۳۵ شلوک
- 1
प्रकृतिं पुरुषं चैव क्षेत्रं क्षेत्रज्ञमेव च ।
एतद्वेदितुमिच्छामि ज्ञानं ज्ञेयं च केशव ॥
مشینی مسودٕprakṛtiṃ puruṣaṃ caiva kṣetraṃ kṣetrajñameva ca |
etadveditumicchāmi jñānaṃ jñeyaṃ ca keśava ||
مشینی مسودٕارجُنن ووٚن: پرکرتی تہٕ پُرش، کشیتر تہٕ کشیترگیہ، گیان تہٕ زاننہٕ لایق: یِم چھُس بہٕ سمجھنہٕ یژھان، اے کیشو۔
- 2
इदं शरीरं कौन्तेय क्षेत्रमित्यभिधीयते ।
एतद्यो वेत्ति तं प्राहुः क्षेत्रज्ञ इति तद्विदः ॥
مشینی مسودٕidaṃ śarīraṃ kaunteya kṣetramityabhidhīyate |
etadyo vetti taṃ prāhuḥ kṣetrajña iti tadvidaḥ ||
مشینی مسودٕشری بھگوانن ووٚن: اے کونتی نیچوِ، یتھ جسمس چھِ کشیتر ونان۔ یِم اَمیُک علم تھاوان چھِ، تِم چھِ اَمیُک زانن وول کشیترگیہ ونان۔
- 3
क्षेत्रज्ञं चापि मां विद्धि सर्वक्षेत्रेषु भारत ।
क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्ज्ञानं यत्तज्ज्ञानं मतं मम ॥
مشینی مسودٕkṣetrajñaṃ cāpi māṃ viddhi sarvakṣetreṣu bhārata |
kṣetrakṣetrajñayorjñānaṃ yattajjñānaṃ mataṃ mama ||
مشینی مسودٕزان مےٚ تہِ سارنی کشیترن منٛز کشیترگیہ، اے بھارت۔ کشیتر تہٕ کشیترگیہ ہُند علم چھُ، میانہِ نظرِ منٛز، اصل گیان۔
- 4
तत्क्षेत्रं यच्च यादृक्च यद्विकारि यतश्च यत् ।
स च यो यत्प्रभावश्च तत्समासेन मे शृणु ॥
مشینی مسودٕtatkṣetraṃ yacca yādṛkca yadvikāri yataśca yat |
sa ca yo yatprabhāvaśca tatsamāsena me śaṛṇu ||
مشینی مسودٕبوز مےٚ نِشہِ مختصر پٲٹھۍ زِ سۄ کشیتر کیا چھُ، کِتھ کٕنۍ چھُ، کیا تبدیلی چھُ برداشت کران تہٕ کتھہٕ نِشہِ نیران، تہٕ زانن وول کُس چھُ تہٕ تٔمی سٕنزٕ طاقتہٕ کیا چھےٚ۔
- 5
ऋषिभिर्बहुधा गीतं छन्दोभिर्विविधैः पृथक् ।
ब्रह्मसूत्रपदैश्चैव हेतुमद्भिर्विनिश्चितैः ॥
مشینی مسودٕṛṣibhirbahudhā gītaṃ chandobhirvividhaiḥ pṛthak |
brahmasūtrapadaiścaiva hetumadbhirviniścitaiḥ ||
مشینی مسودٕیہِ چھُ رِشیو واریاہ طریقہٕ گیومُت، مختلف چھندن منٛز الگ الگ، تہٕ برہمس متعلق سوترن ہٕندۍن دلیلہٕ وٲجنۍن تہٕ فیصلہٕ کُن لفظن منٛز تہِ۔
- 6
महाभूतान्यहङ्कारो बुद्धिरव्यक्तमेव च ।
इन्द्रियाणि दशैकं च पञ्च चेन्द्रियगोचराः ॥
مشینی مسودٕmahābhūtānyahaṅkāro buddhiravyaktameva ca |
indriyāṇi daśaikaṃ ca pañca cendriyagocarāḥ ||
مشینی مسودٕبۄڈ عنصر، اہنکار، بُدھی تہٕ اویکت؛ دَہ حس تہٕ اکھ، تہٕ حواسن ہٕندۍ پانٛژ میدان؛
- 7
