संस्कृत

Adhyaya 5

कर्मसंन्यासयोगः

The Renunciation of Action

29 श्लोक

29 श्लोक

  1. 1

    संन्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि ।

    यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम् ॥

    saṃnyāsaṃ karmaṇāṃ kṛṣṇa punaryogaṃ ca śaṃsasi |

    yacchreya etayorekaṃ tanme brūhi suniścitam ||

    मशीन मसौदा

    अर्जुन ने आखेआ: हे कृष्ण, तुस कर्में दे संन्यास दी तरीफ करदे ओ ते फ्ही कर्मयोग दी बी। इनें दौंऊं चा जेह्ड़ा बेह्तर ऐ, ओह् मिगी पक्का करियै दस्सो।

    मशीन मसौदा
  2. 2

    संन्यासः कर्मयोगश्च निःश्रेयसकरावुभौ ।

    तयोस्तु कर्मसंन्यासात्कर्मयोगो विशिष्यते ॥

    saṃnyāsaḥ karmayogaśca niḥśreyasakarāvubhau |

    tayostu karmasaṃnyāsātkarmayogo viśiṣyate ||

    मशीन मसौदा

    श्री भगवान ने आखेआ: संन्यास ते कर्मयोग दमें परम भलाई तगर लेई जंदे न। पर इनें दौंऊं चा कर्म दे संन्यास थमां कर्मयोग बेह्तर ऐ।

    मशीन मसौदा
  3. 3

    ज्ञेयः स नित्यसंन्यासी यो न द्वेष्टि न काङ्क्षति ।

    निर्द्वन्द्वो हि महाबाहो सुखं बन्धात्प्रमुच्यते ॥

    jñeyaḥ sa nityasaṃnyāsī yo na dveṣṭi na kāṅkṣati |

    nirdvandvo hi mahābāho sukhaṃ bandhātpramucyate ||

    मशीन मसौदा

    जेह्ड़ा नां नफरत करदा ऐ ते नां चाह्, उसी सदा दा संन्यासी जान। हे लम्मी बाह्में आह्ले, द्वंद्वें थमां मुक्त ओह् सौखा गै बंधन थमां छुट्टी जंदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  4. 4

    साङ्ख्ययोगौ पृथग्बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः ।

    एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम् ॥

    sāṅkhyayogau pṛthagbālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ |

    ekamapyāsthitaḥ samyagubhayorvindate phalam ||

    मशीन मसौदा

    बालक, ज्ञानी नेईं, सांख्य ते योग गी बक्ख-बक्ख आखदे न। जेह्ड़ा इंदे चा इक च बी सच्चें टिके दा ऐ, ओह् दौंऊं दा फल पांदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  5. 5

    यत्साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानं तद्योगैरपि गम्यते ।

    एकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति ॥

    yatsāṅkhyaiḥ prāpyate sthānaṃ tadyogairapi gamyate |

    ekaṃ sāṅkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa paśyati ||

    मशीन मसौदा

    सांख्य आह्ले जिस पद गी पांदे न, योग आह्ले बी उसी पांदे न। जेह्ड़ा सांख्य ते योग गी इक दिक्खदा ऐ, ओह्गै सच्चें दिक्खदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  6. 6

    संन्यासस्तु महाबाहो दुःखमाप्तुमयोगतः ।

    योगयुक्तो मुनिर्ब्रह्म नचिरेणाधिगच्छति ॥

    saṃnyāsastu mahābāho duḥkhamāptumayogataḥ |

    yogayukto munirbrahma nacireṇādhigacchati ||

    मशीन मसौदा

    पर हे लम्मी बाह्में आह्ले, योग दे बिना संन्यास पाना औक्खा ऐ। योग कन्नै जुड़े दा मुनि तौले गै ब्रह्म गी पाई लैंदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  7. 7

    योगयुक्तो विशुद्धात्मा विजितात्मा जितेन्द्रियः ।

    सर्वभूतात्मभूतात्मा कुर्वन्नपि न लिप्यते ॥

    yogayukto viśuddhātmā vijitātmā jitendriyaḥ |

    sarvabhūtātmabhūtātmā kurvannapi na lipyate ||

    मशीन मसौदा

    योग कन्नै जुड़े दा, पवित्र मनै आह्ला, अपने आप उप्पर काबू रक्खने आह्ला, इंद्रियें गी जित्ते दा, जिसदी आत्मा सारे प्राणियें दी आत्मा बनी गेदी ऐ, ओह् कर्म करदे होई बी लिप्त नेईं होंदा।

