24 श्लोक
- 1
अभयं सत्त्वसंशुद्धिर्ज्ञानयोगव्यवस्थितिः ।
दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम् ॥
मशीन मसौदाabhayaṃ sattvasaṃśuddhirjñānayogavyavasthitiḥ |
dānaṃ damaśca yajñaśca svādhyāyastapa ārjavam ||
मशीन मसौदाश्रीभगवान कहलनि: अभय, अन्तःकरणक शुद्धि, ज्ञान आ योग मे दृढ़ स्थिति, दान, इन्द्रियक दमन, यज्ञ, स्वाध्याय, तप आ सरलता;
- 2
अहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम् ।
दया भूतेष्वलोलुप्त्वं मार्दवं ह्रीरचापलम् ॥
मशीन मसौदाahiṃsā satyamakrodhastyāgaḥ śāntirapaiśunam |
dayā bhūteṣvaloluptvaṃ mārdavaṃ hrīracāpalam ||
मशीन मसौदाअहिंसा, सत्य, क्रोधक अभाव, त्याग, शान्ति, चुगली नहि करब, प्राणी सभ पर दया, लोभक अभाव, कोमलता, लज्जा आ चंचलताक अभाव;
- 3
तेजः क्षमा धृतिः शौचमद्रोहो नातिमानिता ।
भवन्ति सम्पदं दैवीमभिजातस्य भारत ॥
मशीन मसौदाtejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucamadroho nātimānitā |
bhavanti sampadaṃ daivīmabhijātasya bhārata ||
मशीन मसौदातेज, क्षमा, धृति, शौच, द्रोहक अभाव आ अतिमानक अभाव: हे भारत, ई सभ दैवी सम्पदा लऽ कऽ जन्मल व्यक्तिक लक्षण अछि।
- 4
दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च ।
अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम् ॥
मशीन मसौदाdambho darpo'bhimānaśca krodhaḥ pāruṣyameva ca |
ajñānaṃ cābhijātasya pārtha sampadamāsurīm ||
मशीन मसौदाहे पार्थ, दम्भ, दर्प, अभिमान, क्रोध, कठोरता आ अज्ञान, ई सभ आसुरी सम्पदा लऽ कऽ जन्मल व्यक्तिक लक्षण अछि।
- 5
दैवी सम्पद्विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता ।
मा शुचः सम्पदं दैवीमभिजातोऽसि पाण्डव ॥
मशीन मसौदाdaivī sampadvimokṣāya nibandhāyāsurī matā |
mā śucaḥ sampadaṃ daivīmabhijāto'si pāṇḍava ||
मशीन मसौदादैवी सम्पदा मोक्षक लेल आ आसुरी बन्धनक लेल मानल गेल अछि। हे पाण्डव, शोक नहि करह; तोँ दैवी सम्पदा लऽ कऽ जन्मल छह।
- 6
द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन्दैव आसुर एव च ।
दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे शृणु ॥
मशीन मसौदाdvau bhūtasargau loke'smindaiva āsura eva ca |
daivo vistaraśaḥ prokta āsuraṃ pārtha me śaṛṇu ||
मशीन मसौदाहे पार्थ, एहि लोक मे प्राणी सभक दू सृष्टि अछि, दैवी आ आसुरी। दैवीक विस्तार सँ वर्णन भऽ चुकल; आब आसुरीक विषय मे हमरा सँ सुनह।
- 7
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुरासुराः ।
न शौचं नापि चाचारो न सत्यं तेषु विद्यते ॥
मशीन मसौदाpravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca janā na vidurāsurāḥ |
na śaucaṃ nāpi cācāro na satyaṃ teṣu vidyate ||
मशीन मसौदाआसुरी स्वभावक लोक ने प्रवृत्ति जनैत अछि आ ने निवृत्ति। ओकरा मे ने शौच अछि, ने आचार आ ने सत्य।
- 8
असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ।
अपरस्परसम्भूतं किमन्यत्कामहैतुकम् ॥
मशीन मसौदाasatyamapratiṣṭhaṃ te jagadāhuranīśvaram |
aparasparasambhūtaṃ kimanyatkāmahaitukam ||
मशीन मसौदाओ कहैत अछि जे जगत असत्य, आधारहीन आ ईश्वर रहित अछि, कोनो क्रमबद्ध कारण सँ उत्पन्न नहि; केवल काम सँ प्रेरित, आओर की?
