संस्कृत

Adhyaya 10

विभूतियोगः

The Divine Manifestations

42 श्लोक

42 श्लोक

  1. 1

    भूय एव महाबाहो श‍ृणु मे परमं वचः ।

    यत्तेऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया ॥

    bhūya eva mahābāho śa‍ṛṇu me paramaṃ vacaḥ |

    yatte'haṃ prīyamāṇāya vakṣyāmi hitakāmyayā ||

    मशीन मसौदा

    श्री भगवान ने आखेआ: हे महाबाहु, मेरा परम वचन फ्ही सुन। तूं इस च खुश होंदा ऐं, इस करी तेरे भले दी इच्छा कन्नै मैं एह् तुगी दसगा।

    मशीन मसौदा
  2. 2

    न मे विदुः सुरगणाः प्रभवं न महर्षयः ।

    अहमादिर्हि देवानां महर्षीणां च सर्वशः ॥

    na me viduḥ suragaṇāḥ prabhavaṃ na maharṣayaḥ |

    ahamādirhi devānāṃ maharṣīṇāṃ ca sarvaśaḥ ||

    मशीन मसौदा

    न देवतें दे गण ते न गै बड्डे रिशी मेरी उत्पत्ति गी जानदे न, कीजे मैं हर तरीके कन्नै देवतें ते महर्षियें दा मूल आं।

    मशीन मसौदा
  3. 3

    यो मामजमनादिं च वेत्ति लोकमहेश्वरम् ।

    असम्मूढः स मर्त्येषु सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥

    yo māmajamanādiṃ ca vetti lokamaheśvaram |

    asammūḍhaḥ sa martyeṣu sarvapāpaiḥ pramucyate ||

    मशीन मसौदा

    जेह्ड़ा मिगी अजन्मा, अनादि ते लोकें दा महान ईश्वर जानदा ऐ, ओह् मरने आह्ले मनुक्खें च मोह शा मुक्त होंदा ऐ ते सारे पापें शा छुटी जंदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  4. 4

    बुद्धिर्ज्ञानमसम्मोहः क्षमा सत्यं दमः शमः ।

    सुखं दुःखं भवोऽभावो भयं चाभयमेव च ॥

    buddhirjñānamasammohaḥ kṣamā satyaṃ damaḥ śamaḥ |

    sukhaṃ duḥkhaṃ bhavo'bhāvo bhayaṃ cābhayameva ca ||

    मशीन मसौदा

    बुद्धि, ज्ञान, मोह शा मुक्ति, खिमा, सच्च, संयम ते शांति, सुख ते दुख, होना ते नेईं होना, डर ते निडरता बी,

    मशीन मसौदा
  5. 5

    अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः ।

    भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः ॥

    ahiṃsā samatā tuṣṭistapo dānaṃ yaśo'yaśaḥ |

    bhavanti bhāvā bhūtānāṃ matta eva pṛthagvidhāḥ ||

    मशीन मसौदा

    अहिंसा, समता, संतोख, तप, दान, जस ते अपजस: प्राणियें दे एह् बक्ख बक्ख भाव मेरे शा गै पैदा होंदे न।

    मशीन मसौदा
  6. 6

    महर्षयः सप्त पूर्वे चत्वारो मनवस्तथा ।

    मद्भावा मानसा जाता येषां लोक इमाः प्रजाः ॥

    maharṣayaḥ sapta pūrve catvāro manavastathā |

    madbhāvā mānasā jātā yeṣāṃ loka imāḥ prajāḥ ||

    मशीन मसौदा

    पुराने सत्त महर्षि ते उंआं गै चार मनु, जेह्ड़े मेरे मन शा जम्मे ते मेरे भाव आह्ले न, उंदे शा गै जगत दी एह् सारी प्रजा पैदा होई ऐ।

    मशीन मसौदा
  7. 7

    एतां विभूतिं योगं च मम यो वेत्ति तत्त्वतः ।

    सोऽविकम्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः ॥

    etāṃ vibhūtiṃ yogaṃ ca mama yo vetti tattvataḥ |

    so'vikampena yogena yujyate nātra saṃśayaḥ ||

    मशीन मसौदा

    जेह्ड़ा मेरी इस विभूति ते योग शक्ति गी तत्त्व कन्नै जानदा ऐ, ओह् अडोल योग कन्नै जुड़ी जंदा ऐ; इस च कोई शक नेईं।

    मशीन मसौदा
  8. 8

    अहं सर्वस्य प्रभवो मत्तः सर्वं प्रवर्तते ।

    इति मत्वा भजन्ते मां बुधा भावसमन्विताः ॥

    ahaṃ sarvasya prabhavo mattaḥ sarvaṃ pravartate |

    iti matvā bhajante māṃ budhā bhāvasamanvitāḥ ||

    मशीन मसौदा

    मैं सब्भै दा मूल आं; मेरे शा गै सब किश चलदा ऐ। एह् जानियै समझदार लोक भाव कन्नै भरोचियै मेरी पूजा करदे न।

