72 श्लोक
- 1
तं तथा कृपयाविष्टमश्रुपूर्णाकुलेक्षणम् ।
विषीदन्तमिदं वाक्यमुवाच मधुसूदनः ॥
मशीन मसौदाtaṃ tathā kṛpayāviṣṭamaśrupūrṇākulekṣaṇam |
viṣīdantamidaṃ vākyamuvāca madhusūdanaḥ ||
मशीन मसौदासंजय ने आखेआ: करुणा कन्नै घिरे दे, अत्थरूं कन्नै भरोचियां ते बेचैन अक्खियें आह्ले, दुखै च डुबदे उस अर्जुन गी मधुसूदन ने एह् गल्ल आखी।
- 2
कुतस्त्वा कश्मलमिदं विषमे समुपस्थितम् ।
अनार्यजुष्टमस्वर्ग्यमकीर्तिकरमर्जुन ॥
मशीन मसौदाkutastvā kaśmalamidaṃ viṣame samupasthitam |
anāryajuṣṭamasvargyamakīrtikaramarjuna ||
मशीन मसौदाश्री भगवान ने आखेआ: हे अर्जुन, इस संकट दी घड़ी च एह् मनै दी कमजोरी तुगी कुत्थुआं आई लग्गी? एह् श्रेष्ठ लोकें दा रस्ता नेईं; एह् नां सुर्ग दिंदा ऐ नां जस, सिर्फ बदनामी दिंदा ऐ।
- 3
क्लैब्यं मा स्म गमः पार्थ नैतत्त्वय्युपपद्यते ।
क्षुद्रं हृदयदौर्बल्यं त्यक्त्वोत्तिष्ठ परन्तप ॥
मशीन मसौदाklaibyaṃ mā sma gamaḥ pārtha naitattvayyupapadyate |
kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ tyaktvottiṣṭha parantapa ||
मशीन मसौदाहे पार्थ, नामर्दी दे बस्स नेईं होओ; एह् तुगी नेईं सजदी। हे शत्रुएं गी तपाने आह्ले, मनै दी इस निक्की कमजोरी गी छोड़ियै उट्ठ।
- 4
कथं भीष्ममहं सङ्ख्ये द्रोणं च मधुसूदन ।
इषुभिः प्रतियोत्स्यामि पूजार्हावरिसूदन ॥
मशीन मसौदाkathaṃ bhīṣmamahaṃ saṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana |
iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāvarisūdana ||
मशीन मसौदाअर्जुन ने आखेआ: हे मधुसूदन, हे शत्रुएं दे नाशक, मैं लड़ाई च भीष्म ते द्रोण दा मुकाबला बाणें कन्नै कियां करां, जिसलै दमें मेरी पूजा दे जोग न?
- 5
गुरूनहत्वा हि महानुभावान्
श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके ।
हत्वार्थकामांस्तु गुरूनिहैव
भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान् ॥
मशीन मसौदाgurūnahatvā hi mahānubhāvān
śreyo bhoktuṃ bhaikṣyamapīha loke |
hatvārthakāmāṃstu gurūnihaiva
bhuñjīya bhogān rudhirapradigdhān ||
मशीन मसौदाइनें महान आत्मा आह्ले गुरुएं गी मारने शा इस दुनिया च भिक्खेआ मंगियै जीना बी बेह्तर ऐ। जेकर मैं इनेंगी मारां, भामें एह् अपने फायदे दी चाह् रखदे न, तां इत्थें मेरे सारे भोग खून कन्नै रंगे होंगन।
- 6
न चैतद्विद्मः कतरन्नो गरीयो
यद्वा जयेम यदि वा नो जयेयुः ।
यानेव हत्वा न जिजीविषामस्-
तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः ॥
मशीन मसौदाna caitadvidmaḥ kataranno garīyo
yadvā jayema yadi vā no jayeyuḥ |
yāneva hatvā na jijīviṣāmas-
te'vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ ||
मशीन मसौदाअसेंगी एह् बी पता नेईं जे साढ़े आस्तै केह् बेह्तर ऐ, जे अस जित्तचै जां ओह् असेंगी जित्ती लैन। धृतराष्ट्र दे पुत्तर साढ़े सामनै खड़ोते दे न, ते जेकर अस उनेंगी मारी देचै तां असें जीना बी नेईं चाह्ना।
- 7
कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः
पृच्छामि त्वां धर्मसम्मूढचेताः ।
यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे
शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम् ॥