इच्छा द्वेषः सुखं दुःखं सङ्घातश्चेतना धृतिः ।
एतत्क्षेत्रं समासेन सविकारमुदाहृतम् ॥
مشینی مسودٕicchā dveṣaḥ sukhaṃ duḥkhaṃ saṅghātaścetanā dhṛtiḥ |
etatkṣetraṃ samāsena savikāramudāhṛtam ||
مشینی مسودٕخواہش، نفرت، سۄکھ، دۄکھ، جسمٕچ مجموعی بناوٹ، شعور تہٕ ثابت قدمی: یہِ چھُ، مختصر پٲٹھۍ، کشیتر پننیو تبدیلیو سٕتۍ۔
- 8
अमानित्वमदम्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम् ।
आचार्योपासनं शौचं स्थैर्यमात्मविनिग्रहः ॥
مشینی مسودٕamānitvamadambhitvamahiṃsā kṣāntirārjavam |
ācāryopāsanaṃ śaucaṃ sthairyamātmavinigrahaḥ ||
مشینی مسودٕعاجزی، دکھاوٕ نِشہِ آزٲدی، اہنسا، صبر، سیودٕ پن، گورو سٕنز خدمت، پاکی، ٹھہراو تہٕ پانس پٮ۪ٹھ قابو؛
- 9
इन्द्रियार्थेषु वैराग्यमनहङ्कार एव च ।
जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम् ॥
مشینی مسودٕindriyārtheṣu vairāgyamanahaṅkāra eva ca |
janmamṛtyujarāvyādhiduḥkhadoṣānudarśanam ||
مشینی مسودٕحواسن ہٕندۍن موضوعن نِشہِ بےٚ رغبتی، اہنکارُک نہٕ آسُن، تہٕ زامُت، مرُن، بُڈٕ بٲوی، بیمٲری تہٕ دۄکھس منٛز بُرٲیی صاف وُچھُن؛
- 10
असक्तिरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु ।
नित्यं च समचित्तत्वमिष्टानिष्टोपपत्तिषु ॥
مشینی مسودٕasaktiranabhiṣvaṅgaḥ putradāragṛhādiṣu |
nityaṃ ca samacittatvamiṣṭāniṣṭopapattiṣu ||
مشینی مسودٕبےٚ لگاوی، نیچوِ، زنانہِ، گرٕ تہٕ یِتھہٕ کٕنۍ چیزن سٕتۍ نہٕ چمبُن، تہٕ پسند تہٕ ناپسند چیزن برونٛہہ ہمیشہ برابر مَن؛
- 11
मयि चानन्ययोगेन भक्तिरव्यभिचारिणी ।
विविक्तदेशसेवित्वमरतिर्जनसंसदि ॥
مشینی مسودٕmayi cānanyayogena bhaktiravyabhicāriṇī |
viviktadeśasevitvamaratirjanasaṃsadi ||
مشینی مسودٕکُنہِ بییس کُن نہٕ پھیرن وألِس یوگہٕ سٕتۍ مےٚ سٕتۍ نہٕ ہِلن وٲجنۍ بھکتی، کُنہِ کِنۍ جاین ہٕنز پسند تہٕ ہجومن منٛز نہٕ کانٛہہ مزہٕ؛
- 12
अध्यात्मज्ञाननित्यत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम् ।
एतज्ज्ञानमिति प्रोक्तमज्ञानं यदतोऽन्यथा ॥
مشینی مسودٕadhyātmajñānanityatvaṃ tattvajñānārthadarśanam |
etajjñānamiti proktamajñānaṃ yadato'nyathā ||
مشینی مسودٕآتما ہٕندِس علمس منٛز ثابت قدمی، تہٕ پوٚز ہٕندِ علمہٕ کِس مقصدس پٮ۪ٹھ نظر: یہِ چھُ گیان ونہٕ آمُت، تہٕ یُس اَمہِ خلاف چھُ، سۄ چھُ جہالت۔
- 13
ज्ञेयं यत्तत्प्रवक्ष्यामि यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते ।
