhe bhīmasenena hatasainyaḥ suyodhanaḥ
- 19
बहून्हत्वा नरादींश्च भीमसेनमथाब्रवीत्
गदया प्रहरन्तं तु भीमस्तं तु व्यपातयत्
bahūnhatvā narādīṃśca bhīmasenamathābravīt
gadayā praharantaṃ tu bhīmastaṃ tu vyapātayat
- 20
गदयान्यानुजांस्तस्य तस्मिन्नष्टादेशेहनि
रात्रौ सुषुप्तं च बलं पाण्डवानां न्यपातयत्
gadayānyānujāṃstasya tasminnaṣṭādeśehani
rātrau suṣuptaṃ ca balaṃ pāṇḍavānāṃ nyapātayat
- 21
अक्षौहिणीप्रमाणं तु अश्वत्थामा महाबलः
द्रौपदेयान्सपाञ्चालान्धृष्टद्युम्नं च सो ऽवधीत्
akṣauhiṇīpramāṇaṃ tu aśvatthāmā mahābalaḥ
draupadeyānsapāñcālāndhṛṣṭadyumnaṃ ca so 'vadhīt
- 22
पुत्रहीनां द्रौपदीं तां रुदन्तीमर्जुनस्ततः
शिरोमणिं तु जग्राह ऐषिकास्त्रेण तस्य च
putrahīnāṃ draupadīṃ tāṃ rudantīmarjunastataḥ
śiromaṇiṃ tu jagrāha aiṣikāstreṇa tasya ca
- 23
अश्वत्थामास्त्रनिर्दग्धं जीवयामास वै हरिः
उत्तरायास्ततो गर्भं स परीक्षिदभून्नृपः
aśvatthāmāstranirdagdhaṃ jīvayāmāsa vai hariḥ
uttarāyāstato garbhaṃ sa parīkṣidabhūnnṛpaḥ
- 24
कृतवर्मा कृपो द्रौणिस्त्रयो मुक्तास्ततो रणात्
पाण्डवाः सात्यकिः कृष्णः सप्त मुक्ता न चापरे
kṛtavarmā kṛpo drauṇistrayo muktāstato raṇāt
pāṇḍavāḥ sātyakiḥ kṛṣṇaḥ sapta muktā na cāpare
- 25
स्त्रियश्चार्ताः समाश्वास्य भीमाद्यैः स युधिष्ठिरः
संस्कृत्य प्रहतान्वीरान्दत्तोदकधनादिकः
striyaścārtāḥ samāśvāsya bhīmādyaiḥ sa yudhiṣṭhiraḥ
saṃskṛtya prahatānvīrāndattodakadhanādikaḥ
- 26
भीष्माच्छान्तनवाच्छ्रुत्वा धर्मान्सर्वांश्च शान्तिदाम्
राजधर्मान्मोक्षधर्मान्दानधर्मान्नृपो ऽभवत्
bhīṣmācchāntanavācchrutvā dharmānsarvāṃśca śāntidām
rājadharmānmokṣadharmāndānadharmānnṛpo 'bhavat
- 27
अश्वमेधे ददौ दानं ब्राह्मणेभ्यो ऽरिमर्दनः
श्रुत्वार्जुनान्मौषलेयं यादवानां च संक्षयम्
राज्ये परीक्षितं स्थाप्य सानुजः स्वर्गमाप्तवान्
aśvamedhe dadau dānaṃ brāhmaṇebhyo 'rimardanaḥ
śrutvārjunānmauṣaleyaṃ yādavānāṃ ca saṃkṣayam
rājye parīkṣitaṃ sthāpya sānujaḥ svargamāptavān
- 28
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये महाभारतवर्णनं नाम चतुर्दशो ऽध्यायः
ity ādimahāpurāṇe āgneye mahābhāratavarṇanaṃ nāma caturdaśo 'dhyāyaḥ