- 9
एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोऽल्पबुद्धयः ।
प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोऽहिताः ॥
मशीन मसौदाetāṃ dṛṣṭimavaṣṭabhya naṣṭātmāno'lpabuddhayaḥ |
prabhavantyugrakarmāṇaḥ kṣayāya jagato'hitāḥ ||
मशीन मसौदाएहि दृष्टि केँ पकड़ि कऽ ई नष्टात्मा, अल्पबुद्धि आ क्रूर कर्म करयवला लोक जगतक विनाशक लेल ओकर शत्रु बनि कऽ उठैत अछि।
- 10
काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः ।
मोहाद्गृहीत्वासद्ग्राहान्प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः ॥
मशीन मसौदाkāmamāśritya duṣpūraṃ dambhamānamadānvitāḥ |
mohādgṛhītvāsadgrāhānpravartante'śucivratāḥ ||
मशीन मसौदाकहियो नहि पूर होमयवला काम केँ आश्रय बना, दम्भ, मान आ मद सँ युक्त भऽ, मोह सँ मिथ्या धारणा पकड़ि कऽ ओ अशुद्ध संकल्प सँ कर्म करैत अछि।
- 11
चिन्तामपरिमेयां च प्रलयान्तामुपाश्रिताः ।
कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्चिताः ॥
मशीन मसौदाcintāmaparimeyāṃ ca pralayāntāmupāśritāḥ |
kāmopabhogaparamā etāvaditi niścitāḥ ||
मशीन मसौदामृत्यु धरि अन्त नहि होमयवला अपार चिन्ता सँ ग्रस्त, काम-भोग केँ परम लक्ष्य मानि, ओ निश्चित मानैत अछि जे बस एतबे अछि।
- 12
आशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायणाः ।
ईहन्ते कामभोगार्थमन्यायेनार्थसञ्चयान् ॥
मशीन मसौदाāśāpāśaśatairbaddhāḥ kāmakrodhaparāyaṇāḥ |
īhante kāmabhogārthamanyāyenārthasañcayān ||
मशीन मसौदासैकड़ो आशाक फाँस सँ बन्हल, काम आ क्रोध मे लीन, ओ काम-भोगक लेल अन्याय सँ धनक संचय करबाक प्रयास करैत अछि।
- 13
इदमद्य मया लब्धमिमं प्राप्स्ये मनोरथम् ।
इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम् ॥
मशीन मसौदाidamadya mayā labdhamimaṃ prāpsye manoratham |
idamastīdamapi me bhaviṣyati punardhanam ||
मशीन मसौदाओ सोचैत अछि: आइ हम ई पओलहुँ, आ ई मनोरथ पूरा करब। ई धन हमर अछि, आ आगाँ ईहो हमर होयत।
- 14
असौ मया हतः शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि ।
ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान्सुखी ॥
मशीन मसौदाasau mayā hataḥ śatrurhaniṣye cāparānapi |
īśvaro'hamahaṃ bhogī siddho'haṃ balavānsukhī ||
मशीन मसौदाओ शत्रु हमरा सँ मारल गेल, आ आनो सभ केँ हम मारब। हम ईश्वर छी, हम भोगी छी, हम सिद्ध, बलवान आ सुखी छी।
- 15
आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया ।
यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः ॥
मशीन मसौदाāḍhyo'bhijanavānasmi ko'nyo'sti sadṛśo mayā |
yakṣye dāsyāmi modiṣya ityajñānavimohitāḥ ||
मशीन मसौदाहम धनी आ कुलीन छी; हमरा समान आन के अछि? हम यज्ञ करब, दान देब, आनन्द मनायब। एहि तरहेँ अज्ञान सँ मोहित लोक बजैत अछि।
- 16
अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः ।
प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेऽशुचौ ॥
मशीन मसौदाanekacittavibhrāntā mohajālasamāvṛtāḥ |
prasaktāḥ kāmabhogeṣu patanti narake'śucau ||
मशीन मसौदाअनेक विचार सँ भ्रमित, मोहक जाल मे फँसल, काम-भोग मे आसक्त ओ अपवित्र नरक मे खसैत अछि।
