72 shlokas
- 1
यान्यौषधानि मिलितानि परस्परेण संज्ञान्तरैर्व्यवहृतानि च योगकृद्भिः
तेषां स्वरूपकथनाय विमिश्रकाख्यं वर्गं महागुणमुदारम् उदीरयामः
yānyauṣadhāni militāni paraspareṇa saṃjñāntarairvyavahṛtāni ca yogakṛdbhiḥ
teṣāṃ svarūpakathanāya vimiśrakākhyaṃ vargaṃ mahāguṇamudāram udīrayāmaḥ
- 2
पिप्पली मरिचं शुण्ठी त्रयमेतद्विमिश्रितम्
त्रिकटु त्र्यूषणं त्र्यूषं कटुत्रयकटुत्रिकम्
pippalī maricaṃ śuṇṭhī trayametadvimiśritam
trikaṭu tryūṣaṇaṃ tryūṣaṃ kaṭutrayakaṭutrikam
- 3
हरीतकी चामलकं विभीतकमिति त्रयम्
त्रिफला त्रिफली चैव फलत्रयफलत्रिके
harītakī cāmalakaṃ vibhītakamiti trayam
triphalā triphalī caiva phalatrayaphalatrike
- 4
द्राक्षाकाश्मर्यखर्जूरीफलानि मिलितानि तु
मधुरत्रिफला ज्ञेया मधुरादिफलत्रयम्
drākṣākāśmaryakharjūrīphalāni militāni tu
madhuratriphalā jñeyā madhurādiphalatrayam
- 5
जातीफलं पूगफलं लवंगकलिकाफलम्
सुगन्धित्रिफला प्रोक्ता सुरभित्रिफला च सा
jātīphalaṃ pūgaphalaṃ lavaṃgakalikāphalam
sugandhitriphalā proktā surabhitriphalā ca sā
- 6
चन्दनं कुङ्कुमं वारि त्रयमेतद्वरार्धकम्
त्रिभागकुङ्कुमोपेतं तदुक्तं चाद्यपुष्पकम्
candanaṃ kuṅkumaṃ vāri trayametadvarārdhakam
tribhāgakuṅkumopetaṃ taduktaṃ cādyapuṣpakam
- 7
सैन्धवं च विडं चैव रुचकं चेति मिश्रितम्
लवणत्रयम् आख्यातं तच्च त्रिलवणं तथा
saindhavaṃ ca viḍaṃ caiva rucakaṃ ceti miśritam
lavaṇatrayam ākhyātaṃ tacca trilavaṇaṃ tathā
- 8
सर्जिक्षारं यवक्षारं टङ्कक्षारमेव च
क्षारत्रयं समाख्यातं त्रिक्षारं च प्रकीर्तितम्
sarjikṣāraṃ yavakṣāraṃ ṭaṅkakṣārameva ca
kṣāratrayaṃ samākhyātaṃ trikṣāraṃ ca prakīrtitam
- 9
हरीतकी नागरं च गुडश्चेति त्रयं समम्
समत्रितयमित्युक्तं त्रिसमं च समत्रयम्
harītakī nāgaraṃ ca guḍaśceti trayaṃ samam
samatritayamityuktaṃ trisamaṃ ca samatrayam
- 10
सितामाक्षिकसर्पींषि मिलितानि यदा तदा
मधुरत्रयमाख्यातं त्रिमधु स्यान्मधुत्रयम्
sitāmākṣikasarpīṃṣi militāni yadā tadā
madhuratrayamākhyātaṃ trimadhu syānmadhutrayam
- 11
गुडोत्पन्ना हिमोत्पन्ना मधुजातेति मिश्रितम्
त्रिशर्करा च त्रिसिता सितात्रयसितात्रिके
guḍotpannā himotpannā madhujāteti miśritam
triśarkarā ca trisitā sitātrayasitātrike
- 12
कालाञ्जनसमायुक्ते पुष्पाञ्जनरसाञ्जने
अञ्जनत्रितयं प्राहुस्त्र्यञ्जनं चाञ्जनत्रयम्
kālāñjanasamāyukte puṣpāñjanarasāñjane
añjanatritayaṃ prāhustryañjanaṃ cāñjanatrayam
- 13
वातः पित्तं कफश्चेति त्रयमेकत्र संयुतम्
दोषत्रयं त्रिदोषं स्याद्दोषत्रितयमित्यपि
vātaḥ pittaṃ kaphaśceti trayamekatra saṃyutam
doṣatrayaṃ tridoṣaṃ syāddoṣatritayamityapi
- 14
वातपित्तकफा यत्र समतां यान्ति नित्यशः
त्रिदोषसमम् इत्येतत्समदोषत्रयं तथा
vātapittakaphā yatra samatāṃ yānti nityaśaḥ
tridoṣasamam ityetatsamadoṣatrayaṃ tathā
- 15
बृहती चाग्निदमनी दुःस्पर्शा चेति तु त्रयम्
कण्टकारीत्रयं प्रोक्तं त्रिकण्टं कण्टकत्रयम्