    मशीन मसौदा
  9. 9

    मच्चित्ता मद्गतप्राणा बोधयन्तः परस्परम् ।

    कथयन्तश्च मां नित्यं तुष्यन्ति च रमन्ति च ॥

    maccittā madgataprāṇā bodhayantaḥ parasparam |

    kathayantaśca māṃ nityaṃ tuṣyanti ca ramanti ca ||

    मशीन मसौदा

    उंदा मन मेरे च लग्गे दा ऐ, उंदे प्राण मिगी अर्पत न, ओह् इक दूए गी समझांदे ते हमेशा मेरी चर्चा करदे होई संतुश्ट रौंह्दे न ते आनंद मनांदे न।

    मशीन मसौदा
  10. 10

    तेषां सततयुक्तानां भजतां प्रीतिपूर्वकम् ।

    ददामि बुद्धियोगं तं येन मामुपयान्ति ते ॥

    teṣāṃ satatayuktānāṃ bhajatāṃ prītipūrvakam |

    dadāmi buddhiyogaṃ taṃ yena māmupayānti te ||

    मशीन मसौदा

    जेह्ड़े हमेशा मेरे कन्नै जुड़े दे न ते प्रेम कन्नै मेरी पूजा करदे न, उनेंगी मैं ओह् बुद्धि योग दिंदा आं जिसदे कन्नै ओह् मेरे तगर पुजदे न।

    मशीन मसौदा
  11. 11

    तेषामेवानुकम्पार्थमहमज्ञानजं तमः ।

    नाशयाम्यात्मभावस्थो ज्ञानदीपेन भास्वता ॥

    teṣāmevānukampārthamahamajñānajaṃ tamaḥ |

    nāśayāmyātmabhāvastho jñānadīpena bhāsvatā ||

    मशीन मसौदा

    उंदे उप्पर किरपा करने आस्तै गै मैं उंदे अपने भाव च बसियै ज्ञान दे चमकदे दीए कन्नै अज्ञान शा जम्मे दे न्हेरे गी नश्ट करी दिंदा आं।

    मशीन मसौदा
  12. 12

    परं ब्रह्म परं धाम पवित्रं परमं भवान् ।

    पुरुषं शाश्वतं दिव्यमादिदेवमजं विभुम् ॥

    paraṃ brahma paraṃ dhāma pavitraṃ paramaṃ bhavān |

    puruṣaṃ śāśvataṃ divyamādidevamajaṃ vibhum ||

    मशीन मसौदा

    अर्जुन ने आखेआ: तुस परम ब्रह्म ओ, परम धाम ओ, परम पवित्र करने आह्ले ओ, सदा रौह्ने आह्ले दिव्य पुरुष, देवतें दे आदि देव, अजन्मे ते सब पासै व्यापक ओ।

    मशीन मसौदा
  13. 13

    आहुस्त्वामृषयः सर्वे देवर्षिर्नारदस्तथा ।

    असितो देवलो व्यासः स्वयं चैव ब्रवीषि मे ॥

    āhustvāmṛṣayaḥ sarve devarṣirnāradastathā |

    asito devalo vyāsaḥ svayaṃ caiva bravīṣi me ||

    मशीन मसौदा

    सारे रिशी तुंदे बारै एह् गै आखदे न, देवरिशी नारद, असित, देवल ते व्यास बी, ते हून तुस आपूं बी मिगी एह् गै दस्सा करदे ओ।

    मशीन मसौदा
  14. 14

    सर्वमेतदृतं मन्ये यन्मां वदसि केशव ।

    न हि ते भगवन्व्यक्तिं विदुर्देवा न दानवाः ॥

    sarvametadṛtaṃ manye yanmāṃ vadasi keśava |

    na hi te bhagavanvyaktiṃ vidurdevā na dānavāḥ ||

    मशीन मसौदा

    हे केशव, जो किश तुस मिगी आखा करदे ओ, उसी मैं सच्च मनना आं। हे भगवन, तुंदे प्रगट होने गी न देवता जानदे न ते न गै दानव।

    मशीन मसौदा
  15. 15

    स्वयमेवात्मनात्मानं वेत्थ त्वं पुरुषोत्तम ।

    भूतभावन भूतेश देवदेव जगत्पते ॥

    svayamevātmanātmānaṃ vettha tvaṃ puruṣottama |

    bhūtabhāvana bhūteśa devadeva jagatpate ||

    मशीन मसौदा

    हे पुरुषोत्तम, प्राणियें गी पैदा करने आह्ले, प्राणियें दे स्वामी, देवतें दे देव, जगत दे मालक, तुस आपूं गै अपने आपै गी अपने आपै कन्नै जानदे ओ।