मशीन मसौदाkārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ
pṛcchāmi tvāṃ dharmasammūḍhacetāḥ |
yacchreyaḥ syānniścitaṃ brūhi tanme
śiṣyaste'haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam ||
मशीन मसौदाकायरता दे दोश कन्नै मेरा स्वभाव गै मारेआ गेआ ऐ, ते धर्म बारै मेरा मन उलझी गेदा ऐ। मैं तुंदे थमां पुछनां: मिगी पक्का दस्सो जे सच्चें केह् भला ऐ। मैं तुंदा चेला आं; तुंदी शरण आए दा आं; मिगी सिक्खेआ देओ।
- 8
न हि प्रपश्यामि ममापनुद्याद्
यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम् ।
अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धं
राज्यं सुराणामपि चाधिपत्यम् ॥
मशीन मसौदाna hi prapaśyāmi mamāpanudyād
yacchokamucchoṣaṇamindriyāṇām |
avāpya bhūmāvasapatnamṛddhaṃ
rājyaṃ surāṇāmapi cādhipatyam ||
मशीन मसौदामिगी किश नेईं लब्भदा जेह्ड़ा इस दुखै गी दूर करी सकै जेह्ड़ा मेरी इंद्रियें गी सुकाई दिंदा ऐ, भामें मिगी धरती पर बेजोड़, खुशहाल राज जां देवतें उप्पर हकूमत बी मिली जा।
- 9
एवमुक्त्वा हृषीकेशं गुडाकेशः परन्तप ।
न योत्स्य इति गोविन्दमुक्त्वा तूष्णीं बभूव ह ॥
मशीन मसौदाevamuktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ parantapa |
na yotsya iti govindamuktvā tūṣṇīṃ babhūva ha ||
मशीन मसौदासंजय ने आखेआ: हृषीकेश गी इस चाल्ली आखियै, शत्रुएं गी तपाने आह्ले गुडाकेश ने गोविंद गी आखेआ, मैं नेईं लड़ङ, ते चुप होई गेआ।
- 10
तमुवाच हृषीकेशः प्रहसन्निव भारत ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये विषीदन्तमिदं वचः ॥
मशीन मसौदाtamuvāca hṛṣīkeśaḥ prahasanniva bhārata |
senayorubhayormadhye viṣīdantamidaṃ vacaḥ ||
मशीन मसौदाफ्ही, हे भरतवंशी, दौंऊं फौजें दे बिच्च दुखी अर्जुन गी हृषीकेश ने, जियां मुस्करांदे होई, एह् गल्ल आखी।
- 11
अशोच्यानन्वशोचस्त्वं प्रज्ञावादांश्च भाषसे ।
गतासूनगतासूंश्च नानुशोचन्ति पण्डिताः ॥
मशीन मसौदाaśocyānanvaśocastvaṃ prajñāvādāṃśca bhāṣase |
gatāsūnagatāsūṃśca nānuśocanti paṇḍitāḥ ||
मशीन मसौदाश्री भगवान ने आखेआ: तूं उंदे आस्तै शोक करा करना ऐं जिंदे आस्तै शोक नेईं करना चाहिदा, ते फ्ही बी समझदारी आह्लियां गल्लां करना ऐं। सच्चे ज्ञानी नां मरे दें आस्तै शोक करदे न, नां जींदें आस्तै।
- 12
न त्वेवाहं जातु नासं न त्वं नेमे जनाधिपाः ।
न चैव न भविष्यामः सर्वे वयमतः परम् ॥
मशीन मसौदाna tvevāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ |
na caiva na bhaviṣyāmaḥ sarve vayamataḥ param ||
मशीन मसौदाऐसा कोई समां नेईं हा जिसलै मैं नेईं हा, नां तूं, नां एह् राजा; ते नां गै अग्गें कदें अस कोई बी नेईं रौह्गे।
- 13
देहिनोऽस्मिन्यथा देहे कौमारं यौवनं जरा ।
तथा देहान्तरप्राप्तिर्धीरस्तत्र न मुह्यति ॥
मशीन मसौदाdehino'sminyathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā |
tathā dehāntaraprāptirdhīrastatra na muhyati ||
मशीन मसौदाजियां देह् आह्ला इस शरीर च बचपन, जुआनी ते बुढ़ापे चा लंघदा ऐ, उआं गै ओह् दूए शरीर च चली जंदा ऐ। धीर मनुक्ख इस गल्ला कन्नै भरमांदा नेईं।
- 14
मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।
आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥
