28 श्लोक
- 1
ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयान्विताः ।
तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः ॥
मशीन मसौदाye śāstravidhimutsṛjya yajante śraddhayānvitāḥ |
teṣāṃ niṣṭhā tu kā kṛṣṇa sattvamāho rajastamaḥ ||
मशीन मसौदाअर्जुन कहलनि: हे कृष्ण, जे शास्त्रक विधि केँ छोड़ि कऽ श्रद्धा सँ युक्त भऽ पूजन करैत छथि, हुनकर निष्ठा केहन अछि? सत्त्व, रजस् वा तमस्?
- 2
त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा ।
सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां शृणु ॥
मशीन मसौदाtrividhā bhavati śraddhā dehināṃ sā svabhāvajā |
sāttvikī rājasī caiva tāmasī ceti tāṃ śaṛṇu ||
मशीन मसौदाश्रीभगवान कहलनि: देहधारी सभक स्वभाव सँ उत्पन्न श्रद्धा तीन प्रकारक होइत अछि: सात्त्विक, राजसी आ तामसी। ओकरा सुनह।
- 3
सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।
श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः ॥
मशीन मसौदाsattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati bhārata |
śraddhāmayo'yaṃ puruṣo yo yacchraddhaḥ sa eva saḥ ||
मशीन मसौदाहे भारत, सभक श्रद्धा ओकर अन्तःकरणक अनुरूप होइत अछि। मनुष्य श्रद्धामय अछि; जकर जेहन श्रद्धा, ओ तेहने अछि।
- 4
यजन्ते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः ।
प्रेतान्भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः ॥
मशीन मसौदाyajante sāttvikā devānyakṣarakṣāṃsi rājasāḥ |
pretānbhūtagaṇāṃścānye yajante tāmasā janāḥ ||
मशीन मसौदासात्त्विक लोक देवता सभक पूजा करैत अछि, राजसी लोक यक्ष आ राक्षस सभक, आ आन तामसी लोक प्रेत आ भूतगण सभक पूजा करैत अछि।
- 5
अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः ।
दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः ॥
मशीन मसौदाaśāstravihitaṃ ghoraṃ tapyante ye tapo janāḥ |
dambhāhaṅkārasaṃyuktāḥ kāmarāgabalānvitāḥ ||
मशीन मसौदाजे लोक शास्त्र मे नहि कहल घोर तप करैत अछि, दम्भ आ अहंकार सँ युक्त, काम आ रागक बल सँ प्रेरित,
- 6
कर्षयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः ।
मां चैवान्तःशरीरस्थं तान्विद्ध्यासुरनिश्चयान् ॥
मशीन मसौदाkarṣayantaḥ śarīrasthaṃ bhūtagrāmamacetasaḥ |
māṃ caivāntaḥśarīrasthaṃ tānviddhyāsuraniścayān ||
मशीन मसौदाशरीर मे स्थित भूत समुदाय केँ आ शरीरक भीतर रहयवला हमरो केँ अविवेक सँ कष्ट दैत अछि, ओकरा आसुरी निश्चयवला जानह।
- 7
आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः ।
यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं शृणु ॥
मशीन मसौदाāhārastvapi sarvasya trividho bhavati priyaḥ |
yajñastapastathā dānaṃ teṣāṃ bhedamimaṃ śaṛṇu ||
मशीन मसौदासभ केँ प्रिय आहार सेहो तीन प्रकारक होइत अछि, आ ओहिना यज्ञ, तप आ दान सेहो। ओकर ई भेद सुनह।
- 8
आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः ।
रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः ॥
मशीन मसौदाāyuḥsattvabalārogyasukhaprītivivardhanāḥ |
rasyāḥ snigdhāḥ sthirā hṛdyā āhārāḥ sāttvikapriyāḥ ||
मशीन मसौदाआयु, सत्त्व, बल, आरोग्य, सुख आ प्रीति बढ़बयवला, रसयुक्त, स्निग्ध, स्थिर रहयवला आ मोन केँ प्रिय लागयवला आहार सात्त्विक लोक केँ प्रिय होइत अछि।
- 9
कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः ।
आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः ॥
मशीन मसौदाkaṭvamlalavaṇātyuṣṇatīkṣṇarūkṣavidāhinaḥ |
āhārā rājasasyeṣṭā duḥkhaśokāmayapradāḥ ||
मशीन मसौदाकड़ुआ, खट्टा, नोनगर, बहुत गरम, तीख, रूख आ जलन देबयवला आहार राजसी लोक केँ प्रिय होइत अछि, जे दुख, शोक आ रोग दैत अछि।
- 10
यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत् ।
उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम् ॥
मशीन मसौदाyātayāmaṃ gatarasaṃ pūti paryuṣitaṃ ca yat |
ucchiṣṭamapi cāmedhyaṃ bhojanaṃ tāmasapriyam ||
मशीन मसौदाबासी, नीरस, सड़ल, रातिक राखल, जूठ आ अपवित्र आहार तामसी लोक केँ प्रिय होइत अछि।
- 11
अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते ।
यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः ॥
मशीन मसौदाaphalākāṅkṣibhiryajño vidhidṛṣṭo ya ijyate |
yaṣṭavyameveti manaḥ samādhāya sa sāttvikaḥ ||
मशीन मसौदाजे यज्ञ फलक इच्छा नहि रखयवला लोक द्वारा विधिपूर्वक, ई करबे करबाक अछि एहि भाव मे मोन केँ स्थिर कऽ कयल जाइत अछि, से सात्त्विक अछि।
- 12
अभिसन्धाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् ।
इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम् ॥
मशीन मसौदाabhisandhāya tu phalaṃ dambhārthamapi caiva yat |
ijyate bharataśreṣṭha taṃ yajñaṃ viddhi rājasam ||
मशीन मसौदामुदा हे भरतश्रेष्ठ, जे यज्ञ फलक उद्देश्य सँ वा दम्भक लेल कयल जाइत अछि, ओकरा राजसी जानह।
- 13
विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम् ।
श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते ॥
मशीन मसौदाvidhihīnamasṛṣṭānnaṃ mantrahīnamadakṣiṇam |
śraddhāvirahitaṃ yajñaṃ tāmasaṃ paricakṣate ||
मशीन मसौदाविधिहीन, अन्नदान रहित, मन्त्रहीन, दक्षिणारहित आ श्रद्धारहित यज्ञ केँ तामस कहल जाइत अछि।
- 14
देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम् ।
ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते ॥
मशीन मसौदाdevadvijaguruprājñapūjanaṃ śaucamārjavam |
brahmacaryamahiṃsā ca śārīraṃ tapa ucyate ||
मशीन मसौदादेवता, द्विज, गुरु आ ज्ञानी सभक पूजा, पवित्रता, सरलता, ब्रह्मचर्य आ अहिंसा, ई शारीरिक तप कहल जाइत अछि।
- 15
अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् ।
स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते ॥
मशीन मसौदाanudvegakaraṃ vākyaṃ satyaṃ priyahitaṃ ca yat |
svādhyāyābhyasanaṃ caiva vāṅmayaṃ tapa ucyate ||
मशीन मसौदाजे वाणी उद्वेग नहि उत्पन्न करैत अछि, जे सत्य, प्रिय आ हितकर अछि, आ संगहि स्वाध्यायक अभ्यास, ई वाणीक तप कहल जाइत अछि।
- 16
मनः प्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।
भावसंशुद्धिरित्येतत्तपो मानसमुच्यते ॥
मशीन मसौदाmanaḥ prasādaḥ saumyatvaṃ maunamātmavinigrahaḥ |
bhāvasaṃśuddhirityetattapo mānasamucyate ||
मशीन मसौदामोनक प्रसन्नता, सौम्यता, मौन, आत्मसंयम आ भावक शुद्धि, ई मोनक तप कहल जाइत अछि।
- 17
श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्त्रिविधं नरैः ।
अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते ॥
मशीन मसौदाśraddhayā parayā taptaṃ tapastattrividhaṃ naraiḥ |
aphalākāṅkṣibhiryuktaiḥ sāttvikaṃ paricakṣate ||
मशीन मसौदाफलक इच्छा नहि रखयवला युक्त मनुष्य द्वारा परम श्रद्धा सँ कयल गेल ई तीन प्रकारक तप सात्त्विक कहल जाइत अछि।
- 18
सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत् ।
क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम् ॥
मशीन मसौदाsatkāramānapūjārthaṃ tapo dambhena caiva yat |
kriyate tadiha proktaṃ rājasaṃ calamadhruvam ||
मशीन मसौदाजे तप सत्कार, मान आ पूजाक लेल वा दम्भ सँ कयल जाइत अछि, ओ एतय राजस कहल जाइत अछि; ओ चंचल आ अस्थिर होइत अछि।
- 19
मूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपः ।
परस्योत्सादनार्थं वा तत्तामसमुदाहृतम् ॥
मशीन मसौदाmūḍhagrāheṇātmano yatpīḍayā kriyate tapaḥ |
parasyotsādanārthaṃ vā tattāmasamudāhṛtam ||
