157 shlokas
- 1
श्रीखण्डं शबरं पीतं पत्त्राङ्गं रक्तचन्दनम्
बर्बरं हरिगन्धं च चन्दनं सप्तधा स्मृतम्
śrīkhaṇḍaṃ śabaraṃ pītaṃ pattrāṅgaṃ raktacandanam
barbaraṃ harigandhaṃ ca candanaṃ saptadhā smṛtam
- 2
देवदारु द्विधा प्रोक्तं चीडा सप्तच्छदस्तथा
सरलः कुङ्कुमे कङ्गुः कस्तूरी रोचना तथा
devadāru dvidhā proktaṃ cīḍā saptacchadastathā
saralaḥ kuṅkume kaṅguḥ kastūrī rocanā tathā
- 3
कर्पूरौ स्याज्जवादिस्तु नन्दी च जातिपत्रिका
जातीफलं च कक्कोलं लवङ्गं स्वादुर् उच्यते
karpūrau syājjavādistu nandī ca jātipatrikā
jātīphalaṃ ca kakkolaṃ lavaṅgaṃ svādur ucyate
- 4
अगर्व्यश्च त्रिधा मांसी तुरुष्को गुग्गुलुस्त्रिधा
रालः कुन्दुरुकः कुष्ठं सारिवा तु द्विधा नखौ
agarvyaśca tridhā māṃsī turuṣko guggulustridhā
rālaḥ kundurukaḥ kuṣṭhaṃ sārivā tu dvidhā nakhau
- 5
स्पृक्का स्थौणेयकं चैव मुरा शैलेयचोरकः
पद्मप्रपौण्डरीके च लामज्जं रोहिणी द्विधा
श्रीवेष्टोशीरनलिका मुनिबाणमिताह्वयाः
spṛkkā sthauṇeyakaṃ caiva murā śaileyacorakaḥ
padmaprapauṇḍarīke ca lāmajjaṃ rohiṇī dvidhā
śrīveṣṭośīranalikā munibāṇamitāhvayāḥ
- 6
श्रीखण्डं चन्दनं प्रोक्तं महार्हं श्वेतचन्दनम्
गोशीर्षं तिलपर्णं च मङ्गल्यं मलयोद्भवम्
śrīkhaṇḍaṃ candanaṃ proktaṃ mahārhaṃ śvetacandanam
gośīrṣaṃ tilaparṇaṃ ca maṅgalyaṃ malayodbhavam
- 7
गन्धराजं सुगन्धं च सर्पावासं च शीतलम्
गन्धाढ्यं गन्धसारं च भद्रश्रीर्भोगिवल्लभम्
शीतगन्धो मलयजं पावनं चाङ्कभूह्वयम्
gandharājaṃ sugandhaṃ ca sarpāvāsaṃ ca śītalam
gandhāḍhyaṃ gandhasāraṃ ca bhadraśrīrbhogivallabham
śītagandho malayajaṃ pāvanaṃ cāṅkabhūhvayam
- 8
श्रीखण्डं कटुतिक्तशीतलगुणं स्वादे कषायं कियत्पित्तभ्रान्तिवमिज्वरक्रिमितृषासंतापशान्तिप्रदम्
वृष्यं वक्त्ररुजापहं प्रतनुते कान्तिं तनोर्देहिनां लिप्तं सुप्तमनोजसिन्धुरमदारम्भादिसंरम्भदम्
śrīkhaṇḍaṃ kaṭutiktaśītalaguṇaṃ svāde kaṣāyaṃ kiyatpittabhrāntivamijvarakrimitṛṣāsaṃtāpaśāntipradam
vṛṣyaṃ vaktrarujāpahaṃ pratanute kāntiṃ tanordehināṃ liptaṃ suptamanojasindhuramadārambhādisaṃrambhadam
- 9
श्रेष्ठं कोटरकर्परोपकलितं सुग्रन्थि सद्गौरवं छेदे रक्तमयं तथा च विमलं पीतं च यद्धर्षणे
स्वादे तिक्तकटुः सुगन्धबहुलं शीतं यद् अल्पं गुणे क्षीणं चार्धगुणान्वितं तु कथितं तच्चन्दनं मध्यमम्
śreṣṭhaṃ koṭarakarparopakalitaṃ sugranthi sadgauravaṃ chede raktamayaṃ tathā ca vimalaṃ pītaṃ ca yaddharṣaṇe