    मशीन मसौदा
  16. 16

    वक्तुमर्हस्यशेषेण दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।

    याभिर्विभूतिभिर्लोकानिमांस्त्वं व्याप्य तिष्ठसि ॥

    vaktumarhasyaśeṣeṇa divyā hyātmavibhūtayaḥ |

    yābhirvibhūtibhirlokānimāṃstvaṃ vyāpya tiṣṭhasi ||

    मशीन मसौदा

    तुस गै मिगी अपनियें उनें सारियें दिव्य विभूतियें बारै पूरा दस्सो जिंदे राहें तुस इनें लोकें च व्यापक होइयै टिके दे ओ।

    मशीन मसौदा
  17. 17

    कथं विद्यामहं योगिंस्त्वां सदा परिचिन्तयन् ।

    केषु केषु च भावेषु चिन्त्योऽसि भगवन्मया ॥

    kathaṃ vidyāmahaṃ yogiṃstvāṃ sadā paricintayan |

    keṣu keṣu ca bhāveṣu cintyo'si bhagavanmayā ||

    मशीन मसौदा

    हे योगी, मैं हमेशा तुंदा चिंतन करदे होई तुसेंगी कियां जानां? हे भगवन, कुन कुन भावें च मैं तुंदा ध्यान करां?

    मशीन मसौदा
  18. 18

    विस्तरेणात्मनो योगं विभूतिं च जनार्दन ।

    भूयः कथय तृप्तिर्हि श‍ृण्वतो नास्ति मेऽमृतम् ॥

    vistareṇātmano yogaṃ vibhūtiṃ ca janārdana |

    bhūyaḥ kathaya tṛptirhi śa‍ṛṇvato nāsti me'mṛtam ||

    मशीन मसौदा

    हे जनार्दन, अपनी योग शक्ति ते विभूति गी फ्ही बिस्तार कन्नै दस्सो, कीजे इस अमृत गी सुनदे होई मेरी तसल्ली नेईं होंदी।

    मशीन मसौदा
  19. 19

    हन्त ते कथयिष्यामि दिव्या ह्यात्मविभूतयः ।

    प्राधान्यतः कुरुश्रेष्ठ नास्त्यन्तो विस्तरस्य मे ॥

    hanta te kathayiṣyāmi divyā hyātmavibhūtayaḥ |

    prādhānyataḥ kuruśreṣṭha nāstyanto vistarasya me ||

    मशीन मसौदा

    श्री भगवान ने आखेआ: ठीक ऐ, हे कुरुश्रेश्ठ, मैं तुगी अपनियां दिव्य विभूतियां दसगा, पर सिर्फ खास खास, कीजे मेरे बिस्तार दा कोई अंत नेईं।

    मशीन मसौदा
  20. 20

    अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः ।

    अहमादिश्च मध्यं च भूतानामन्त एव च ॥

    ahamātmā guḍākeśa sarvabhūtāśayasthitaḥ |

    ahamādiśca madhyaṃ ca bhūtānāmanta eva ca ||

    मशीन मसौदा

    हे गुडाकेश, मैं सारें प्राणियें दे दिलै च बसने आह्ली आत्मा आं। मैं गै प्राणियें दा आदि, मध्य ते अंत बी आं।

    मशीन मसौदा
  21. 21

    आदित्यानामहं विष्णुर्ज्योतिषां रविरंशुमान् ।

    मरीचिर्मरुतामस्मि नक्षत्राणामहं शशी ॥

    ādityānāmahaṃ viṣṇurjyotiṣāṃ raviraṃśumān |

    marīcirmarutāmasmi nakṣatrāṇāmahaṃ śaśī ||

    मशीन मसौदा

    आदित्यें च मैं विष्णु आं; लोई देने आह्लें च किरणें आह्ला सूरज। मरुतें च मैं मरीचि आं ते नखत्तरें च चंद्रमा।

    मशीन मसौदा
  22. 22

    वेदानां सामवेदोऽस्मि देवानामस्मि वासवः ।

    इन्द्रियाणां मनश्चास्मि भूतानामस्मि चेतना ॥

    vedānāṃ sāmavedo'smi devānāmasmi vāsavaḥ |

    indriyāṇāṃ manaścāsmi bhūtānāmasmi cetanā ||

    मशीन मसौदा

    वेदें च मैं सामवेद आं; देवतें च वासव। इंद्रियें च मैं मन आं, ते प्राणियें च चेतना।