मशीन मसौदाmātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ |
āgamāpāyino'nityāstāṃstitikṣasva bhārata ||
मशीन मसौदाहे कुंती दे पुत्तर, इंद्रियें दा अपने विशें कन्नै मेल गै ठंड ते गर्मी, सुख ते दुख दिंदा ऐ। एह् औंदे-जंदे न ते टिकदे नेईं; हे भारत, इनेंगी धीरज कन्नै सैह्न कर।
- 15
यं हि न व्यथयन्त्येते पुरुषं पुरुषर्षभ ।
समदुःखसुखं धीरं सोऽमृतत्वाय कल्पते ॥
मशीन मसौदाyaṃ hi na vyathayantyete puruṣaṃ puruṣarṣabha |
samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ so'mṛtatvāya kalpate ||
मशीन मसौदाहे पुरुषें च श्रेष्ठ, जिस धीर मनुक्ख गी एह् बेचैन नेईं करदे, जेह्ड़ा दुख ते सुख च इक्को जेहा रौंह्दा ऐ, ओह् अमरता दे जोग बनदा ऐ।
- 16
नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।
उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥
मशीन मसौदाnāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ |
ubhayorapi dṛṣṭo'ntastvanayostattvadarśibhiḥ ||
मशीन मसौदाअसत् दी कोई होंद नेईं, ते सत् कदें मुकदा नेईं। तत्त्व गी दिक्खने आह्लें इनें दौंऊं दा आखरी सरूप जानी लेदा ऐ।
- 17
अविनाशि तु तद्विद्धि येन सर्वमिदं ततम् ।
विनाशमव्ययस्यास्य न कश्चित्कर्तुमर्हति ॥
मशीन मसौदाavināśi tu tadviddhi yena sarvamidaṃ tatam |
vināśamavyayasyāsya na kaścitkartumarhati ||
मशीन मसौदाउस गी अविनाशी जान जिस कन्नै एह् सब किश व्यापे दा ऐ। उस अविनाशी दा नाश कोई बी नेईं करी सकदा।
- 18
अन्तवन्त इमे देहा नित्यस्योक्ताः शरीरिणः ।
अनाशिनोऽप्रमेयस्य तस्माद्युध्यस्व भारत ॥
मशीन मसौदाantavanta ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ |
anāśino'prameyasya tasmādyudhyasva bhārata ||
मशीन मसौदासनातन, अविनाशी ते अमाप देही दे एह् शरीर नाशवान आखे गे न। इस करी, हे भारत, लड़।
- 19
य एनं वेत्ति हन्तारं यश्चैनं मन्यते हतम् ।
उभौ तौ न विजानीतो नायं हन्ति न हन्यते ॥
मशीन मसौदाya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam |
ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate ||
मशीन मसौदाजेह्ड़ा इसी मारने आह्ला समझदा ऐ ते जेह्ड़ा इसी मरे दा समझदा ऐ, दमें नेईं समझदे। एह् नां मारदा ऐ ते नां मारेआ जंदा ऐ।
- 20
न जायते म्रियते वा कदाचिन्
नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो
न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥
मशीन मसौदाna jāyate mriyate vā kadācin
nāyaṃ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ |
ajo nityaḥ śāśvato'yaṃ purāṇo
na hanyate hanyamāne śarīre ||
मशीन मसौदाएह् नां कदें जम्मदा ऐ ते नां कदें मरदा ऐ; होई चुकने परैंत एह् फ्ही नेईं मुकदा। अजन्मा, नित्य, सदा रौह्ने आह्ला ते पुरातन, शरीर दे मारे जाने पर बी एह् नेईं मरदा।
- 21
वेदाविनाशिनं नित्यं य एनमजमव्ययम् ।
कथं स पुरुषः पार्थ कं घातयति हन्ति कम् ॥
मशीन मसौदाvedāvināśinaṃ nityaṃ ya enamajamavyayam |
kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam ||
मशीन मसौदाहे पार्थ, जेह्ड़ा इसी अविनाशी, नित्य, अजन्मा ते नेईं बदलने आह्ला जानदा ऐ, ओह् मनुक्ख कुसै गी कियां मारी सकदा ऐ जां मरवाई सकदा ऐ?
