संस्कृत

Adhyaya 11

विश्वरूपदर्शनयोगः

The Vision of the Universal Form

55 श्लोक

55 श्लोक

  1. 1

    मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम् ।

    यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम ॥

    madanugrahāya paramaṃ guhyamadhyātmasaṃjñitam |

    yattvayoktaṃ vacastena moho'yaṃ vigato mama ||

    मशीन मसौदा

    अर्जुन ने आखेआ: मेरे उप्पर किरपा करियै तुसें आत्मा बारै जेह्ड़ा परम भेत दस्सेआ ऐ, उनें वचनें कन्नै मेरा एह् मोह दूर होई गेआ ऐ।

    मशीन मसौदा
  2. 2

    भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।

    त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम् ॥

    bhavāpyayau hi bhūtānāṃ śrutau vistaraśo mayā |

    tvattaḥ kamalapatrākṣa māhātmyamapi cāvyayam ||

    मशीन मसौदा

    हे कमल नैनें आह्ले, मैं तुंदे शा प्राणियें दे जम्मने ते मुक्कने बारै बिस्तार कन्नै सुनेआ ऐ, ते तुंदी कदें नेईं घटने आह्ली महिमा बारै बी।

    मशीन मसौदा
  3. 3

    एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।

    द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम ॥

    evametadyathāttha tvamātmānaṃ parameśvara |

    draṣṭumicchāmi te rūpamaiśvaraṃ puruṣottama ||

    मशीन मसौदा

    हे परमेश्वर, तुसें अपने बारै जियां आखेआ ऐ, ठीक उआं गै ऐ। फ्ही बी हे पुरुषोत्तम, मैं तुंदा ईश्वरी रूप दिक्खना चाह्ना आं।

    मशीन मसौदा
  4. 4

    मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो ।

    योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयात्मानमव्ययम् ॥

    manyase yadi tacchakyaṃ mayā draṣṭumiti prabho |

    yogeśvara tato me tvaṃ darśayātmānamavyayam ||

    मशीन मसौदा

    हे प्रभु, जेकर तुस मनदे ओ जे मैं उसी दिक्खी सकना आं, तां हे योगेश्वर, मिगी अपना अविनाशी रूप दस्सो।

    मशीन मसौदा
  5. 5

    पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः ।

    नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च ॥

    paśya me pārtha rūpāṇi śataśo'tha sahasraśaḥ |

    nānāvidhāni divyāni nānāvarṇākṛtīni ca ||

    मशीन मसौदा

    श्री भगवान ने आखेआ: हे पार्थ, मेरे सैंकड़ें ते हजारें रूप दिक्ख, दिव्य, बक्ख बक्ख किस्में दे, बक्ख बक्ख रंगें ते शकलें आह्ले।

    मशीन मसौदा
  6. 6

    पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा ।

    बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याश्चर्याणि भारत ॥

    paśyādityānvasūnrudrānaśvinau marutastathā |

    bahūnyadṛṣṭapūrvāṇi paśyāścaryāṇi bhārata ||

    मशीन मसौदा

    आदित्यें, वसुएं, रुद्रें, दोनें अश्विनी कुमारें ते मरुतें गी दिक्ख। हे भारत, मते सारे अचरज दिक्ख जेह्ड़े पैह्लें कदें नेईं दिक्खे गे।

    मशीन मसौदा
  7. 7

    इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् ।

    मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद् द्रष्टुमिच्छसि ॥

    ihaikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ paśyādya sacarācaram |

    mama dehe guḍākeśa yaccānyad draṣṭumicchasi ||

    मशीन मसौदा

    हे गुडाकेश, अज्ज इत्थें मेरे शरीर च इक थाह्र इकट्ठा होए दा चलने आह्ला ते अचल सारा जगत दिक्ख, ते होर जो किश तूं दिक्खना चाह्ना ऐं।

    मशीन मसौदा
  8. 8

    न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा ।

    दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम् ॥

    na tu māṃ śakyase draṣṭumanenaiva svacakṣuṣā |

    divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me yogamaiśvaram ||

    मशीन मसौदा

    पर तूं अपनी इनें अक्खीं कन्नै मिगी नेईं दिक्खी सकदा। मैं तुगी दिव्य नजर दिन्ना आं: मेरी ईश्वरी योग शक्ति दिक्ख।

    मशीन मसौदा
  9. 9

    एवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः ।

    दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम् ॥

    evamuktvā tato rājanmahāyogeśvaro hariḥ |

    darśayāmāsa pārthāya paramaṃ rūpamaiśvaram ||

    मशीन मसौदा

    संजय ने आखेआ: हे राजन, एह् आखियै महान योगेश्वर हरि ने फ्ही पार्थ गी अपना परम ईश्वरी रूप दस्सेआ।