अनादिमत्परं ब्रह्म न सत्तन्नासदुच्यते ॥
مشینی مسودٕjñeyaṃ yattatpravakṣyāmi yajjñātvāmṛtamaśnute |
anādimatparaṃ brahma na sattannāsaducyate ||
مشینی مسودٕبہٕ ونہٕ سۄ یُس زاننہٕ لایق چھُ، یُس زٲنِتھ انسان امرت لبان چھُ: بغیر شروعات اعلیٰ برہم، یتھ نہٕ آسُن ونان چھِ تہٕ نہٕ نہٕ آسُن۔
- 14
सर्वतः पाणिपादं तत्सर्वतोऽक्षिशिरोमुखम् ।
सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति ॥
مشینی مسودٕsarvataḥ pāṇipādaṃ tatsarvato'kṣiśiromukham |
sarvataḥ śrutimalloke sarvamāvṛtya tiṣṭhati ||
مشینی مسودٕہر جاے اَتھ تہٕ کھور، ہر جاے اچھ، کلہٕ تہٕ بُتھ، دُنیاہس منٛز ہر جاے کن، سۄ چھُ سورُے ژھٲوِتھ کھوٚڑ۔
- 15
सर्वेन्द्रियगुणाभासं सर्वेन्द्रियविवर्जितम् ।
असक्तं सर्वभृच्चैव निर्गुणं गुणभोक्तृ च ॥
مشینی مسودٕsarvendriyaguṇābhāsaṃ sarvendriyavivarjitam |
asaktaṃ sarvabhṛccaiva nirguṇaṃ guṇabhoktṛ ca ||
مشینی مسودٕسۄ چھُ سارنی حواسن ہٕندۍن کٲمن منٛزٕ باسان، مگر سارنی حواسن نِشہِ آزاد؛ بےٚ لگاو، مگر سارنی ہُند سہارٕ؛ گُنن نِشہِ اَگہٕ، مگر تِہنٛد تجربہٕ کرن وول۔
- 16
बहिरन्तश्च भूतानामचरं चरमेव च ।
सूक्ष्मत्वात्तदविज्ञेयं दूरस्थं चान्तिके च तत् ॥
مشینی مسودٕbahirantaśca bhūtānāmacaraṃ carameva ca |
sūkṣmatvāttadavijñeyaṃ dūrasthaṃ cāntike ca tat ||
مشینی مسودٕسۄ چھُ سارنی جاندارن نیبر تہٕ اندر، نہٕ ہِلن وول تہٕ ہِلن وول۔ باریک آسنہٕ کِنۍ ہیٚکہِ نہٕ سۄ زاننہٕ یِتھ؛ سۄ چھُ دور تہِ تہٕ نزدیک تہِ۔
- 17
अविभक्तं च भूतेषु विभक्तमिव च स्थितम् ।
भूतभर्तृ च तज्ज्ञेयं ग्रसिष्णु प्रभविष्णु च ॥
مشینی مسودٕavibhaktaṃ ca bhūteṣu vibhaktamiva ca sthitam |
bhūtabhartṛ ca tajjñeyaṃ grasiṣṇu prabhaviṣṇu ca ||
مشینی مسودٕغیر منقسم، مگر جاندارن منٛز یِتھہٕ کٕنۍ بٲگرِتھ کھوٚڑ۔ سۄ پزِ جاندارن ہُند پالن وول، تِہنٛد نِگلن وول تہٕ تِہنٛد مۄل زاننہٕ یُن۔
- 18
ज्योतिषामपि तज्ज्योतिस्तमसः परमुच्यते ।
ज्ञानं ज्ञेयं ज्ञानगम्यं हृदि सर्वस्य विष्ठितम् ॥
مشینی مسودٕjyotiṣāmapi tajjyotistamasaḥ paramucyate |
jñānaṃ jñeyaṃ jñānagamyaṃ hṛdi sarvasya viṣṭhitam ||
مشینی مسودٕسۄ چھُ گاشن ہُند تہِ گاش تہٕ اَنہِ گۄٹہٕ نِشہِ اَگہٕ ونہٕ یِوان۔ سۄ چھُ گیان، زاننہٕ لایق تہٕ گیانہٕ سٕتۍ حاصل گژھن وول، سارنی ہٕندِس دِلس منٛز بیٹھمُت۔
- 19
