संस्कृत

Adhyaya 9

राजविद्याराजगुह्ययोगः

The Royal Knowledge and Royal Secret

34 श्लोक

34 श्लोक

  1. 1

    इदं तु ते गुह्यतमं प्रवक्ष्याम्यनसूयवे ।

    ज्ञानं विज्ञानसहितं यज्ज्ञात्वा मोक्ष्यसेऽशुभात् ॥

    idaṃ tu te guhyatamaṃ pravakṣyāmyanasūyave |

    jñānaṃ vijñānasahitaṃ yajjñātvā mokṣyase'śubhāt ||

    मशीन मसौदा

    श्रीभगवान कहलनि: अहाँ, जे दोष नहि तकैत छी, ताहि अहाँ केँ हम विज्ञान सहित ई परम गुप्त ज्ञान कहब, जकरा जानि अहाँ अशुभ सँ मुक्त भऽ जायब।

    मशीन मसौदा
  2. 2

    राजविद्या राजगुह्यं पवित्रमिदमुत्तमम् ।

    प्रत्यक्षावगमं धर्म्यं सुसुखं कर्तुमव्ययम् ॥

    rājavidyā rājaguhyaṃ pavitramidamuttamam |

    pratyakṣāvagamaṃ dharmyaṃ susukhaṃ kartumavyayam ||

    मशीन मसौदा

    ई राजविद्या आ राजगुह्य अछि, उत्तम आ पवित्र अछि, प्रत्यक्ष अनुभव मे आबयवला, धर्मसम्मत, करबा मे सहज आ अविनाशी अछि।

    मशीन मसौदा
  3. 3

    अश्रद्दधानाः पुरुषा धर्मस्यास्य परन्तप ।

    अप्राप्य मां निवर्तन्ते मृत्युसंसारवर्त्मनि ॥

    aśraddadhānāḥ puruṣā dharmasyāsya parantapa |

    aprāpya māṃ nivartante mṛtyusaṃsāravartmani ||

    मशीन मसौदा

    हे परन्तप, एहि धर्म मे श्रद्धा नहि रखयवला लोक हमरा प्राप्त नहि कऽ, मृत्युरूपी संसारक मार्ग मे लौटि आबैत अछि।

    मशीन मसौदा
  4. 4

    मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना ।

    मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितः ॥

    mayā tatamidaṃ sarvaṃ jagadavyaktamūrtinā |

    matsthāni sarvabhūtāni na cāhaṃ teṣvavasthitaḥ ||

    मशीन मसौदा

    हमर अव्यक्त रूप सँ ई सम्पूर्ण जगत व्याप्त अछि। सभ प्राणी हमरा मे स्थित अछि, मुदा हम ओहि मे स्थित नहि छी।

    मशीन मसौदा
  5. 5

    न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् ।

    भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः ॥

    na ca matsthāni bhūtāni paśya me yogamaiśvaram |

    bhūtabhṛnna ca bhūtastho mamātmā bhūtabhāvanaḥ ||

    मशीन मसौदा

    आ फेर प्राणी हमरा मे स्थित नहियो अछि। हमर ई ईश्वरीय योग देखू: हम प्राणी सभ केँ धारण आ उत्पन्न करैत छी, मुदा हमर आत्मा ओहि मे स्थित नहि अछि।

    मशीन मसौदा
  6. 6

    यथाकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् ।

    तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय ॥

    yathākāśasthito nityaṃ vāyuḥ sarvatrago mahān |

    tathā sarvāṇi bhūtāni matsthānītyupadhāraya ||

    मशीन मसौदा

    जेना सर्वत्र विचरण करयवला महान वायु सदा आकाश मे स्थित रहैत अछि, तहिना सभ प्राणी हमरा मे स्थित अछि, से बुझू।

    मशीन मसौदा
  7. 7

    सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् ।

    कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम् ॥

    sarvabhūtāni kaunteya prakṛtiṃ yānti māmikām |

    kalpakṣaye punastāni kalpādau visṛjāmyaham ||

    मशीन मसौदा

    हे कौन्तेय, कल्पक अन्त मे सभ प्राणी हमर प्रकृति मे लीन होइत अछि, आ कल्पक आरम्भ मे हम ओकरा फेर रचैत छी।