    मशीन मसौदा
  10. 10

    अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम् ।

    अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम् ॥

    anekavaktranayanamanekādbhutadarśanam |

    anekadivyābharaṇaṃ divyānekodyatāyudham ||

    मशीन मसौदा

    मते सारे मुंहें ते अक्खीं आह्ला, मते अचरज भरे नजारें आह्ला, मते दिव्य गैह्नें आह्ला ते चुक्के दे मते दिव्य हथियारें आह्ला,

    मशीन मसौदा
  11. 11

    दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।

    सर्वाश्चर्यमयं देवमनन्तं विश्वतोमुखम् ॥

    divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam |

    sarvāścaryamayaṃ devamanantaṃ viśvatomukham ||

    मशीन मसौदा

    दिव्य मालां ते कप्पड़े पाए दे, दिव्य सुगंधें कन्नै लेपे दे, हर अचरज कन्नै भरोचे दे, बेअंत ते सब पासै मुंह आह्ले देव गी।

    मशीन मसौदा
  12. 12

    दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।

    यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः ॥

    divi sūryasahasrasya bhavedyugapadutthitā |

    yadi bhāḥ sadṛśī sā syādbhāsastasya mahātmanaḥ ||

    मशीन मसौदा

    जेकर अकाश च इक्कै बेल्लै हजार सूरजें दी लोऽ भड़की उठै, तां शायद ओह् उस महात्मा दे तेज जनेही होई सकै।

    मशीन मसौदा
  13. 13

    तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।

    अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा ॥

    tatraikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ pravibhaktamanekadhā |

    apaśyaddevadevasya śarīre pāṇḍavastadā ||

    मशीन मसौदा

    उत्थें उस बेल्लै पांडु दे पुत्तर ने देवतें दे देव दे शरीर च बक्ख बक्ख ढंगें बंडोए दा सारा जगत इक थाह्र इकट्ठा दिक्खेआ।

    मशीन मसौदा
  14. 14

    ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः ।

    प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत ॥

    tataḥ sa vismayāviṣṭo hṛṣṭaromā dhanañjayaḥ |

    praṇamya śirasā devaṃ kṛtāñjalirabhāṣata ||

    मशीन मसौदा

    तां अचरज कन्नै भरोचे दे, लूं कंडे खड़ोते दे धनंजय ने देव गी सिर निवाइयै हत्थ जोड़ियै आखेआ।

    मशीन मसौदा
  15. 15

    पश्यामि देवांस्तव देव देहे

    सर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान् ।

    ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थ-

    मृषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान् ॥

    paśyāmi devāṃstava deva dehe

    sarvāṃstathā bhūtaviśeṣasaṅghān |

    brahmāṇamīśaṃ kamalāsanastha-

    mṛṣīṃśca sarvānuragāṃśca divyān ||

    मशीन मसौदा

    अर्जुन ने आखेआ: हे देव, तुंदे शरीर च मैं सारे देवतें ते हर किस्म दे प्राणियें दे टोलें गी दिक्खा करना आं: कमल आसन उप्पर बैठे दे स्वामी ब्रह्मा, सारे रिशी ते दिव्य नाग।

    मशीन मसौदा
  16. 16

    अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं

    पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम् ।

    नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं

    पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप ॥

    anekabāhūdaravaktranetraṃ

    paśyāmi tvāṃ sarvato'nantarūpam |

    nāntaṃ na madhyaṃ na punastavādiṃ

    paśyāmi viśveśvara viśvarūpa ||

    मशीन मसौदा

    हे विश्व रूप आह्ले विश्वेश्वर, मैं तुसेंगी हर पासै बेअंत रूप च, मतियें बाह्में, ढिड्डें, मुंहें ते अक्खीं आह्ला दिखना आं। मिगी तुंदा न अंत, न मध्य ते न आदि लभदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  17. 17

    किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च

    तेजोराशिं सर्वतो दीप्तिमन्तम् ।

    पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ताद्

    दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम् ॥

    kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca

    tejorāśiṃ sarvato dīptimantam |

    paśyāmi tvāṃ durnirīkṣyaṃ samantād

    dīptānalārkadyutimaprameyam ||

    मशीन मसौदा

    मैं तुसेंगी मुकट, गदा ते चक्कर कन्नै, हर पासै चमकदे तेज दे ढेर आंगर, दिक्खने च औखा, बलदी अग्ग ते सूरज दी लोई आंगर हर पासै भड़कदा ते नाप शा बाह्र दिखना आं।