    मशीन मसौदा
  8. 8

    नैव किञ्चित्करोमीति युक्तो मन्येत तत्त्ववित् ।

    पश्यञ्श‍ृण्वन्स्पृशञ्जिघ्रन्नश्नन्गच्छन्स्वपञ्श्वसन् ॥

    naiva kiñcitkaromīti yukto manyeta tattvavit |

    paśyañśa‍ṛṇvanspṛśañjighrannaśnangacchansvapañśvasan ||

    मशीन मसौदा

    तत्त्व गी जानने आह्ला युक्त मनुक्ख दिक्खदे, सुनदे, छूंह्दे, सुंघदे, खंदे, चलदे, सौंदे ते सांह् लैंदे होई बी एह् समझदा ऐ जे मैं किश बी नेईं करदा,

    मशीन मसौदा
  9. 9

    प्रलपन्विसृजन्गृह्णन्नुन्मिषन्निमिषन्नपि ।

    इन्द्रियाणीन्द्रियार्थेषु वर्तन्त इति धारयन् ॥

    pralapanvisṛjangṛhṇannunmiṣannimiṣannapi |

    indriyāṇīndriyārtheṣu vartanta iti dhārayan ||

    मशीन मसौदा

    बोलदे, छोड़दे, फड़दे, अक्खां खोह्लदे ते मीटदे होई बी, एह् पक्का मन्नियै जे सिर्फ इंद्रियां अपने विशें च बरता करदियां न।

    मशीन मसौदा
  10. 10

    ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।

    लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥

    brahmaṇyādhāya karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā karoti yaḥ |

    lipyate na sa pāpena padmapatramivāmbhasā ||

    मशीन मसौदा

    जेह्ड़ा सारे कर्म ब्रह्म गी अर्पत करियै ते मोह् छोड़ियै कर्म करदा ऐ, उसी पाप उआं गै नेईं छूंह्दा जियां कमल दे पत्तर गी पानी नेईं भिजांदा।

    मशीन मसौदा
  11. 11

    कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि ।

    योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वात्मशुद्धये ॥

    kāyena manasā buddhyā kevalairindriyairapi |

    yoginaḥ karma kurvanti saṅgaṃ tyaktvātmaśuddhaye ||

    मशीन मसौदा

    योगी शरीर, मन, बुद्धि ते सिर्फ इंद्रियें कन्नै बी, मोह् छोड़ियै, आत्मा दी शुद्धि आस्तै कर्म करदे न।

    मशीन मसौदा
  12. 12

    युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम् ।

    अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते ॥

    yuktaḥ karmaphalaṃ tyaktvā śāntimāpnoti naiṣṭhikīm |

    ayuktaḥ kāmakāreṇa phale sakto nibadhyate ||

    मशीन मसौदा

    युक्त मनुक्ख कर्म दा फल छोड़ियै पक्की शांति पांदा ऐ; अयुक्त, फल च बज्झे दा ते कामना कन्नै धकेलेआ गेदा, बंधन च पौंदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  13. 13

    सर्वकर्माणि मनसा संन्यस्यास्ते सुखं वशी ।

    नवद्वारे पुरे देही नैव कुर्वन्न कारयन् ॥

    sarvakarmāṇi manasā saṃnyasyāste sukhaṃ vaśī |

    navadvāre pure dehī naiva kurvanna kārayan ||

    मशीन मसौदा

    मनै कन्नै सारे कर्में दा संन्यास करियै, संयमी देही नौं दरवाजें आह्ले नगर च सुखै कन्नै रौंह्दा ऐ, नां आपूं कर्म करदा ऐ ते नां करांदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  14. 14

    न कर्तृत्वं न कर्माणि लोकस्य सृजति प्रभुः ।

    न कर्मफलसंयोगं स्वभावस्तु प्रवर्तते ॥

    na kartṛtvaṃ na karmāṇi lokasya sṛjati prabhuḥ |

    na karmaphalasaṃyogaṃ svabhāvastu pravartate ||

    मशीन मसौदा

    देह् दा स्वामी नां करता-पन रचदा ऐ, नां दुनिया आस्तै कर्म, ते नां कर्म ते फल दा मेल। एह् सब स्वभाव करदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  15. 15

    नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः ।

    अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः ॥

    nādatte kasyacitpāpaṃ na caiva sukṛtaṃ vibhuḥ |

    ajñānenāvṛtaṃ jñānaṃ tena muhyanti jantavaḥ ||

    मशीन मसौदा

    सब थाह्र व्यापक प्रभु नां कुसै दा पाप लैंदा ऐ ते नां कुसै दा पुन्न। ज्ञान अज्ञान कन्नै ढके दा ऐ, ते इस कन्नै प्राणी भरमे दे न।