    मशीन मसौदा
  8. 8

    प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः ।

    भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात् ॥

    prakṛtiṃ svāmavaṣṭabhya visṛjāmi punaḥ punaḥ |

    bhūtagrāmamimaṃ kṛtsnamavaśaṃ prakṛtervaśāt ||

    मशीन मसौदा

    अपन प्रकृति केँ वश मे कऽ हम प्रकृतिक वश मे विवश एहि सम्पूर्ण प्राणी समूह केँ बेर-बेर रचैत छी।

    मशीन मसौदा
  9. 9

    न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय ।

    उदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु ॥

    na ca māṃ tāni karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya |

    udāsīnavadāsīnamasaktaṃ teṣu karmasu ||

    मशीन मसौदा

    हे धनञ्जय, ओ कर्म हमरा नहि बान्हैत अछि, किएक तँ हम ओहि कर्म मे अनासक्त आ उदासीन जकाँ स्थित रहैत छी।

    मशीन मसौदा
  10. 10

    मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् ।

    हेतुनानेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते ॥

    mayādhyakṣeṇa prakṛtiḥ sūyate sacarācaram |

    hetunānena kaunteya jagadviparivartate ||

    मशीन मसौदा

    हे कौन्तेय, हमर अध्यक्षता मे प्रकृति चर आ अचर जगत केँ जन्म दैत अछि, आ एहि कारण सँ जगत घूमैत रहैत अछि।

    मशीन मसौदा
  11. 11

    अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् ।

    परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम् ॥

    avajānanti māṃ mūḍhā mānuṣīṃ tanumāśritam |

    paraṃ bhāvamajānanto mama bhūtamaheśvaram ||

    मशीन मसौदा

    मूढ़ लोक मनुष्य देह धारण कयने हमर अवहेलना करैत अछि, किएक तँ ओ सभ प्राणीक महेश्वर रूप मे हमर परम भाव केँ नहि जनैत अछि।

    मशीन मसौदा
  12. 12

    मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः ।

    राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः ॥

    moghāśā moghakarmāṇo moghajñānā vicetasaḥ |

    rākṣasīmāsurīṃ caiva prakṛtiṃ mohinīṃ śritāḥ ||

    मशीन मसौदा

    व्यर्थ आशा, व्यर्थ कर्म आ व्यर्थ ज्ञानवला, विवेकहीन ओ लोक मोहित करयवला राक्षसी आ आसुरी प्रकृतिक आश्रय लेने रहैत अछि।

    मशीन मसौदा
  13. 13

    महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः ।

    भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम् ॥

    mahātmānastu māṃ pārtha daivīṃ prakṛtimāśritāḥ |

    bhajantyananyamanaso jñātvā bhūtādimavyayam ||

    मशीन मसौदा

    मुदा हे पार्थ, दैवी प्रकृतिक आश्रय लेने महात्मा लोकनि हमरा सभ प्राणीक आदि आ अविनाशी जानि अनन्य मोन सँ हमर भजन करैत छथि।

    मशीन मसौदा
  14. 14

    सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः ।

    नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते ॥

    satataṃ kīrtayanto māṃ yatantaśca dṛḍhavratāḥ |

    namasyantaśca māṃ bhaktyā nityayuktā upāsate ||

    मशीन मसौदा

    सदा हमर कीर्तन करैत, दृढ़ व्रत सँ प्रयत्न करैत, भक्ति सँ हमरा प्रणाम करैत, ओ नित्य युक्त भऽ हमर उपासना करैत छथि।

    मशीन मसौदा
  15. 15

    ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते ।

    एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम् ॥

    jñānayajñena cāpyanye yajanto māmupāsate |

    ekatvena pṛthaktvena bahudhā viśvatomukham ||

    मशीन मसौदा

    आन लोकनि ज्ञानयज्ञ सँ हमर पूजा करैत छथि, हमरा एक रूप मे, भिन्न रूप मे, आ विश्वतोमुख अनेक रूप मे उपासना करैत छथि।