    मशीन मसौदा
  18. 18

    त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं

    त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।

    त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता

    सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे ॥

    tvamakṣaraṃ paramaṃ veditavyaṃ

    tvamasya viśvasya paraṃ nidhānam |

    tvamavyayaḥ śāśvatadharmagoptā

    sanātanastvaṃ puruṣo mato me ||

    मशीन मसौदा

    तुस अविनाशी अक्षर ओ, जानने जोग परम तत्त्व; तुस इस जगत दा अखीरी आसरा ओ। तुस सनातन धर्म दे अमर रखवाले ओ; मेरी समझ च तुस सनातन पुरुष ओ।

    मशीन मसौदा
  19. 19

    अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्य-

    मनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् ।

    पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रं

    स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम् ॥

    anādimadhyāntamanantavīrya-

    manantabāhuṃ śaśisūryanetram |

    paśyāmi tvāṃ dīptahutāśavaktraṃ

    svatejasā viśvamidaṃ tapantam ||

    मशीन मसौदा

    मैं तुसेंगी आदि, मध्य ते अंत शा रैह्त, अनंत शक्ति आह्ला, अनगिनत बाह्में आह्ला, चंद्रमा ते सूरज दियें अक्खीं आह्ला, बलदी अग्ग दे मुंह आह्ला ते अपने तेज कन्नै इस सारे जगत गी तपांदा दिखना आं।

    मशीन मसौदा
  20. 20

    द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि

    व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः ।

    दृष्ट्वाद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं

    लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन् ॥

    dyāvāpṛthivyoridamantaraṃ hi

    vyāptaṃ tvayaikena diśaśca sarvāḥ |

    dṛṣṭvādbhutaṃ rūpamugraṃ tavedaṃ

    lokatrayaṃ pravyathitaṃ mahātman ||

    मशीन मसौदा

    धरती ते अकाश दे बिच्च दा थाह्र ते सारियां दिशां सिर्फ तुंदे कन्नै भरोचियां न। हे महात्मा, तुंदा एह् अचरज भरा ते डरौना रूप दिक्खियै त्रै लोक कंबा करदे न।

    मशीन मसौदा
  21. 21

    अमी हि त्वां सुरसङ्घा विशन्ति

    केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति ।

    स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः

    स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः ॥

    amī hi tvāṃ surasaṅghā viśanti

    kecidbhītāḥ prāñjalayo gṛṇanti |

    svastītyuktvā maharṣisiddhasaṅghāḥ

    stuvanti tvāṃ stutibhiḥ puṣkalābhiḥ ||

    मशीन मसौदा

    देवतें दे एह् टोले तुंदे च समा करदे न; किश डरे दे हत्थ जोड़ियै तुंदी स्तुति करा करदे न। स्वस्ति आखदे होई महर्षियें ते सिद्धें दे टोले भरपूर भजनें कन्नै तुंदी स्तुति करदे न।

    मशीन मसौदा
  22. 22

    रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या

    विश्वेऽश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च ।

    गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घा

    वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे ॥

    rudrādityā vasavo ye ca sādhyā

    viśve'śvinau marutaścoṣmapāśca |

    gandharvayakṣāsurasiddhasaṅghā

    vīkṣante tvāṃ vismitāścaiva sarve ||

    मशीन मसौदा

    रुद्र, आदित्य, वसु ते साध्य, विश्वेदेव, दोनें अश्विनी कुमार, मरुत ते पितर, ते गंधर्वें, यक्षें, असुरें ते सिद्धें दे टोले सारे हैरान होइयै तुसेंगी दिक्खा करदे न।

    मशीन मसौदा
  23. 23

    रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं

    महाबाहो बहुबाहूरुपादम् ।

    बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं

    दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाहम् ॥

    rūpaṃ mahatte bahuvaktranetraṃ

    mahābāho bahubāhūrupādam |

    bahūdaraṃ bahudaṃṣṭrākarālaṃ

    dṛṣṭvā lokāḥ pravyathitāstathāham ||

    मशीन मसौदा

    हे महाबाहु, मते मुंहें ते अक्खीं, मतियें बाह्में, पट्टें ते पैरें, मते ढिड्डें ते मते डरौने दंदें आह्ला तुंदा बिशाल रूप दिक्खियै लोक घबराई गेदे न, ते मैं बी।

