78 श्लोक
- 1
संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् ।
त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन ॥
मशीन मसौदाsaṃnyāsasya mahābāho tattvamicchāmi veditum |
tyāgasya ca hṛṣīkeśa pṛthakkeśiniṣūdana ||
मशीन मसौदाअर्जुन ने आखेआ: हे महाबाहु, हे हृषीकेश, हे केशिनिषूदन, मैं संन्यास ते त्याग दोनें दा असल स्वरूप बक्खरा बक्खरा जानना चाह्ना आं।
- 2
काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः ।
सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः ॥
मशीन मसौदाkāmyānāṃ karmaṇāṃ nyāsaṃ saṃnyāsaṃ kavayo viduḥ |
sarvakarmaphalatyāgaṃ prāhustyāgaṃ vicakṣaṇāḥ ||
मशीन मसौदाश्री भगवान ने आखेआ: ज्ञानी काम्य कर्में दे छोड़ने गी संन्यास समझदे न; विवेकी सारे कर्में दे फल दे छोड़ने गी त्याग आखदे न।
- 3
त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः ।
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे ॥
मशीन मसौदाtyājyaṃ doṣavadityeke karma prāhurmanīṣiṇaḥ |
yajñadānatapaḥkarma na tyājyamiti cāpare ||
मशीन मसौदाकिश बिचारक आखदे न जे कर्म गी दोश आंगर छोड़ी देना चाहिदा; दूए आखदे न जे यज्ञ, दान ते तप दे कर्म नेईं छोड़ने चाहिदे।
- 4
निश्चयं शृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम ।
त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः ॥
मशीन मसौदाniścayaṃ śaṛṇu me tatra tyāge bharatasattama |
tyāgo hi puruṣavyāghra trividhaḥ samprakīrtitaḥ ||
मशीन मसौदाहे भरतश्रेश्ठ, त्याग बारै मेरा निश्चा सुन; कीजे हे पुरुषव्याघ्र, त्याग त्रै तरीके दा आखेआ गेदा ऐ।
- 5
यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् ।
यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम् ॥
मशीन मसौदाyajñadānatapaḥkarma na tyājyaṃ kāryameva tat |
yajño dānaṃ tapaścaiva pāvanāni manīṣiṇām ||
मशीन मसौदायज्ञ, दान ते तप दे कर्म नेईं छोड़ने चाहिदे; उनेंगी जरूर करना चाहिदा। यज्ञ, दान ते तप ज्ञानियें गी पवित्र करदे न।
- 6
एतान्यपि तु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा फलानि च ।
कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम् ॥
मशीन मसौदाetānyapi tu karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā phalāni ca |
kartavyānīti me pārtha niścitaṃ matamuttamam ||
मशीन मसौदापर इनें कर्में गी बी मोह ते फलें गी छोड़ियै करना चाहिदा। हे पार्थ, एह् मेरा पक्का ते उत्तम मत ऐ।
- 7
नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते ।
मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः ॥
मशीन मसौदाniyatasya tu saṃnyāsaḥ karmaṇo nopapadyate |
mohāttasya parityāgastāmasaḥ parikīrtitaḥ ||
मशीन मसौदानियत कर्म दा संन्यास ठीक नेईं। मोह कन्नै उसदा त्याग तामस आखेआ गेदा ऐ।
- 8
दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् ।
स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत् ॥
मशीन मसौदाduḥkhamityeva yatkarma kāyakleśabhayāttyajet |
sa kṛtvā rājasaṃ tyāgaṃ naiva tyāgaphalaṃ labhet ||
मशीन मसौदाजेह्ड़ा कुसै कर्म गी दुखदाई समझियै, शरीर दे कश्ट दे डरै कन्नै छोड़दा ऐ, ओह् राजस त्याग करदा ऐ ते त्याग दा फल नेईं पांदा।
- 9
कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन ।
सङ्गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः ॥
मशीन मसौदाkāryamityeva yatkarma niyataṃ kriyate'rjuna |
saṅgaṃ tyaktvā phalaṃ caiva sa tyāgaḥ sāttviko mataḥ ||
मशीन मसौदाहे अर्जुन, जदूं नियत कर्म सिर्फ इस करी कीता जंदा ऐ जे उसी करना चाहिदा, मोह ते फल छोड़ियै, तां ओह् त्याग सात्त्विक मन्नेआ गेदा ऐ।
- 10
न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते ।
त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः ॥
मशीन मसौदाna dveṣṭyakuśalaṃ karma kuśale nānuṣajjate |
tyāgī sattvasamāviṣṭo medhāvī chinnasaṃśayaḥ ||
मशीन मसौदासत्त्व कन्नै भरोचे दा, मेधावी ते शक कट्टी चुके दा त्यागी न माड़े कम्म कन्नै नफरत करदा ऐ ते न चंगे कम्म कन्नै चिम्बड़दा ऐ।
- 11
