20 श्लोक
- 1
ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।
छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥
मशीन मसौदाūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṃ prāhuravyayam |
chandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ veda sa vedavit ||
मशीन मसौदाश्रीभगवान कहलनि: एकटा अविनाशी अश्वत्थ गाछक बात कहल जाइत अछि जकर जड़ि ऊपर आ डारि नीचाँ अछि। वैदिक छन्द ओकर पात अछि, आ जे ओकरा जनैत अछि से वेद केँ जनैत अछि।
- 2
अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा
गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।
अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि
कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥
मशीन मसौदाadhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhā
guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ |
adhaśca mūlānyanusantatāni
karmānubandhīni manuṣyaloke ||
मशीन मसौदाओकर डारि गुण सभ सँ पोसल, विषय रूपी कोंपरक संग नीचाँ आ ऊपर पसरल अछि। नीचाँ मनुष्यलोक मे ओकर जड़ि सभ कर्म सँ बान्हैत बढ़ल चलि गेल अछि।
- 3
न रूपमस्येह तथोपलभ्यते
नान्तो न चादिर्न च सम्प्रतिष्ठा ।
अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलं
असङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा ॥
मशीन मसौदाna rūpamasyeha tathopalabhyate
nānto na cādirna ca sampratiṣṭhā |
aśvatthamenaṃ suvirūḍhamūlaṃ
asaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā ||
मशीन मसौदाएतय ओकर रूप ओहिना नहि देखाइत अछि, ने अन्त, ने आदि, ने ओकर आधार। एहि दृढ़ जड़िवला अश्वत्थ केँ असंगक दृढ़ शस्त्र सँ काटि कऽ,
- 4
ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं
यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये ।
यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥
मशीन मसौदाtataḥ padaṃ tatparimārgitavyaṃ
yasmingatā na nivartanti bhūyaḥ |
tameva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye |
yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī ||
मशीन मसौदातखन ओ पद तकबाक चाही जतय गेल लोक फेर नहि घुरैत अछि, ई सोचैत जे हम ओहि आदि पुरुषक शरण लैत छी जिनका सँ ई पुरातन प्रवृत्ति पसरल अछि।
- 5
निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा
अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।
द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञैर्-
गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत् ॥
मशीन मसौदाnirmānamohā jitasaṅgadoṣā
adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ |
dvandvairvimuktāḥ sukhaduḥkhasaṃjñair-
gacchantyamūḍhāḥ padamavyayaṃ tat ||
मशीन मसौदामान आ मोह सँ रहित, आसक्तिक दोष केँ जीतने, सदिखन अध्यात्म मे लागल, कामना सँ निवृत्त, आ सुख-दुख नामक द्वन्द्व सँ मुक्त, ओ ज्ञानी ओहि अविनाशी पद केँ प्राप्त करैत छथि।
- 6
न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।
यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥
मशीन मसौदाna tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ |
yadgatvā na nivartante taddhāma paramaṃ mama ||
मशीन मसौदाओकरा ने सूर्य प्रकाशित करैत अछि, ने चन्द्रमा आ ने अग्नि। जतय जा कऽ केओ नहि घुरैत अछि, सैह हमर परम धाम अछि।
- 7
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।
मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥
मशीन मसौदाmamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ |
manaḥṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni karṣati ||
मशीन मसौदाजीवलोक मे हमरे सनातन अंश जीव बनि कऽ प्रकृति मे स्थित मोन सहित छह इन्द्रिय सभ केँ अपना दिस आकर्षित करैत अछि।
- 8
शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।
गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात् ॥
मशीन मसौदाśarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ |
gṛhītvaitāni saṃyāti vāyurgandhānivāśayāt ||
मशीन मसौदाजखन देहक स्वामी शरीर धारण करैत अछि आ जखन ओकरा छोड़ैत अछि, तखन ओ एहि सभ केँ लऽ कऽ ओहिना जाइत अछि जेना हवा फूल सँ सुगन्ध लऽ जाइत अछि।
- 9
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।
अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥
मशीन मसौदाśrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca |
adhiṣṭhāya manaścāyaṃ viṣayānupasevate ||
मशीन मसौदाकान, आँखि, त्वचा, जीह आ नाक, आ मोनक आश्रय लऽ कऽ ई विषय सभक सेवन करैत अछि।
- 10
उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।
विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥
मशीन मसौदाutkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam |
vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ ||
मशीन मसौदाशरीर छोड़ि कऽ जाइत, शरीर मे रहैत वा गुण सँ युक्त भऽ भोग करैत, एकरा मूढ़ लोक नहि देखैत अछि; ज्ञानक नेत्रवला देखैत अछि।
- 11
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।
यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥
मशीन मसौदाyatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam |
yatanto'pyakṛtātmāno nainaṃ paśyantyacetasaḥ ||
मशीन मसौदाप्रयत्न करयवला योगी एकरा अपना मे स्थित देखैत छथि, मुदा जिनकर अन्तःकरण शुद्ध नहि अछि आ जे अचेत छथि, ओ प्रयत्न कयलो पर एकरा नहि देखैत छथि।
- 12
यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् ।
यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम् ॥
मशीन मसौदाyadādityagataṃ tejo jagadbhāsayate'khilam |
yaccandramasi yaccāgnau tattejo viddhi māmakam ||
मशीन मसौदाजे तेज सूर्य मे रहि कऽ सम्पूर्ण जगत केँ प्रकाशित करैत अछि, जे तेज चन्द्रमा मे आ अग्नि मे अछि, ओ तेज हमरे जानह।
- 13
गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा ।
पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥
मशीन मसौदाgāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā |
puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ ||
मशीन मसौदापृथ्वी मे प्रवेश कऽ हम अपन ओज सँ सभ प्राणी केँ धारण करैत छी, आ रसमय सोम बनि कऽ सभ औषधि केँ पोसैत छी।
- 14
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।
प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥
मशीन मसौदाahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ |
prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ caturvidham ||
मशीन मसौदाहम वैश्वानर बनि कऽ प्राणी सभक शरीर मे रहैत छी, आ प्राण आ अपान सँ युक्त भऽ चारि प्रकारक अन्न पचबैत छी।
- 15
सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो
मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनञ्च ।
वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो
वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥
मशीन मसौदाsarvasya cāhaṃ hṛdi sanniviṣṭo
mattaḥ smṛtirjñānamapohanañca |
vedaiśca sarvairahameva vedyo
vedāntakṛdvedavideva cāham ||
मशीन मसौदाहम सभक हृदय मे स्थित छी। हमरे सँ स्मृति, ज्ञान आ ओकर लोप होइत अछि। सभ वेद द्वारा जानबा योग्य हमहीं छी; वेदान्तक कर्ता आ वेदक ज्ञाता सेहो हमहीं छी।
- 16
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।
क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥
मशीन मसौदाdvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca |
kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho'kṣara ucyate ||
मशीन मसौदाएहि लोक मे दू पुरुष अछि, क्षर आ अक्षर। सभ प्राणी क्षर अछि, आ कूटस्थ केँ अक्षर कहल जाइत अछि।
- 17
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।
यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥
मशीन मसौदाuttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥ |
yo lokatrayamāviśya bibhartyavyaya īśvaraḥ ||
मशीन मसौदामुदा उत्तम पुरुष आन अछि, जकरा परमात्मा कहल जाइत अछि, जे अविनाशी ईश्वर तीनू लोक मे प्रवेश कऽ ओकरा धारण करैत छथि।
- 18
यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।
अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥
मशीन मसौदाyasmātkṣaramatīto'hamakṣarādapi cottamaḥ |
ato'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ ||
मशीन मसौदाकिएक तँ हम क्षर सँ परे छी आ अक्षरो सँ उत्तम छी, तेँ लोक आ वेद मे पुरुषोत्तम नाम सँ प्रसिद्ध छी।
- 19
यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।
स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत ॥
मशीन मसौदाyo māmevamasammūḍho jānāti puruṣottamam |
sa sarvavidbhajati māṃ sarvabhāvena bhārata ||
मशीन मसौदाहे भारत, जे मोह सँ रहित भऽ हमरा एहि तरहेँ पुरुषोत्तम जनैत अछि, ओ सर्वज्ञ अछि आ सम्पूर्ण भाव सँ हमर भजन करैत अछि।
- 20
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयानघ ।
एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत ॥
मशीन मसौदाiti guhyatamaṃ śāstramidamuktaṃ mayānagha |
etadbuddhvā buddhimānsyātkṛtakṛtyaśca bhārata ||
मशीन मसौदाहे निष्पाप भारत, एहि तरहेँ हम तोरा ई अत्यन्त गुप्त शास्त्र कहलहुँ। एकरा बुझि कऽ मनुष्य बुद्धिमान आ कृतकृत्य भऽ जाइत अछि।