bṛhatī cāgnidamanī duḥsparśā ceti tu trayam
kaṇṭakārītrayaṃ proktaṃ trikaṇṭaṃ kaṇṭakatrayam
- 16
नागरातिविषा मुस्ता त्रयमेतत्त्रिकार्षिकम्
nāgarātiviṣā mustā trayametattrikārṣikam
- 17
गुडूच्या मिलितं तच्च चातुर्भद्रकमुच्यते
guḍūcyā militaṃ tacca cāturbhadrakamucyate
- 18
त्वगेलापत्त्रकैस्तुल्यैस्त्रिसुगन्धि त्रिजातकम्
नागकेशरसंयुक्तं चातुर्जातकम् उच्यते
tvagelāpattrakaistulyaistrisugandhi trijātakam
nāgakeśarasaṃyuktaṃ cāturjātakam ucyate
- 19
एलात्वक्पत्त्रकैस्तुल्यैर्मरिचेन समन्वितैः
कटुपूर्वम् इदं चान्यच्चातुर्जातकमुच्यते
elātvakpattrakaistulyairmaricena samanvitaiḥ
kaṭupūrvam idaṃ cānyaccāturjātakamucyate
- 20
श्रीखण्डागुरुकर्पूरकाश्मीरैस्तु समांशकैः
मृगाङ्कमुकुटार्हो ऽयं मिलितैर्देवकर्दर्मः
śrīkhaṇḍāgurukarpūrakāśmīraistu samāṃśakaiḥ
mṛgāṅkamukuṭārho 'yaṃ militairdevakardarmaḥ
- 21
कर्पूरागुरुकस्तूरीकक्कोलैर्यक्षधूपकः
एकीकृतमिदं सर्वं यक्षकर्दम इष्यते
karpūrāgurukastūrīkakkolairyakṣadhūpakaḥ
ekīkṛtamidaṃ sarvaṃ yakṣakardama iṣyate
- 22
कुङ्कुमागुरुकुरङ्गनाभिकाचन्द्रचन्दनसमांशसम्भृतम्
त्र्यक्षपूजनपरैकगोचरं यक्षकर्दमम् इमं प्रचक्षते
kuṅkumāgurukuraṅganābhikācandracandanasamāṃśasambhṛtam
tryakṣapūjanaparaikagocaraṃ yakṣakardamam imaṃ pracakṣate
- 23
कर्पूरकक्कोललवंगपुष्पगुवाकजातीफलपञ्चकेन
समांशभागेन च योजितेन मनोहरं पञ्चसुगन्धिकं स्यात्
karpūrakakkolalavaṃgapuṣpaguvākajātīphalapañcakena
samāṃśabhāgena ca yojitena manoharaṃ pañcasugandhikaṃ syāt
- 24
पिप्पलीपिप्पलीमूलचव्यचित्रकनागरैः
सर्वैरेकत्र मिलितैः पञ्चकोलकमुच्यते
pippalīpippalīmūlacavyacitrakanāgaraiḥ
sarvairekatra militaiḥ pañcakolakamucyate
- 25
न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थप्लक्षवेतसवल्कलैः
सर्वैरेकत्र मिलितैः पञ्चवेतसमुच्यते
nyagrodhodumbarāśvatthaplakṣavetasavalkalaiḥ
sarvairekatra militaiḥ pañcavetasamucyate
- 26
शालिपर्णी पृश्निपर्णी बृहती कण्टकारिका
तथा गोक्षुरकश्चेति लघ्विदं पञ्चमूलकम्
śāliparṇī pṛśniparṇī bṛhatī kaṇṭakārikā
tathā gokṣurakaśceti laghvidaṃ pañcamūlakam
- 27
बिल्वोऽग्निमन्थः श्योनाकः काश्मर्यः पाटला तथा
सर्वैस्तु मिलितैरेतैः स्यान्महापञ्चमूलकम्
bilvo'gnimanthaḥ śyonākaḥ kāśmaryaḥ pāṭalā tathā
sarvaistu militairetaiḥ syānmahāpañcamūlakam
- 28
पञ्चमूलकयोर् एतद्द्वयं च मिलितं यदा
तदा भिषग्भिराख्यातं गुणाढ्यं दशमूलकम्
pañcamūlakayor etaddvayaṃ ca militaṃ yadā
tadā bhiṣagbhirākhyātaṃ guṇāḍhyaṃ daśamūlakam
- 29
बलापुनर्नवैरण्डसूप्यपर्णीद्वयेन च
एकत्र योजितेनैतन्मध्यमं पञ्चमूलकम्
balāpunarnavairaṇḍasūpyaparṇīdvayena ca
ekatra yojitenaitanmadhyamaṃ pañcamūlakam
- 30
गुडूची गोक्षुरश्चैव मूषली मुण्डिका तथा
शतावरीति पञ्चानां योगः पञ्चामृताभिधः
guḍūcī gokṣuraścaiva mūṣalī muṇḍikā tathā
śatāvarīti pañcānāṃ yogaḥ pañcāmṛtābhidhaḥ