- 22
वासांसि जीर्णानि यथा विहाय
नवानि गृह्णाति नरोऽपराणि ।
तथा शरीराणि विहाय जीर्णा-
न्यन्यानि संयाति नवानि देही ॥
मशीन मसौदाvāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya
navāni gṛhṇāti naro'parāṇi |
tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇā-
nyanyāni saṃyāti navāni dehī ||
मशीन मसौदाजियां मनुक्ख पराने कपड़े लाह्इयै होर नमें कपड़े पाई लैंदा ऐ, उआं गै देही पराने शरीरें गी छोड़ियै होर नमें शरीरें च चली जंदा ऐ।
- 23
नैनं छिन्दन्ति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।
न चैनं क्लेदयन्त्यापो न शोषयति मारुतः ॥
मशीन मसौदाnainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ |
na cainaṃ kledayantyāpo na śoṣayati mārutaḥ ||
मशीन मसौदाइसी हथियार नेईं कटदे, अग्ग नेईं साड़दी, पानी नेईं भिजांदा ते हवा नेईं सुकांदी।
- 24
अच्छेद्योऽयमदाह्योऽयमक्लेद्योऽशोष्य एव च ।
नित्यः सर्वगतः स्थाणुरचलोऽयं सनातनः ॥
मशीन मसौदाacchedyo'yamadāhyo'yamakledyo'śoṣya eva ca |
nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ ||
मशीन मसौदाएह् कट्टेआ नेईं जाई सकदा, साड़ेआ, भिजाया जां सुकाया नेईं जाई सकदा। एह् नित्य, सब थाह्र व्यापक, स्थिर, अचल ते सनातन ऐ।
- 25
अव्यक्तोऽयमचिन्त्योऽयमविकार्योऽयमुच्यते ।
तस्मादेवं विदित्वैनं नानुशोचितुमर्हसि ॥
मशीन मसौदाavyakto'yamacintyo'yamavikāryo'yamucyate |
tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi ||
मशीन मसौदाइसी अव्यक्त, सोच थमां परे ते नेईं बदलने आह्ला आखेआ गेदा ऐ। इसी इस चाल्ली जानियै तुगी शोक नेईं करना चाहिदा।
- 26
अथ चैनं नित्यजातं नित्यं वा मन्यसे मृतम् ।
तथापि त्वं महाबाहो नैवं शोचितुमर्हसि ॥
मशीन मसौदाatha cainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam |
tathāpi tvaṃ mahābāho naivaṃ śocitumarhasi ||
मशीन मसौदाते जेकर तूं इसी सदा जम्मने आह्ला ते सदा मरने आह्ला बी मन्नै, तां बी, हे लम्मी बाह्में आह्ले, तुगी इस चाल्ली शोक नेईं करना चाहिदा।
- 27
जातस्य हि ध्रुवो मृत्युर्ध्रुवं जन्म मृतस्य च ।
तस्मादपरिहार्येऽर्थे न त्वं शोचितुमर्हसि ॥
मशीन मसौदाjātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca |
tasmādaparihārye'rthe na tvaṃ śocitumarhasi ||
मशीन मसौदाकीजे जेह्ड़ा जम्मेआ ऐ उसदी मौत पक्की ऐ, ते जेह्ड़ा मरेआ ऐ उसदा जन्म पक्का ऐ। इस करी जेह्ड़ी गल्ल टाली नेईं जाई सकदी, उसदे आस्तै तुगी शोक नेईं करना चाहिदा।
- 28
अव्यक्तादीनि भूतानि व्यक्तमध्यानि भारत ।
अव्यक्तनिधनान्येव तत्र का परिदेवना ॥
मशीन मसौदाavyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata |
avyaktanidhanānyeva tatra kā paridevanā ||
मशीन मसौदाहे भारत, प्राणी शुरू च अव्यक्त होंदे न, बिच्च व्यक्त होंदे न, ते अंत च फ्ही अव्यक्त होई जंदे न। इस च शोक करने आह्ली केह् गल्ल ऐ?
- 29
आश्चर्यवत्पश्यति कश्चिदेन-
माश्चर्यवद्वदति तथैव चान्यः ।
आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति
श्रुत्वाप्येनं वेद न चैव कश्चित् ॥
मशीन मसौदाāścaryavatpaśyati kaścidena-
māścaryavadvadati tathaiva cānyaḥ |
āścaryavaccainamanyaḥ śaṛṇoti
śrutvāpyenaṃ veda na caiva kaścit ||
मशीन मसौदाकोई इसी अचरज आंगर दिक्खदा ऐ, कोई इसदी गल्ल अचरज आंगर करदा ऐ, कोई इसी अचरज आंगर सुनदा ऐ; ते सुनियै बी कोई इसी सच्चें नेईं जानदा।
- 30
देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत ।
तस्मात्सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि ॥
मशीन मसौदाdehī nityamavadhyo'yaṃ dehe sarvasya bhārata |
tasmātsarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śocitumarhasi ||
मशीन मसौदाहे भारत, सारें दे शरीर च बस्सने आह्ला एह् देही सदा अवध्य ऐ। इस करी तुगी कुसै बी प्राणी आस्तै शोक नेईं करना चाहिदा।