    मशीन मसौदा
  16. 16

    अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाहमहमौषधम् ।

    मन्त्रोऽहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम् ॥

    ahaṃ kraturahaṃ yajñaḥ svadhāhamahamauṣadham |

    mantro'hamahamevājyamahamagnirahaṃ hutam ||

    मशीन मसौदा

    हम क्रतु छी, हम यज्ञ छी, हम स्वधा छी, हम औषधि छी, हम मन्त्र छी, हमहीं घी छी, हम अग्नि छी आ हमहीं आहुति छी।

    मशीन मसौदा
  17. 17

    पिताहमस्य जगतो माता धाता पितामहः ।

    वेद्यं पवित्रमोङ्कार ऋक्साम यजुरेव च ॥

    pitāhamasya jagato mātā dhātā pitāmahaḥ |

    vedyaṃ pavitramoṅkāra ṛksāma yajureva ca ||

    मशीन मसौदा

    हम एहि जगतक पिता, माता, धारणकर्ता आ पितामह छी। जानबाक योग्य, पवित्र करयवला ओंकार, आ ऋक्, साम आ यजुस् सेहो हमहीं छी।

    मशीन मसौदा
  18. 18

    गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत् ।

    प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम् ॥

    gatirbhartā prabhuḥ sākṣī nivāsaḥ śaraṇaṃ suhṛt |

    prabhavaḥ pralayaḥ sthānaṃ nidhānaṃ bījamavyayam ||

    मशीन मसौदा

    हम गति, भर्ता, प्रभु, साक्षी, निवास, शरण आ सुहृद् छी। हम उत्पत्ति, प्रलय, आधार, निधान आ अविनाशी बीज छी।

    मशीन मसौदा
  19. 19

    तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च ।

    अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन ॥

    tapāmyahamahaṃ varṣaṃ nigṛhṇāmyutsṛjāmi ca |

    amṛtaṃ caiva mṛtyuśca sadasaccāhamarjuna ||

    मशीन मसौदा

    हे अर्जुन, हम ताप दैत छी, हम वर्षा केँ रोकैत आ बरसबैत छी। हम अमृत छी आ मृत्यु सेहो, सत् आ असत् सेहो हमहीं छी।

    मशीन मसौदा
  20. 20

    त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा

    यज्ञैरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते ।

    ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोक-

    मश्नन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान् ॥

    traividyā māṃ somapāḥ pūtapāpā

    yajñairiṣṭvā svargatiṃ prārthayante |

    te puṇyamāsādya surendraloka-

    maśnanti divyāndivi devabhogān ||

    मशीन मसौदा

    तीनू वेदक ज्ञाता, सोमपान करयवला आ पाप सँ शुद्ध लोक यज्ञ सँ हमर पूजा कऽ स्वर्गक कामना करैत छथि। ओ पुण्यमय इन्द्रलोक पाबि स्वर्ग मे देवता सभक दिव्य भोग भोगैत छथि।

    मशीन मसौदा
  21. 21

    ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं

    क्षीणे पुण्ये मर्त्यलोकं विशन्ति ।

    एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना

    गतागतं कामकामा लभन्ते ॥

    te taṃ bhuktvā svargalokaṃ viśālaṃ

    kṣīṇe puṇye martyalokaṃ viśanti |

    evaṃ trayīdharmamanuprapannā

    gatāgataṃ kāmakāmā labhante ||

    मशीन मसौदा

    ओ विशाल स्वर्गलोकक भोग कऽ पुण्य क्षीण भेला पर मर्त्यलोक मे प्रवेश करैत छथि। एहि तरहेँ तीनू वेदक धर्मक पालन करयवला, भोगक कामना रखयवला लोक आवागमन केँ प्राप्त होइत छथि।

    मशीन मसौदा
  22. 22

    अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते ।

    तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥

    ananyāścintayanto māṃ ye janāḥ paryupāsate |

    teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmyaham ||

    मशीन मसौदा

    जे लोक अनन्य भाव सँ हमर चिन्तन करैत हमर उपासना करैत छथि, ओहि नित्य युक्त लोकक योगक्षेम, अर्थात् अप्राप्तक प्राप्ति आ प्राप्तक रक्षा, हम स्वयं वहन करैत छी।