- 17
आत्मसम्भाविताः स्तब्धा धनमानमदान्विताः ।
यजन्ते नामयज्ञैस्ते दम्भेनाविधिपूर्वकम् ॥
मशीन मसौदाātmasambhāvitāḥ stabdhā dhanamānamadānvitāḥ |
yajante nāmayajñaiste dambhenāvidhipūrvakam ||
मशीन मसौदाअपना केँ श्रेष्ठ मानयवला, हठी, धन आ मान केर मद सँ भरल ओ लोक दम्भ सँ, विधिक विचार बिना, केवल नामक यज्ञ करैत अछि।
- 18
अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः ।
मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः ॥
मशीन मसौदाahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhaṃ ca saṃśritāḥ |
māmātmaparadeheṣu pradviṣanto'bhyasūyakāḥ ||
मशीन मसौदाअहंकार, बल, दर्प, काम आ क्रोधक आश्रय लेने ओ ईर्ष्यालु लोक अपन आ आनक शरीर मे स्थित हमरा सँ द्वेष करैत अछि।
- 19
तानहं द्विषतः क्रूरान्संसारेषु नराधमान् ।
क्षिपाम्यजस्रमशुभानासुरीष्वेव योनिषु ॥
मशीन मसौदाtānahaṃ dviṣataḥ krūrānsaṃsāreṣu narādhamān |
kṣipāmyajasramaśubhānāsurīṣveva yoniṣu ||
मशीन मसौदाओहि द्वेष करयवला, क्रूर, अशुभ, नराधम लोक सभ केँ हम संसार मे बेर-बेर आसुरी योनि मे खसबैत छी।
- 20
आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि ।
मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम् ॥
मशीन मसौदाāsurīṃ yonimāpannā mūḍhā janmani janmani |
māmaprāpyaiva kaunteya tato yāntyadhamāṃ gatim ||
मशीन मसौदाहे कौन्तेय, जन्म-जन्म आसुरी योनि केँ प्राप्त भऽ ओ मूढ़ हमरा नहि पाबि कऽ ओहू सँ अधम गति मे जाइत अछि।
- 21
त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।
कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्त्रयं त्यजेत् ॥
मशीन मसौदाtrividhaṃ narakasyedaṃ dvāraṃ nāśanamātmanaḥ |
kāmaḥ krodhastathā lobhastasmādetattrayaṃ tyajet ||
मशीन मसौदाकाम, क्रोध आ लोभ, ई तीन प्रकारक नरकक द्वार आत्माक नाश करयवला अछि। तेँ एहि तीनूक त्याग करबाक चाही।
- 22
एतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः ।
आचरत्यात्मनः श्रेयस्ततो याति परां गतिम् ॥
मशीन मसौदाetairvimuktaḥ kaunteya tamodvāraistribhirnaraḥ |
ācaratyātmanaḥ śreyastato yāti parāṃ gatim ||
मशीन मसौदाहे कौन्तेय, अन्धकारक एहि तीनू द्वार सँ मुक्त मनुष्य अपन कल्याणक आचरण करैत अछि, आ तखन परम गति केँ प्राप्त करैत अछि।
- 23
यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः ।
न स सिद्धिमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम् ॥
मशीन मसौदाyaḥ śāstravidhimutsṛjya vartate kāmakārataḥ |
na sa siddhimavāpnoti na sukhaṃ na parāṃ gatim ||
मशीन मसौदाजे शास्त्रक विधि केँ छोड़ि कऽ अपन इच्छा सँ आचरण करैत अछि, ओ ने सिद्धि पबैत अछि, ने सुख, आ ने परम गति।
- 24
तस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ ।
ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि ॥
मशीन मसौदाtasmācchāstraṃ pramāṇaṃ te kāryākāryavyavasthitau |
jñātvā śāstravidhānoktaṃ karma kartumihārhasi ||
मशीन मसौदातेँ की करबाक चाही आ की नहि, एकर निर्णय मे शास्त्र तोहर प्रमाण होउ। शास्त्रक विधान मे कहल बात जानि कऽ तोँ एतय कर्म करबाक योग्य छह।