इति क्षेत्रं तथा ज्ञानं ज्ञेयं चोक्तं समासतः ।
मद्भक्त एतद्विज्ञाय मद्भावायोपपद्यते ॥
مشینی مسودٕiti kṣetraṃ tathā jñānaṃ jñeyaṃ coktaṃ samāsataḥ |
madbhakta etadvijñāya madbhāvāyopapadyate ||
مشینی مسودٕیِتھہٕ پٲٹھۍ آو کشیتر، گیان تہٕ زاننہٕ لایق مختصر پٲٹھۍ بیان کرنہٕ۔ میون بھکت یہِ سمجھِتھ چھُ میانہِ وجودٕچ حالتہِ لایق گژھان۔
- 20
प्रकृतिं पुरुषं चैव विद्ध्यनादी उभावपि ।
विकारांश्च गुणांश्चैव विद्धि प्रकृतिसम्भवान् ॥
مشینی مسودٕprakṛtiṃ puruṣaṃ caiva viddhyanādī ubhāvapi |
vikārāṃśca guṇāṃścaiva viddhi prakṛtisambhavān ||
مشینی مسودٕزان زِ پرکرتی تہٕ پُرش چھِ دۄشوے بغیر شروعات، تہٕ زان زِ تبدیلی تہٕ گُن چھِ پرکرتی نِشہِ پٲدٕ گژھان۔
- 21
कार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिरुच्यते ।
पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुरुच्यते ॥
مشینی مسودٕkāryakāraṇakartṛtve hetuḥ prakṛtirucyate |
puruṣaḥ sukhaduḥkhānāṃ bhoktṛtve heturucyate ||
مشینی مسودٕکرم، وسیلن تہٕ کرن وٲلۍ آسنہٕ کِس پٲدٕ گژھنس منٛز چھےٚ پرکرتی سبب ونہٕ یِوان۔ سۄکھ تہٕ دۄکھہٕ کِس تجربس منٛز چھُ پُرش سبب ونہٕ یِوان۔
- 22
पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान्गुणान् ।
कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु ॥
مشینی مسودٕpuruṣaḥ prakṛtistho hi bhuṅkte prakṛtijānguṇān |
kāraṇaṃ guṇasaṅgo'sya sadasadyonijanmasu ||
مشینی مسودٕپُرش، پرکرتی منٛز روزِتھ، چھُ پرکرتی نِشہِ زامٕتۍن گُنن ہُند تجربہٕ کران۔ گُنن سٕتۍ لگاو چھُ تمیُک نیک تہٕ بد ذاتن منٛز زامنُک سبب۔
- 23
उपद्रष्टानुमन्ता च भर्ता भोक्ता महेश्वरः ।
परमात्मेति चाप्युक्तो देहेऽस्मिन्पुरुषः परः ॥
مشینی مسودٕupadraṣṭānumantā ca bhartā bhoktā maheśvaraḥ |
paramātmeti cāpyukto dehe'sminpuruṣaḥ paraḥ ||
مشینی مسودٕیتھ جسمس منٛز اعلیٰ پُرشس چھِ گواہ، اجازت دِنہٕ وول، پالن وول، تجربہٕ کرن وول، بوٚڈ مالِک تہٕ پرماتما تہِ ونان۔
- 24
य एवं वेत्ति पुरुषं प्रकृतिं च गुणैः सह ।
सर्वथा वर्तमानोऽपि न स भूयोऽभिजायते ॥
مشینی مسودٕya evaṃ vetti puruṣaṃ prakṛtiṃ ca guṇaiḥ saha |
sarvathā vartamāno'pi na sa bhūyo'bhijāyate ||
مشینی مسودٕیُس پُرش تہٕ پرکرتی تمہِ کِہن گُنن سٕتۍ یِتھہٕ پٲٹھۍ زانان چھُ، سۄ زامہِ نہٕ بییہِ، یِتھہٕ کٕنۍ تہِ سۄ زندگی گُزارِ۔
- 25
