Sanskrit

66 shlokas

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5

    अथ द्वितीयां धनैषणामापद्येत प्राणेभ्यो ह्यनन्तरं धनमेव पर्येष्टव्यं भवति न ह्यतः पापात्पापीयोऽस्ति यद् अनुपकरणस्य दीर्घमायुः तस्मादुपकरणानि पर्येष्टुं यतेत

    तत्रोपकरणोपायान् अनुव्याख्यास्यामः तद्यथा कृषिपाशुपाल्यवाणिज्यराजोपसेवादीनि यानि चान्यान्यपि सताम् अविगर्हितानि कर्माणि वृत्तिपुष्टिकराणि विद्यात्तान्यारभेत कर्तुं तथा कुर्वन्दीर्घजीवितं जीवत्यनवमतः पुरुषो भवति

    इति द्वितीया धनैषणा व्याख्याता भवति

    atha dvitīyāṃ dhanaiṣaṇāmāpadyeta prāṇebhyo hyanantaraṃ dhanameva paryeṣṭavyaṃ bhavati na hyataḥ pāpātpāpīyo'sti yad anupakaraṇasya dīrghamāyuḥ tasmādupakaraṇāni paryeṣṭuṃ yateta

    tatropakaraṇopāyān anuvyākhyāsyāmaḥ tadyathā kṛṣipāśupālyavāṇijyarājopasevādīni yāni cānyānyapi satām avigarhitāni karmāṇi vṛttipuṣṭikarāṇi vidyāttānyārabheta kartuṃ tathā kurvandīrghajīvitaṃ jīvatyanavamataḥ puruṣo bhavati

    iti dvitīyā dhanaiṣaṇā vyākhyātā bhavati

  6. 6
  7. 7
  8. 8
  9. 9
  10. 10
  11. 11
  12. 12
  13. 13
  14. 14
  15. 15
  16. 16
  17. 17
  18. 18
  19. 19
  20. 20
  21. 21
  22. 22
  23. 23
  24. 24
  25. 25
  26. 26
  27. 27
  28. 28
  29. 29
  30. 30

    प्रत्यक्षमपि चोपलभ्यते मातापित्रोर्विसदृशान्यपत्यानि तुल्यसंभवानां वर्णस्वराकृतिसत्त्वबुद्धिभाग्यविशेषाः प्रवरावरकुलजन्म दास्यैश्वर्यं सुखासुखमायुः आयुषो वैषम्यम् इह कृतस्यावाप्तिः अशिक्षितानां च रुदितस्तनपानहासत्रासादीनां प्रवृत्तिः लक्षणोत्पत्तिः कर्मसादृश्ये फलविशेषः मेधा क्वचित्क्वचित्कर्मण्यमेधा जातिस्मरणमिहागमनम् इतश्च्युतानामिति समदर्शने प्रियाप्रियत्वम्

    pratyakṣamapi copalabhyate mātāpitrorvisadṛśānyapatyāni tulyasaṃbhavānāṃ varṇasvarākṛtisattvabuddhibhāgyaviśeṣāḥ pravarāvarakulajanma dāsyaiśvaryaṃ sukhāsukhamāyuḥ āyuṣo vaiṣamyam iha kṛtasyāvāptiḥ aśikṣitānāṃ ca ruditastanapānahāsatrāsādīnāṃ pravṛttiḥ lakṣaṇotpattiḥ karmasādṛśye phalaviśeṣaḥ medhā kvacitkvacitkarmaṇyamedhā jātismaraṇamihāgamanam itaścyutānāmiti samadarśane priyāpriyatvam