18 shlokas
- 1
अग्निर् उवाच
जगत्सर्गादिकान्क्रीडान्विष्णोर्वक्ष्ये ऽधुना शृणु
स्वर्गादिकृत्स सर्गादिः सृष्ट्यादिः सगुणो ऽगुणः
agnir uvāca
jagatsargādikānkrīḍānviṣṇorvakṣye 'dhunā śṛṇu
svargādikṛtsa sargādiḥ sṛṣṭyādiḥ saguṇo 'guṇaḥ
- 2
ब्रह्माव्यक्तं सदाग्रे ऽभूत्न खं रात्रिदिनादिकं
प्रकृतिं पुरुषं विष्णुः प्रविश्याक्षोभयत्ततः
brahmāvyaktaṃ sadāgre 'bhūtna khaṃ rātridinādikaṃ
prakṛtiṃ puruṣaṃ viṣṇuḥ praviśyākṣobhayattataḥ
- 3
स्वर्गकाले महत्तत्त्वमहङ्कारस्ततो ऽभवत्
वैकारिकस्तैजसश्च भूतादिश्चैव तामसः
svargakāle mahattattvamahaṅkārastato 'bhavat
vaikārikastaijasaśca bhūtādiścaiva tāmasaḥ
- 4
अहङ्काराच्छब्दमात्रमाकाशमभवत्ततः
स्पर्शमात्रो ऽनिलस्तस्माद्रूपमात्रो ऽनलस्ततः
ahaṅkārācchabdamātramākāśamabhavattataḥ
sparśamātro 'nilastasmādrūpamātro 'nalastataḥ
- 5
रसमात्रा आप इतो गन्धमात्रा मही स्मृता
अहङ्कारात्तामसात्तु तैजसानीन्द्रियाणि च
rasamātrā āpa ito gandhamātrā mahī smṛtā
ahaṅkārāttāmasāttu taijasānīndriyāṇi ca
- 6
वैकारिका दश देवा मन एकादशेन्द्रियम्
ततः स्वयंभूर्भगवान्सिसृक्षुर्विविधाः प्रजाः
vaikārikā daśa devā mana ekādaśendriyam
tataḥ svayaṃbhūrbhagavānsisṛkṣurvividhāḥ prajāḥ
- 7
अप एव ससर्जादौ तासु वीर्यमवासृजत्
आपो नारा इति प्रोक्ता आपो वै नरसूनवः
apa eva sasarjādau tāsu vīryamavāsṛjat
āpo nārā iti proktā āpo vai narasūnavaḥ
- 8
अयनं तस्य ताः पूर्वं तेन नारायणः स्मृतः
हिरण्यवर्णमभवत्तदण्डमुदकेशयम्
ayanaṃ tasya tāḥ pūrvaṃ tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ
hiraṇyavarṇamabhavattadaṇḍamudakeśayam
- 9
तस्मिन्जज्ञे स्वयं ब्रह्मा स्वयम्भूरिति नः श्रुतम्
हिरण्यगर्भो भगवानुषित्वा परिवत्सरम्
tasminjajñe svayaṃ brahmā svayambhūriti naḥ śrutam
hiraṇyagarbho bhagavānuṣitvā parivatsaram
- 10
तदण्डमकरोत्द्वैधं दिवं भुवमथापि च
तयोः शकलयोर्मध्ये आकाशमसृजत्प्रभुः
tadaṇḍamakarotdvaidhaṃ divaṃ bhuvamathāpi ca
tayoḥ śakalayormadhye ākāśamasṛjatprabhuḥ
- 11
अप्सु पारिप्लवां पृथिवीं दिशश्च दशधा दधे
तत्र कालं मनो वाचं कामं क्रोधमथो रतिम्
apsu pāriplavāṃ pṛthivīṃ diśaśca daśadhā dadhe
tatra kālaṃ mano vācaṃ kāmaṃ krodhamatho ratim
- 12
ससर्ज सृष्टिं तद्रूपां स्रष्टुमिच्छन्प्रजापतिः
विद्युतो ऽशनिमेघांश्च रोहितेन्द्रधनूंषि च
sasarja sṛṣṭiṃ tadrūpāṃ sraṣṭumicchanprajāpatiḥ
vidyuto 'śanimeghāṃśca rohitendradhanūṃṣi ca
- 13
वयांसि च ससर्जादौ पर्जन्यं चाथ वक्त्रतः
ऋचो यजूंषि सामानि निर्ममे यज्ञसिद्धये
vayāṃsi ca sasarjādau parjanyaṃ cātha vaktrataḥ
ṛco yajūṃṣi sāmāni nirmame yajñasiddhaye
- 14
साध्यास्तैर् अयजन्देवान्भूतमुच्चावचं भुजात्
सनत्कुमारं रुद्रं च ससर्ज क्रोधसम्भवम्
sādhyāstair ayajandevānbhūtamuccāvacaṃ bhujāt
sanatkumāraṃ rudraṃ ca sasarja krodhasambhavam
- 15
मरीचिमत्र्यङ्गिरसं पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम्
वसिष्ठं मानसाः सप्त ब्रह्माण इति निश्चिताः
marīcimatryaṅgirasaṃ pulastyaṃ pulahaṃ kratum
vasiṣṭhaṃ mānasāḥ sapta brahmāṇa iti niścitāḥ
- 16
सप्तैते जनयन्ति स्म प्रजा रुद्राश्च सत्तम
द्विधा कृत्वात्मनो देहमर्धेन पुरुषो ऽभवत्
saptaite janayanti sma prajā rudrāśca sattama
dvidhā kṛtvātmano dehamardhena puruṣo 'bhavat
- 17
अर्धेन नारी तस्यां स ब्रह्मा वै चासृजत्प्रजाः
ardhena nārī tasyāṃ sa brahmā vai cāsṛjatprajāḥ
- 18
इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये जगत्सर्गवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः
ity ādimahāpurāṇe āgneye jagatsargavarṇanaṃ nāma saptadaśo 'dhyāyaḥ