    मशीन मसौदा
  16. 16

    ज्ञानेन तु तदज्ञानं येषां नाशितमात्मनः ।

    तेषामादित्यवज्ज्ञानं प्रकाशयति तत्परम् ॥

    jñānena tu tadajñānaṃ yeṣāṃ nāśitamātmanaḥ |

    teṣāmādityavajjñānaṃ prakāśayati tatparam ||

    मशीन मसौदा

    पर जिंदा अज्ञान आत्मा दे ज्ञान कन्नै नश्ट होई गेदा ऐ, उंदा ओह् ज्ञान सूरज आंगर परम गी प्रकाशत करी दिंदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  17. 17

    तद्बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत्परायणाः ।

    गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः ॥

    tadbuddhayastadātmānastanniṣṭhāstatparāyaṇāḥ |

    gacchantyapunarāvṛttiṃ jñānanirdhūtakalmaṣāḥ ||

    मशीन मसौदा

    जिंदी बुद्धि उस च टिकी दी ऐ, जिंदी आत्मा उस च लीन ऐ, जेह्ड़े उस च निष्ठा रखदे न ते उसी गै परम मंजल मनदे न, जिंदे मैल ज्ञान कन्नै धोई गेदे न, ओह् उस पद गी जंदे न जित्थुआं फ्ही परतोना नेईं।

    मशीन मसौदा
  18. 18

    विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि ।

    शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः ॥

    vidyāvinayasampanne brāhmaṇe gavi hastini |

    śuni caiva śvapāke ca paṇḍitāḥ samadarśinaḥ ||

    मशीन मसौदा

    ज्ञानी विद्या ते नम्रता आह्ले ब्राह्मण, गौ, हाथी, कुत्ते ते चंडाल गी इक बराबर नजरै कन्नै दिक्खदे न।

    मशीन मसौदा
  19. 19

    इहैव तैर्जितः सर्गो येषां साम्ये स्थितं मनः ।

    निर्दोषं हि समं ब्रह्म तस्माद् ब्रह्मणि ते स्थिताः ॥

    ihaiva tairjitaḥ sargo yeṣāṃ sāmye sthitaṃ manaḥ |

    nirdoṣaṃ hi samaṃ brahma tasmād brahmaṇi te sthitāḥ ||

    मशीन मसौदा

    जिंदा मन समता च टिके दा ऐ, उनें इत्थें गै संसार गी जित्ती लेदा ऐ। ब्रह्म निर्दोश ते सारें च इक बराबर ऐ; इस करी ओह् ब्रह्म च टिके दे न।

    मशीन मसौदा
  20. 20

    न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम् ।

    स्थिरबुद्धिरसम्मूढो ब्रह्मविद् ब्रह्मणि स्थितः ॥

    na prahṛṣyetpriyaṃ prāpya nodvijetprāpya cāpriyam |

    sthirabuddhirasammūḍho brahmavid brahmaṇi sthitaḥ ||

    मशीन मसौदा

    सुखद चीज मिलने पर खुश नेईं होना चाहिदा, ते दुखद मिलने पर दुखी नेईं होना चाहिदा। टिकी दी बुद्धि आह्ला ते भरम थमां मुक्त, ब्रह्म गी जानने आह्ला ब्रह्म च टिके दा ऐ।

    मशीन मसौदा
  21. 21

    बाह्यस्पर्शेष्वसक्तात्मा विन्दत्यात्मनि यत्सुखम् ।

    स ब्रह्मयोगयुक्तात्मा सुखमक्षयमश्नुते ॥

    bāhyasparśeṣvasaktātmā vindatyātmani yatsukham |

    sa brahmayogayuktātmā sukhamakṣayamaśnute ||

    मशीन मसौदा

    जिसदा मन बाह्रले स्पर्शें च नेईं बज्झेआ, ओह् उस सुख गी पांदा ऐ जेह्ड़ा आत्मा च ऐ। योग राहें ब्रह्म कन्नै जुड़ियै ओह् अक्षय सुख भोगदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  22. 22

    ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते ।

    आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः ॥

    ye hi saṃsparśajā bhogā duḥkhayonaya eva te |

    ādyantavantaḥ kaunteya na teṣu ramate budhaḥ ||

    मशीन मसौदा

    हे कुंती दे पुत्तर, स्पर्श थमां उपजे दे भोग दुखें दी जड़ न, कीजे उंदा शुरू ते अंत होंदा ऐ। ज्ञानी उंदे च नेईं रमदे।