    मशीन मसौदा
  23. 23

    रुद्राणां शङ्करश्चास्मि वित्तेशो यक्षरक्षसाम् ।

    वसूनां पावकश्चास्मि मेरुः शिखरिणामहम् ॥

    rudrāṇāṃ śaṅkaraścāsmi vitteśo yakṣarakṣasām |

    vasūnāṃ pāvakaścāsmi meruḥ śikhariṇāmaham ||

    मशीन मसौदा

    रुद्रें च मैं शंकर आं; यक्षें ते राक्षसें च धन दा स्वामी। वसुएं च मैं अग्नि आं, ते चोटियें च मेरु।

    मशीन मसौदा
  24. 24

    पुरोधसां च मुख्यं मां विद्धि पार्थ बृहस्पतिम् ।

    सेनानीनामहं स्कन्दः सरसामस्मि सागरः ॥

    purodhasāṃ ca mukhyaṃ māṃ viddhi pārtha bṛhaspatim |

    senānīnāmahaṃ skandaḥ sarasāmasmi sāgaraḥ ||

    मशीन मसौदा

    हे पार्थ, पुरोहितें च मुक्ख मिगी बृहस्पति जान। सेनापतियें च मैं स्कंद आं; ते पानी दे भंडारें च समुंदर।

    मशीन मसौदा
  25. 25

    महर्षीणां भृगुरहं गिरामस्म्येकमक्षरम् ।

    यज्ञानां जपयज्ञोऽस्मि स्थावराणां हिमालयः ॥

    maharṣīṇāṃ bhṛgurahaṃ girāmasmyekamakṣaram |

    yajñānāṃ japayajño'smi sthāvarāṇāṃ himālayaḥ ||

    मशीन मसौदा

    महर्षियें च मैं भृगु आं; वाणी च इक अक्षर। यज्ञें च मैं जप यज्ञ आं; ते अडोल चीजें च हिमालय।

    मशीन मसौदा
  26. 26

    अश्वत्थः सर्ववृक्षाणां देवर्षीणां च नारदः ।

    गन्धर्वाणां चित्ररथः सिद्धानां कपिलो मुनिः ॥

    aśvatthaḥ sarvavṛkṣāṇāṃ devarṣīṇāṃ ca nāradaḥ |

    gandharvāṇāṃ citrarathaḥ siddhānāṃ kapilo muniḥ ||

    मशीन मसौदा

    सारे बूह्टें च मैं अश्वत्थ आं, ते देवरिशियें च नारद। गंधर्वें च मैं चित्ररथ आं; ते सिद्धें च कपिल मुनि।

    मशीन मसौदा
  27. 27

    उच्चैःश्रवसमश्वानां विद्धि माममृतोद्भवम् ।

    ऐरावतं गजेन्द्राणां नराणां च नराधिपम् ॥

    uccaiḥśravasamaśvānāṃ viddhi māmamṛtodbhavam |

    airāvataṃ gajendrāṇāṃ narāṇāṃ ca narādhipam ||

    मशीन मसौदा

    घोड़ें च मिगी अमृत कन्नै पैदा होए दा उच्चैःश्रवा जान; बड्डे हाथियें च ऐरावत; ते मनुक्खें च राजा।

    मशीन मसौदा
  28. 28

    आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक् ।

    प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः ॥

    āyudhānāmahaṃ vajraṃ dhenūnāmasmi kāmadhuk |

    prajanaścāsmi kandarpaḥ sarpāṇāmasmi vāsukiḥ ||

    मशीन मसौदा

    हथियारें च मैं वज्र आं; गौएं च कामधेनु। संतान पैदा करने आह्ला कंदर्प मैं आं, ते सप्पें च मैं वासुकि आं।

    मशीन मसौदा
  29. 29

    अनन्तश्चास्मि नागानां वरुणो यादसामहम् ।

    पितॄणामर्यमा चास्मि यमः संयमतामहम् ॥

    anantaścāsmi nāgānāṃ varuṇo yādasāmaham |

    pitṝṇāmaryamā cāsmi yamaḥ saṃyamatāmaham ||

    मशीन मसौदा

    नागें च मैं अनंत आं; पानी दे प्राणियें च वरुण। पितरें च मैं अर्यमा आं, ते काबू रक्खने आह्लें च मैं यम आं।

    मशीन मसौदा
  30. 30

    प्रह्लादश्चास्मि दैत्यानां कालः कलयतामहम् ।

    मृगाणां च मृगेन्द्रोऽहं वैनतेयश्च पक्षिणाम् ॥

    prahlādaścāsmi daityānāṃ kālaḥ kalayatāmaham |

    mṛgāṇāṃ ca mṛgendro'haṃ vainateyaśca pakṣiṇām ||

    मशीन मसौदा

    दैत्यें च मैं प्रह्लाद आं; गिनने आह्लें च मैं काल आं। पशुएं च मैं शेर आं, ते पंछियें च विनता दा पुत्तर।

    मशीन मसौदा