    मशीन मसौदा
  24. 24

    नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं

    व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम् ।

    दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा

    धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो ॥

    nabhaḥspṛśaṃ dīptamanekavarṇaṃ

    vyāttānanaṃ dīptaviśālanetram |

    dṛṣṭvā hi tvāṃ pravyathitāntarātmā

    dhṛtiṃ na vindāmi śamaṃ ca viṣṇo ||

    मशीन मसौदा

    हे विष्णु, तुसेंगी अकाश छूंह्दे, मते रंगें च भड़कदे, खुल्ले मुंहें ते बड्डियें बलदियें अक्खीं आह्ला दिक्खियै मेरा अंतरात्मा कंबी गेदा ऐ, ते मिगी न धीरज लभदा ऐ ते न शांति।

    मशीन मसौदा
  25. 25

    दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि

    दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।

    दिशो न जाने न लभे च शर्म

    प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥

    daṃṣṭrākarālāni ca te mukhāni

    dṛṣṭvaiva kālānalasannibhāni |

    diśo na jāne na labhe ca śarma

    prasīda deveśa jagannivāsa ||

    मशीन मसौदा

    प्रलय दी अग्ग आंगर डरौने दंदें आह्ले तुंदे मुंह दिक्खियै मिगी दिशाएं दी सुध नेईं रेही ते कोई आसरा नेईं लभदा। हे देवेश, हे जगन्निवास, प्रसन्न होओ।

    मशीन मसौदा
  26. 26

    अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः

    सर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः ।

    भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथासौ

    सहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः ॥

    amī ca tvāṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ

    sarve sahaivāvanipālasaṅghaiḥ |

    bhīṣmo droṇaḥ sūtaputrastathāsau

    sahāsmadīyairapi yodhamukhyaiḥ ||

    मशीन मसौदा

    ते धृतराष्ट्र दे एह् सारे पुत्तर, राजें दे टोलें समेत, भीष्म, द्रोण ते ओह् सूत पुत्तर, साढ़े पासे दे मुक्ख जोद्धें समेत,

    मशीन मसौदा
  27. 27

    वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति

    दंष्ट्राकरालानि भयानकानि ।

    केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु

    सन्दृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः ॥

    vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti

    daṃṣṭrākarālāni bhayānakāni |

    kecidvilagnā daśanāntareṣu

    sandṛśyante cūrṇitairuttamāṅgaiḥ ||

    मशीन मसौदा

    तुंदे डरौने दंदें आह्ले भयानक मुंहें च तेजी कन्नै बड़ा करदे न। किश दंदें दे बिच्च फसे दे दिखदे न, उंदे सिर चूरा होए दे।

    मशीन मसौदा
  28. 28

    यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः

    समुद्रमेवाभिमुखा द्रवन्ति ।

    तथा तवामी नरलोकवीरा

    विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति ॥

    yathā nadīnāṃ bahavo'mbuvegāḥ

    samudramevābhimukhā dravanti |

    tathā tavāmī naralokavīrā

    viśanti vaktrāṇyabhivijvalanti ||

    मशीन मसौदा

    जियां दरेआएं दियां मतियां धारां समुंदर आह्ली बक्खी दौड़दियां न, उआं गै मनुक्खी लोक दे एह् बीर तुंदे बलदे मुंहें च बड़दे न।

    मशीन मसौदा
  29. 29

    यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा

    विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः ।

    तथैव नाशाय विशन्ति लोकास्-

    तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः ॥

    yathā pradīptaṃ jvalanaṃ pataṅgā

    viśanti nāśāya samṛddhavegāḥ |

    tathaiva nāśāya viśanti lokās-

    tavāpi vaktrāṇi samṛddhavegāḥ ||

    मशीन मसौदा

    जियां पतंगे नाश होने आस्तै बड़ी तेजी कन्नै बलदी अग्ग च बड़दे न, उआं गै एह् लोक बी नाश होने आस्तै बड़ी तेजी कन्नै तुंदे मुंहें च बड़दे न।

    मशीन मसौदा
  30. 30

    लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ताल्-

    लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः ।

    तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं

    भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो ॥

    lelihyase grasamānaḥ samantāl-

    lokānsamagrānvadanairjvaladbhiḥ |

    tejobhirāpūrya jagatsamagraṃ

    bhāsastavogrāḥ pratapanti viṣṇo ||

    मशीन मसौदा

    तुस बलदे मुंहें कन्नै सारे पासेआं सारे लोकें गी निगलदे होई होंठ चट्टा करदे ओ। हे विष्णु, तुंदियां उग्र किरणां सारे जगत गी तेज कन्नै भरियै तपा करदियां न।

    मशीन मसौदा