मशीन मसौदाजे तप मूढ़ आग्रह सँ, अपना केँ पीड़ा दऽ कऽ, वा दोसरक विनाशक लेल कयल जाइत अछि, ओ तामस कहल जाइत अछि।
- 20
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे ।
देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम् ॥
मशीन मसौदाdātavyamiti yaddānaṃ dīyate'nupakāriṇe |
deśe kāle ca pātre ca taddānaṃ sāttvikaṃ smṛtam ||
मशीन मसौदादेबाक चाही एहि भाव सँ, बदला नहि देबयवला केँ, उचित देश, काल आ पात्र देखि कऽ जे दान देल जाइत अछि, ओ सात्त्विक मानल गेल अछि।
- 21
यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः ।
दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम् ॥
मशीन मसौदाyattu pratyupakārārthaṃ phalamuddiśya vā punaḥ |
dīyate ca parikliṣṭaṃ taddānaṃ rājasaṃ smṛtam ||
मशीन मसौदामुदा जे दान बदलाक आशा सँ, वा फलक उद्देश्य सँ, वा कष्ट सँ देल जाइत अछि, ओ राजस मानल गेल अछि।
- 22
अदेशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते ।
असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम् ॥
मशीन मसौदाadeśakāle yaddānamapātrebhyaśca dīyate |
asatkṛtamavajñātaṃ tattāmasamudāhṛtam ||
मशीन मसौदाजे दान अनुचित देश आ काल मे, अयोग्य पात्र केँ, बिना सत्कार आ तिरस्कार सँ देल जाइत अछि, ओ तामस कहल गेल अछि।
- 23
ॐतत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः ।
ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥
मशीन मसौदाoṃtatsaditi nirdeśo brahmaṇastrividhaḥ smṛtaḥ |
brāhmaṇāstena vedāśca yajñāśca vihitāḥ purā ||
मशीन मसौदाॐ तत् सत्, ई ब्रह्मक तीन प्रकारक नाम कहल गेल अछि। एहि सँ आरम्भ मे ब्राह्मण, वेद आ यज्ञक विधान भेल।
- 24
तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः ।
प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम् ॥
मशीन मसौदाtasmādomityudāhṛtya yajñadānatapaḥkriyāḥ |
pravartante vidhānoktāḥ satataṃ brahmavādinām ||
मशीन मसौदातेँ ब्रह्मवादी लोकक शास्त्रविहित यज्ञ, दान आ तपक क्रिया सदिखन ॐ उच्चारण कऽ आरम्भ होइत अछि।
- 25
तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः ।
दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षिभिः ॥
मशीन मसौदाtadityanabhisandhāya phalaṃ yajñatapaḥkriyāḥ |
dānakriyāśca vividhāḥ kriyante mokṣakāṅkṣibhiḥ ||
मशीन मसौदातत् कहि कऽ, फलक इच्छा नहि राखि, मोक्ष चाहयवला लोक अनेक प्रकारक यज्ञ, तप आ दानक क्रिया करैत छथि।
- 26
सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यते ।
प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते ॥
मशीन मसौदाsadbhāve sādhubhāve ca sadityetatprayujyate |
praśaste karmaṇi tathā sacchabdaḥ pārtha yujyate ||
मशीन मसौदाहे पार्थ, सत् शब्द सद्भाव आ साधुभावक अर्थ मे प्रयुक्त होइत अछि, आ ओहिना प्रशंसनीय कर्मक लेल सेहो सत् शब्दक प्रयोग होइत अछि।
- 27
यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते ।
कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते ॥
मशीन मसौदाyajñe tapasi dāne ca sthitiḥ saditi cocyate |
karma caiva tadarthīyaṃ sadityevābhidhīyate ||
मशीन मसौदायज्ञ, तप आ दान मे जे स्थिति अछि, ओकरो सत् कहल जाइत अछि, आ ओहि उद्देश्य सँ कयल गेल कर्म सेहो सत् कहल जाइत अछि।
- 28
अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत् ।
असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह ॥
मशीन मसौदाaśraddhayā hutaṃ dattaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ ca yat |
asadityucyate pārtha na ca tatpretya no iha ||
मशीन मसौदाहे पार्थ, बिना श्रद्धाक जे हवन कयल जाय, जे दान देल जाय, जे तप कयल जाय आ जे कर्म कयल जाय, ओ असत् कहल जाइत अछि; ओ ने मरलाक बाद काजक अछि आ ने एतय।