    मशीन मसौदा
  23. 23

    शक्नोतीहैव यः सोढुं प्राक्शरीरविमोक्षणात् ।

    कामक्रोधोद्भवं वेगं स युक्तः स सुखी नरः ॥

    śaknotīhaiva yaḥ soḍhuṃ prākśarīravimokṣaṇāt |

    kāmakrodhodbhavaṃ vegaṃ sa yuktaḥ sa sukhī naraḥ ||

    मशीन मसौदा

    जेह्ड़ा इत्थें, शरीर छोड़ने शा पैह्लें गै, कामना ते क्रोध थमां उपजे दे वेग गी सैह्न करी सकदा ऐ, ओह् योगी ऐ; ओह्गै सुखी मनुक्ख ऐ।

    मशीन मसौदा
  24. 24

    योऽन्तःसुखोऽन्तरारामस्तथान्तर्ज्योतिरेव यः ।

    स योगी ब्रह्मनिर्वाणं ब्रह्मभूतोऽधिगच्छति ॥

    yo'ntaḥsukho'ntarārāmastathāntarjyotireva yaḥ |

    sa yogī brahmanirvāṇaṃ brahmabhūto'dhigacchati ||

    मशीन मसौदा

    जिसदा सुख अंदर ऐ, जिसदा आनंद अंदर ऐ ते जिसदी जोत अंदर ऐ, ओह् योगी ब्रह्म बनियै ब्रह्म दी शांति पांदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  25. 25

    लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः ।

    छिन्नद्वैधा यतात्मानः सर्वभूतहिते रताः ॥

    labhante brahmanirvāṇamṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ |

    chinnadvaidhā yatātmānaḥ sarvabhūtahite ratāḥ ||

    मशीन मसौदा

    जिंदे दोश मुक्की गेदे न, जिंदे शक्क कट्टे गेदे न, जेह्ड़े संयमी न ते सारे प्राणियें दे भले च रमदे न, ओह् रिशी ब्रह्म दी शांति पांदे न।

    मशीन मसौदा
  26. 26

    कामक्रोधवियुक्तानां यतीनां यतचेतसाम् ।

    अभितो ब्रह्मनिर्वाणं वर्तते विदितात्मनाम् ॥

    kāmakrodhaviyuktānāṃ yatīnāṃ yatacetasām |

    abhito brahmanirvāṇaṃ vartate viditātmanām ||

    मशीन मसौदा

    कामना ते क्रोध थमां मुक्त, जिंदा मन बस्स च ऐ ते जेह्ड़े आत्मा गी जानदे न, उनें यतियें आस्तै ब्रह्म दी शांति हर पासै नेड़ै गै ऐ।

    मशीन मसौदा
  27. 27

    स्पर्शान्कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः ।

    प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ ॥

    sparśānkṛtvā bahirbāhyāṃścakṣuścaivāntare bhruvoḥ |

    prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau ||

    मशीन मसौदा

    बाह्रले स्पर्शें गी बाह्र गै रक्खियै, नजर गी भरबट्टें दे बिच्च टिकाइयै, नासें च चलने आह्ली अंदर ते बाह्र दी सांह् गी इक बराबर करियै,

    मशीन मसौदा
  28. 28

    यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः ।

    विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः ॥

    yatendriyamanobuddhirmunirmokṣaparāyaṇaḥ |

    vigatecchābhayakrodho yaḥ sadā mukta eva saḥ ||

    मशीन मसौदा

    इंद्रियें, मन ते बुद्धि गी बस्स च करियै, मोक्ष च लग्गे दा, कामना, डर ते क्रोध थमां मुक्त मुनि सदा मुक्त गै ऐ।

    मशीन मसौदा
  29. 29

    भोक्तारं यज्ञतपसां सर्वलोकमहेश्वरम् ।

    सुहृदं सर्वभूतानां ज्ञात्वा मां शान्तिमृच्छति ॥

    bhoktāraṃ yajñatapasāṃ sarvalokamaheśvaram |

    suhṛdaṃ sarvabhūtānāṃ jñātvā māṃ śāntimṛcchati ||

    मशीन मसौदा

    मिगी यज्ञें ते तपें दा भोगने आह्ला, सारे लोकें दा महेश्वर ते सारे प्राणियें दा मित्तर जानियै मनुक्ख शांति पांदा ऐ।

    मशीन मसौदा