ध्यानेनात्मनि पश्यन्ति केचिदात्मानमात्मना ।
अन्ये साङ्ख्येन योगेन कर्मयोगेन चापरे ॥
مشینی مسودٕdhyānenātmani paśyanti kecidātmānamātmanā |
anye sāṅkhyena yogena karmayogena cāpare ||
مشینی مسودٕکینٛہہ چھِ دھیانہٕ ذریعہٕ آتماہس آتماہس منٛز آتماہٕ سٕتۍ وُچھان؛ بییہِ سانکھیہ یوگہٕ سٕتۍ، تہٕ کینٛہہ بییہِ کرم یوگہٕ سٕتۍ۔
- 26
अन्ये त्वेवमजानन्तः श्रुत्वान्येभ्य उपासते ।
तेऽपि चातितरन्त्येव मृत्युं श्रुतिपरायणाः ॥
مشینی مسودٕanye tvevamajānantaḥ śrutvānyebhya upāsate |
te'pi cātitarantyeva mṛtyuṃ śrutiparāyaṇāḥ ||
مشینی مسودٕبییہِ، یِم یِتھہٕ پٲٹھۍ زانان چھِ نہٕ، چھِ بییٚن نِشہِ بوزِتھ عبادت کران۔ تِم تہِ، بوزمژِ کتھہِ ہٕندۍ وفادار آسِتھ، چھِ یقیناً موتہٕ نِشہِ پار تران۔
- 27
यावत्सञ्जायते किञ्चित्सत्त्वं स्थावरजङ्गमम् ।
क्षेत्रक्षेत्रज्ञसंयोगात्तद्विद्धि भरतर्षभ ॥
مشینی مسودٕyāvatsañjāyate kiñcitsattvaṃ sthāvarajaṅgamam |
kṣetrakṣetrajñasaṃyogāttadviddhi bharatarṣabha ||
مشینی مسودٕیُس تہِ جاندار وجودس منٛز یِوان چھُ، چلن وول آسِ یا نہٕ چلن وول، زان زِ سۄ چھُ کشیتر تہٕ کشیترگیہ ہٕندِ ملاپہٕ سٕتۍ پٲدٕ گژھان، اے بھارتن منٛز شریشٹھ۔
- 28
समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् ।
विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति ॥
مشینی مسودٕsamaṃ sarveṣu bhūteṣu tiṣṭhantaṃ parameśvaram |
vinaśyatsvavinaśyantaṃ yaḥ paśyati sa paśyati ||
مشینی مسودٕیُس اعلیٰ مالِک سارنی جاندارن منٛز برابر روزان وُچھان چھُ، فنا گژھن والین منٛز لافانی، سۄ چھُ اصل منٛز وُچھان۔
- 29
समं पश्यन्हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम् ।
न हिनस्त्यात्मनात्मानं ततो याति परां गतिम् ॥
مشینی مسودٕsamaṃ paśyanhi sarvatra samavasthitamīśvaram |
na hinastyātmanātmānaṃ tato yāti parāṃ gatim ||
مشینی مسودٕمالِک ہر جاے برابر قائم وُچھِتھ چھُ نہٕ انسان پانس پانہٕ نقصان واتناوان، تہٕ اَمہِ موجب چھُ سارنی کھوتہٕ تھٔزِ منزلہِ واتان۔
- 30
प्रकृत्यैव च कर्माणि क्रियमाणानि सर्वशः ।
यः पश्यति तथात्मानमकर्तारं स पश्यति ॥
مشینی مسودٕprakṛtyaiva ca karmāṇi kriyamāṇāni sarvaśaḥ |
yaḥ paśyati tathātmānamakartāraṃ sa paśyati ||
مشینی مسودٕیُس وُچھان چھُ زِ سٲری کرم چھِ پوٚرٕ پٲٹھۍ پرکرتی ذریعہٕ سپدان، تہٕ آتما چھُ نہٕ کرن وول، سۄ چھُ اصل منٛز وُچھان۔