न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः ।
यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते ॥
मशीन मसौदाna hi dehabhṛtā śakyaṃ tyaktuṃ karmāṇyaśeṣataḥ |
yastu karmaphalatyāgī sa tyāgītyabhidhīyate ||
मशीन मसौदादेहधारी आस्तै कर्में गी पूरी चाल्ली छोड़ना मुमकन नेईं; पर जेह्ड़ा कर्म दे फल गी छोड़दा ऐ, उसी त्यागी आखेआ जंदा ऐ।
- 12
अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् ।
भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित् ॥
मशीन मसौदाaniṣṭamiṣṭaṃ miśraṃ ca trividhaṃ karmaṇaḥ phalam |
bhavatyatyāgināṃ pretya na tu saṃnyāsināṃ kvacit ||
मशीन मसौदाअनचाहा, मनचाहा ते मिलेआ जुलेआ, त्रै तरीके दा कर्म फल त्याग नेईं करने आह्लें गी मौत दे बाद मिलदा ऐ, पर संन्यासियें गी कदें नेईं।
- 13
पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे ।
साङ्ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम् ॥
मशीन मसौदाpañcaitāni mahābāho kāraṇāni nibodha me |
sāṅkhye kṛtānte proktāni siddhaye sarvakarmaṇām ||
मशीन मसौदाहे महाबाहु, सारे कर्में दी सिद्धि आस्तै कर्म दा अंत करने आह्ले सांख्य सिद्धांत च दस्से गेदे इनें पंज कारणें गी मेरे शा जान।
- 14
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।
विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥
मशीन मसौदाadhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham |
vividhāśca pṛthakceṣṭā daivaṃ caivātra pañcamam ||
मशीन मसौदाअधिश्ठान, करता, बक्ख बक्ख करण, बक्ख बक्ख किस्में दियां चेश्टां, ते पंजमां दैव।
- 15
शरीरवाङ्मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः ।
न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ॥
मशीन मसौदाśarīravāṅmanobhiryatkarma prārabhate naraḥ |
nyāyyaṃ vā viparītaṃ vā pañcaite tasya hetavaḥ ||
मशीन मसौदाशरीर, बाणी जां मन कन्नै मनुक्ख जेह्ड़ा बी कर्म शुरू करदा ऐ, ठीक होऐ जां उलट, उसदे एह् पंज कारण न।
- 16
तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः ।
पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः ॥
मशीन मसौदाtatraivaṃ sati kartāramātmānaṃ kevalaṃ tu yaḥ |
paśyatyakṛtabuddhitvānna sa paśyati durmatiḥ ||
मशीन मसौदाऐसा होने पर बी जेह्ड़ा अनघड़ी बुद्धि कन्नै सिर्फ आत्मा गी करता दिखदा ऐ, ओह् खोटी मति आह्ला नेईं दिखदा।
- 17
यस्य नाहङ्कृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते ।
हत्वाऽपि स इमाँल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते ॥
मशीन मसौदाyasya nāhaṅkṛto bhāvo buddhiryasya na lipyate |
hatvā'pi sa imā~llokānna hanti na nibadhyate ||
मशीन मसौदाजिसदा मैं करता आं आह्ला भाव नेईं, जिसदी बुद्धि लिपदी नेईं, ओह् इनें लोकें गी मारियै बी न मारदा ऐ ते न बज्झदा ऐ।
- 18
ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना ।
करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसङ्ग्रहः ॥
मशीन मसौदाjñānaṃ jñeyaṃ parijñātā trividhā karmacodanā |
karaṇaṃ karma karteti trividhaḥ karmasaṅgrahaḥ ||
मशीन मसौदाज्ञान, ज्ञेय ते ज्ञाता, एह् कर्म दी त्रै तरीके दी प्रेरणा न; करण, कर्म ते करता, एह् कर्म दा त्रै तरीके दा संग्रह न।
- 19
ज्ञानं कर्म च कर्ता च त्रिधैव गुणभेदतः ।
प्रोच्यते गुणसङ्ख्याने यथावच्छृणु तान्यपि ॥
मशीन मसौदाjñānaṃ karma ca kartā ca tridhaiva guṇabhedataḥ |
procyate guṇasaṅkhyāne yathāvacchṛṇu tānyapi ||
मशीन मसौदागुणें दी गिनती आह्ले शास्त्र च ज्ञान, कर्म ते करता गुणें दे भेद कन्नै त्रै त्रै तरीके दे आखे गे न। इनेंगी बी जियां न उआं गै सुन।
- 20
सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते ।
अविभक्तं विभक्तेषु तज्ज्ञानं विद्धि सात्त्विकम् ॥
मशीन मसौदाsarvabhūteṣu yenaikaṃ bhāvamavyayamīkṣate |
avibhaktaṃ vibhakteṣu tajjñānaṃ viddhi sāttvikam ||
मशीन मसौदाजिस ज्ञान कन्नै कोई सारे प्राणियें च इक अविनाशी भाव गी, बंडोए दें च अबंड गी दिखदा ऐ, उस ज्ञान गी सात्त्विक जान।
- 21
पृथक्त्वेन तु यज्ज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान् ।
वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ज्ञानं विद्धि राजसम् ॥
मशीन मसौदाpṛthaktvena tu yajjñānaṃ nānābhāvānpṛthagvidhān |
vetti sarveṣu bhūteṣu tajjñānaṃ viddhi rājasam ||
मशीन मसौदापर जेह्ड़ा ज्ञान सारे प्राणियें च बक्ख बक्ख किस्में दे बक्खरे भावें गी, हर इक गी दूएं शा न्यारा दिखदा ऐ, उस ज्ञान गी राजस जान।
- 22
यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् ।
अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम् ॥
मशीन मसौदाyattu kṛtsnavadekasminkārye saktamahaitukam |
atattvārthavadalpaṃ ca tattāmasamudāhṛtam ||
मशीन मसौदाते जेह्ड़ा इक्कै कम्म च इआं चिम्बड़ी जंदा ऐ जियां ओह्दे गै सब किश होऐ, बिना कारण दे, तत्त्व दी समझ बिना ते तुच्छ, उसी तामस आखेआ जंदा ऐ।
- 23
नियतं सङ्गरहितमरागद्वेषतः कृतम् ।
अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते ॥
मशीन मसौदाniyataṃ saṅgarahitamarāgadveṣataḥ kṛtam |
aphalaprepsunā karma yattatsāttvikamucyate ||
मशीन मसौदाजेह्ड़ा नियत कर्म मोह बिना, राग द्वेष बिना, फल दी इच्छा नेईं रक्खने आह्ले राहें कीता जंदा ऐ, उसी सात्त्विक आखेआ जंदा ऐ।
- 24
यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः ।
क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम् ॥
मशीन मसौदाyattu kāmepsunā karma sāhaṅkāreṇa vā punaḥ |
kriyate bahulāyāsaṃ tadrājasamudāhṛtam ||
मशीन मसौदापर जेह्ड़ा कर्म इच्छाएं गी पूरा करने आह्ले राहें, जां अहंकार कन्नै भरोचे दे राहें, बड़ी खेचल कन्नै कीता जंदा ऐ, उसी राजस आखेआ जंदा ऐ।
- 25
अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम् ।
मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते ॥
मशीन मसौदाanubandhaṃ kṣayaṃ hiṃsāmanapekṣya ca pauruṣam |
mohādārabhyate karma yattattāmasamucyate ||
मशीन मसौदाजेह्ड़ा कर्म मोह कन्नै, नतीजे, नुकसान, दूएं दी हिंसा ते अपनी समर्थ दी परवाह बिना शुरू कीता जंदा ऐ, उसी तामस आखेआ जंदा ऐ।
- 26
मुक्तसङ्गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः ।
सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते ॥
मशीन मसौदाmuktasaṅgo'nahaṃvādī dhṛtyutsāhasamanvitaḥ |
siddhyasiddhyornirvikāraḥ kartā sāttvika ucyate ||
मशीन मसौदामोह शा मुक्त, अपनी गल्लें नेईं करने आह्ला, धृति ते उत्साह कन्नै भरोचे दा, सिद्धि ते असिद्धि च नेईं बदलने आह्ला, ऐसा करता सात्त्विक आखेआ जंदा ऐ।
- 27
रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः ।
हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः ॥
मशीन मसौदाrāgī karmaphalaprepsurlubdho hiṃsātmako'śuciḥ |
harṣaśokānvitaḥ kartā rājasaḥ parikīrtitaḥ ||
मशीन मसौदारागी, कर्म फल दा चाह्वान, लोभी, हिंसा सुभाऽ आह्ला, अशुद्ध, हरख ते शोक च बगी जाने आह्ला, ऐसा करता राजस आखेआ गेदा ऐ।
- 28
अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः ।
विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते ॥
मशीन मसौदाayuktaḥ prākṛtaḥ stabdhaḥ śaṭho naiṣkṛtiko'lasaḥ |
viṣādī dīrghasūtrī ca kartā tāmasa ucyate ||
मशीन मसौदाअनुशासनहीन, गंवार, अकड़ू, धोखेबाज, द्रोही, आलसी, निराश ते टालमटोल करने आह्ला, ऐसा करता तामस आखेआ जंदा ऐ।
- 29
बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृणु ।
प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय ॥
मशीन मसौदाbuddherbhedaṃ dhṛteścaiva guṇatastrividhaṃ śaṛṇu |
procyamānamaśeṣeṇa pṛthaktvena dhanañjaya ||
मशीन मसौदाहे धनंजय, हून गुणें मताबक बुद्धि ते धृति दा त्रै तरीके दा भेद पूरी चाल्ली ते बक्खरा बक्खरा दस्सेआ जाने आह्ला सुन।
- 30
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये ।
बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥
मशीन मसौदाpravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca kāryākārye bhayābhaye |
bandhaṃ mokṣaṃ ca yā vetti buddhiḥ sā pārtha sāttvikī ||
मशीन मसौदाहे पार्थ, जेह्ड़ी बुद्धि प्रवृत्ति ते निवृत्ति, करने जोग ते नेईं करने जोग, डर ते निडरता, ते बंधन ते मोक्ष गी जानदी ऐ, ओह् सात्त्विक ऐ।