svāde tiktakaṭuḥ sugandhabahulaṃ śītaṃ yad alpaṃ guṇe kṣīṇaṃ cārdhaguṇānvitaṃ tu kathitaṃ taccandanaṃ madhyamam
- 10
चन्दनं द्विविधं प्रोक्तं बेट्टसुक्वडिसंज्ञकम्
बेट्टं तु सार्द्रविच्छेदं स्वयं शुष्कं तु सुक्वडि
candanaṃ dvividhaṃ proktaṃ beṭṭasukvaḍisaṃjñakam
beṭṭaṃ tu sārdravicchedaṃ svayaṃ śuṣkaṃ tu sukvaḍi
- 11
मलयाद्रिसमीपस्थाः पर्वता बेट्टसंज्ञकाः
तज्जातं चन्दनं यत्तु बेट्टवाच्यं क्वचिन्मते
malayādrisamīpasthāḥ parvatā beṭṭasaṃjñakāḥ
tajjātaṃ candanaṃ yattu beṭṭavācyaṃ kvacinmate
- 12
बेट्टचन्दनम् अतीव शीतलं दाहपित्तशमनं ज्वरापहम्
छर्दिमोहतृषिकुष्ठतैमिरोत्कासरक्तशमनं च तिक्तकम्
beṭṭacandanam atīva śītalaṃ dāhapittaśamanaṃ jvarāpaham
chardimohatṛṣikuṣṭhataimirotkāsaraktaśamanaṃ ca tiktakam
- 13
सुक्वडिचन्दनं तिक्तं कृच्छ्रपित्तास्रदाहनुत्
शैत्यसुगन्धदं चार्द्रं शुष्कं लेपे तदन्यथा
sukvaḍicandanaṃ tiktaṃ kṛcchrapittāsradāhanut
śaityasugandhadaṃ cārdraṃ śuṣkaṃ lepe tadanyathā
- 14
नातिपीतं कैरातं शबरं चन्दनं सुगन्धम्
वन्यं च गन्धकाष्ठं किरातकान्तं च शैलगन्धं च
nātipītaṃ kairātaṃ śabaraṃ candanaṃ sugandham
vanyaṃ ca gandhakāṣṭhaṃ kirātakāntaṃ ca śailagandhaṃ ca
- 15
कैरातम् उष्णं कटुशीतलं च श्लेष्मानिलघ्नं श्रमपित्तहारि
विस्फोटपामादिकनाशनं च तृषापहं तापविमोहनाशि
kairātam uṣṇaṃ kaṭuśītalaṃ ca śleṣmānilaghnaṃ śramapittahāri
visphoṭapāmādikanāśanaṃ ca tṛṣāpahaṃ tāpavimohanāśi
- 16
पीतगन्धं तु कालीयं पीतकं माधवप्रियम्
कालीयकं पीतकाष्ठं बर्बरं पीतचन्दनम्
pītagandhaṃ tu kālīyaṃ pītakaṃ mādhavapriyam
kālīyakaṃ pītakāṣṭhaṃ barbaraṃ pītacandanam
- 17
पीतं च शीतलं तिक्तं कुष्ठश्लेष्मानिलापहम्
कण्डूविचर्चिकादद्रुकृमिहृत्कान्तिदं परम्
pītaṃ ca śītalaṃ tiktaṃ kuṣṭhaśleṣmānilāpaham
kaṇḍūvicarcikādadrukṛmihṛtkāntidaṃ param
- 18
पत्तङ्गं चैव पत्त्राङ्गं रक्तकाष्ठं सुरङ्गदम्
पत्त्राढ्यं पट्टरागं च भार्यावृक्षश्च रक्तकः
pattaṅgaṃ caiva pattrāṅgaṃ raktakāṣṭhaṃ suraṅgadam
pattrāḍhyaṃ paṭṭarāgaṃ ca bhāryāvṛkṣaśca raktakaḥ
- 19
लोहितं रङ्गकाष्ठं च रागकाष्ठं कुचन्दनम्
पट्टरञ्जनकं चैव सुरङ्गं च चतुर्दश
lohitaṃ raṅgakāṣṭhaṃ ca rāgakāṣṭhaṃ kucandanam
paṭṭarañjanakaṃ caiva suraṅgaṃ ca caturdaśa
- 20
पत्त्राङ्गं कटुकं रूक्षम् अम्लं शीतं तु गौल्यकम्