    मशीन मसौदा
  23. 23

    येऽप्यन्यदेवता भक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः ।

    तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम् ॥

    ye'pyanyadevatā bhaktā yajante śraddhayānvitāḥ |

    te'pi māmeva kaunteya yajantyavidhipūrvakam ||

    मशीन मसौदा

    हे कौन्तेय, जे भक्त श्रद्धा सँ युक्त भऽ आन देवता सभक पूजा करैत छथि, ओहो हमरे पूजा करैत छथि, मुदा विधिक अनुसार नहि।

    मशीन मसौदा
  24. 24

    अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च ।

    न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते ॥

    ahaṃ hi sarvayajñānāṃ bhoktā ca prabhureva ca |

    na tu māmabhijānanti tattvenātaścyavanti te ||

    मशीन मसौदा

    हम सभ यज्ञक भोक्ता आ प्रभु छी, मुदा ओ लोक हमरा तत्त्व सँ नहि जनैत छथि, तेँ ओ खसि पड़ैत छथि।

    मशीन मसौदा
  25. 25

    यान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः ।

    भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोऽपि माम् ॥

    yānti devavratā devānpitṝnyānti pitṛvratāḥ |

    bhūtāni yānti bhūtejyā yānti madyājino'pi mām ||

    मशीन मसौदा

    देवताक व्रत करयवला देवता केँ प्राप्त करैत छथि, पितरक व्रत करयवला पितर केँ, भूतक पूजक भूत केँ, आ हमर पूजक हमरा प्राप्त करैत छथि।

    मशीन मसौदा
  26. 26

    पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति ।

    तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः ॥

    patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ yo me bhaktyā prayacchati |

    tadahaṃ bhaktyupahṛtamaśnāmi prayatātmanaḥ ||

    मशीन मसौदा

    जे भक्ति सँ हमरा पात, फूल, फल वा जल अर्पित करैत अछि, ओहि शुद्धचित्त व्यक्तिक भक्तिपूर्वक देल गेल अर्पण हम स्वीकार करैत छी।

    मशीन मसौदा
  27. 27

    यत्करोषि यदश्नासि यज्जुहोषि ददासि यत् ।

    यत्तपस्यसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मदर्पणम् ॥

    yatkaroṣi yadaśnāsi yajjuhoṣi dadāsi yat |

    yattapasyasi kaunteya tatkuruṣva madarpaṇam ||

    मशीन मसौदा

    हे कौन्तेय, अहाँ जे किछु करैत छी, जे खाइत छी, जे हवन करैत छी, जे दान दैत छी आ जे तप करैत छी, से सभ हमरा अर्पित करू।

    मशीन मसौदा
  28. 28

    शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः ।

    संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि ॥

    śubhāśubhaphalairevaṃ mokṣyase karmabandhanaiḥ |

    saṃnyāsayogayuktātmā vimukto māmupaiṣyasi ||

    मशीन मसौदा

    एहि तरहेँ अहाँ शुभ आ अशुभ फलवला कर्मक बन्धन सँ मुक्त भऽ जायब। संन्यासयोग सँ युक्त चित्त सँ मुक्त भऽ अहाँ हमरा प्राप्त करब।

    मशीन मसौदा
  29. 29

    समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः ।

    ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम् ॥

    samo'haṃ sarvabhūteṣu na me dveṣyo'sti na priyaḥ |

    ye bhajanti tu māṃ bhaktyā mayi te teṣu cāpyaham ||

    मशीन मसौदा

    हम सभ प्राणी मे समान छी। हमरा लेल केओ द्वेषक पात्र नहि आ केओ प्रिय नहि। मुदा जे भक्ति सँ हमर भजन करैत छथि, ओ हमरा मे छथि आ हम हुनका मे छी।

    मशीन मसौदा
  30. 30

    अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक् ।

    साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः ॥

    api cetsudurācāro bhajate māmananyabhāk |

    sādhureva sa mantavyaḥ samyagvyavasito hi saḥ ||

    मशीन मसौदा

    जँ अत्यन्त दुराचारी व्यक्ति सेहो अनन्य भाव सँ हमर भजन करैत अछि, तँ ओकरा साधुए बुझबाक चाही, किएक तँ ओ उचित निश्चय कऽ लेने अछि।

    मशीन मसौदा