वातपित्तज्वरघ्नं च विस्फोटोन्मादभूतहृत्
pattrāṅgaṃ kaṭukaṃ rūkṣam amlaṃ śītaṃ tu gaulyakam
vātapittajvaraghnaṃ ca visphoṭonmādabhūtahṛt
- 21
रक्तचन्दनम् इदं च लोहितं शोणितं च हरिचन्दनं हिमम्
रक्तसारम् अथ ताम्रसारकं क्षुद्रचन्दनम् अथार्कचन्दनम्
raktacandanam idaṃ ca lohitaṃ śoṇitaṃ ca haricandanaṃ himam
raktasāram atha tāmrasārakaṃ kṣudracandanam athārkacandanam
- 22
रक्तचन्दनम् अतीव शीतलं तिक्तम् ईक्षणगदास्रदोषनुत्
भूतपित्तकफकाससज्वरभ्रान्तिजन्तुवमिजित्तृषापहम्
raktacandanam atīva śītalaṃ tiktam īkṣaṇagadāsradoṣanut
bhūtapittakaphakāsasajvarabhrāntijantuvamijittṛṣāpaham
- 23
बर्बरोत्थं बर्बरकं श्वेतबर्बरकं तथा
शीतं सुगन्धि पित्तारि सुरभि चेति सप्तधा
barbarotthaṃ barbarakaṃ śvetabarbarakaṃ tathā
śītaṃ sugandhi pittāri surabhi ceti saptadhā
- 24
बर्बरं शीतलं तिक्तं कफमारुतपित्तजित्
कुष्ठकण्डूव्रणान्हन्ति विशेषाद्रक्तदोषजित्
barbaraṃ śītalaṃ tiktaṃ kaphamārutapittajit
kuṣṭhakaṇḍūvraṇānhanti viśeṣādraktadoṣajit
- 25
हरिचन्दनं सुरार्हं हरिगन्धम् इन्द्रचन्दनं दिव्यम्
दिविजं च महागन्धं नन्दनजं लोहितं च नवसंज्ञम्
haricandanaṃ surārhaṃ harigandham indracandanaṃ divyam
divijaṃ ca mahāgandhaṃ nandanajaṃ lohitaṃ ca navasaṃjñam
- 26
हरिचन्दनं तु दिव्यं तिक्तहिमं तद् इह दुर्लभं मनुजैः
पित्ताटोपविलोपि चन्दनवच्छ्रमशोषमान्द्यतापहरम्
haricandanaṃ tu divyaṃ tiktahimaṃ tad iha durlabhaṃ manujaiḥ
pittāṭopavilopi candanavacchramaśoṣamāndyatāpaharam
- 27
चन्दनानि समानानि रसतो वीर्यतस्तथा
भिद्यन्ते किंतु गन्धेन तत्राद्यं गुणवत्तरम्
candanāni samānāni rasato vīryatastathā
bhidyante kiṃtu gandhena tatrādyaṃ guṇavattaram
- 28
देवदारु सुरदारु दारुकं स्निग्धदारुर् अमरादिदारु च
भद्रदारु शिवदारु शाम्भवं भूतहारि भवदारु रुद्रवत्
devadāru suradāru dārukaṃ snigdhadārur amarādidāru ca
bhadradāru śivadāru śāmbhavaṃ bhūtahāri bhavadāru rudravat
- 29
स्निग्धदारु स्मृतं तिक्तं स्निग्धोष्णं श्लेष्मवातजित्
आमदोषविबन्धार्शःप्रमेहज्वरनाशनम्
snigdhadāru smṛtaṃ tiktaṃ snigdhoṣṇaṃ śleṣmavātajit
āmadoṣavibandhārśaḥpramehajvaranāśanam
- 30
देवकाष्ठं पूतिकाष्ठं भद्रकाष्ठं सुकाष्ठकम्
अस्निग्धदारुकं चैव काष्ठदारु षडाह्वयम्
devakāṣṭhaṃ pūtikāṣṭhaṃ bhadrakāṣṭhaṃ sukāṣṭhakam
asnigdhadārukaṃ caiva kāṣṭhadāru ṣaḍāhvayam

