संस्कृत

Adhyaya 15

पुरुषोत्तमयोगः

The Supreme Person

20 श्लोक

20 श्लोक

  1. 1

    ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।

    छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥

    ūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṃ prāhuravyayam |

    chandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ veda sa vedavit ||

    मशीन मसौदा

    श्री भगवान ने आखेआ: इक अविनाशी अश्वत्थ बूह्टे दी गल्ल कीती जंदी ऐ जिसदियां जड़ां उप्पर ते डाह्लियां थल्लै न। वेद मंतर उसदे पत्तर न, ते जेह्ड़ा उसी जानदा ऐ, ओह् वेदें गी जानदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  2. 2

    अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा

    गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।

    अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि

    कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥

    adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhā

    guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ |

    adhaśca mūlānyanusantatāni

    karmānubandhīni manuṣyaloke ||

    मशीन मसौदा

    गुणें कन्नै पले दियां, इंद्रियें दे विषें दियें कूम्बलें आह्लियां उसदियां डाह्लियां थल्लै ते उप्पर फैली दियां न। थल्लै मनुक्ख लोक च उसदियां जड़ां दूर तगर फैलियां न, जेह्ड़ियां प्राणियें गी कर्म कन्नै बन्नदियां न।

    मशीन मसौदा
  3. 3

    न रूपमस्येह तथोपलभ्यते

    नान्तो न चादिर्न च सम्प्रतिष्ठा ।

    अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलं

    असङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा ॥

    na rūpamasyeha tathopalabhyate

    nānto na cādirna ca sampratiṣṭhā |

    aśvatthamenaṃ suvirūḍhamūlaṃ

    asaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā ||

    मशीन मसौदा

    इत्थें इसदा असल रूप नेईं दिखदा, न इसदा अंत, न आदि ते न इसदा आसरा। इस पक्की जड़ें आह्ले अश्वत्थ गी अनासक्ति दे मजबूत कुहाड़े कन्नै कट्टियै,

    मशीन मसौदा
  4. 4

    ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं

    यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।

    तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये ।

    यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥

    tataḥ padaṃ tatparimārgitavyaṃ

    yasmingatā na nivartanti bhūyaḥ |

    tameva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye |

    yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī ||

    मशीन मसौदा

    फ्ही उस पद दी खोज करनी चाहिदी जित्थें पुज्जियै कोई परतोंदा नेईं, एह् सोचदे होई: मैं उस आदि पुरुष दी शरण लैना आं जिस शा एह् पुरानी प्रवृत्ति बगी निकली ऐ।

    मशीन मसौदा
  5. 5

    निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा

    अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।

    द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञैर्-

    गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत् ॥

    nirmānamohā jitasaṅgadoṣā

    adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ |

    dvandvairvimuktāḥ sukhaduḥkhasaṃjñair-

    gacchantyamūḍhāḥ padamavyayaṃ tat ||

    मशीन मसौदा

    मान ते मोह शा मुक्त, मोह दे दोश गी जित्ते दे, हमेशा अध्यात्म च टिके दे, इच्छाएं शा मुंह मोड़े दे, सुख दुख नां दे द्वंद्वें शा छुटे दे, ओह् अमूढ़ उस अविनाशी पद गी पांदे न।

    मशीन मसौदा
  6. 6

    न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।

    यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥

    na tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ |

    yadgatvā na nivartante taddhāma paramaṃ mama ||

    मशीन मसौदा

    उसी न सूरज रोशन करदा ऐ, न चंद्रमा ते न अग्ग। जित्थें जाइयै कोई परतोंदा नेईं, ओह् मेरा परम धाम ऐ।

    मशीन मसौदा
  7. 7

    ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।

    मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥

    mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ |

    manaḥṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni karṣati ||

    मशीन मसौदा

    मेरा गै इक सनातन अंश जीव लोक च जीव बनियै प्रकृति च टिकी दियें मन समेत छे इंद्रियें गी अपने आह्ली बक्खी खिचदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  8. 8

    शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।

    गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात् ॥

    śarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ |

    gṛhītvaitāni saṃyāti vāyurgandhānivāśayāt ||

    मशीन मसौदा

    जदूं शरीर दा स्वामी शरीर धारण करदा ऐ ते जदूं उसी छोड़दा ऐ, तां इनेंगी लेइयै उआं गै जंदा ऐ जियां हवा गंध दे थाह्र शा सुगंधें गी लेई जंदी ऐ।

    मशीन मसौदा
  9. 9

    श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।

    अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥

    śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca |

    adhiṣṭhāya manaścāyaṃ viṣayānupasevate ||

    मशीन मसौदा

    कन्न, अक्ख, चमड़ी, जीह्ब ते नक्क दा, ते मन दा आसरा लेइयै ओह् इंद्रियें दे विषें दा भोग करदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  10. 10

    उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।

    विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥

    utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam |

    vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ ||

    मशीन मसौदा

    छोड़दे बेल्लै जां टिके दे होने बेल्लै, जां गुणें कन्नै जुड़ियै भोगदे बेल्लै, मूढ़ लोक उसी नेईं दिखदे; ज्ञान दी अक्ख आह्ले उसी दिखदे न।

    मशीन मसौदा
  11. 11

    यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।

    यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥

    yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam |

    yatanto'pyakṛtātmāno nainaṃ paśyantyacetasaḥ ||

    मशीन मसौदा

    जतन करने आह्ले योगी उसी अपने अंदर टिके दा दिखदे न, पर जिंदा अंतर त्यार नेईं ते जिंदे च चेतना नेईं, ओह् जतन करदे होई बी उसी नेईं दिखदे।

    मशीन मसौदा
  12. 12

    यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् ।

    यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम् ॥

    yadādityagataṃ tejo jagadbhāsayate'khilam |

    yaccandramasi yaccāgnau tattejo viddhi māmakam ||

    मशीन मसौदा

    जेह्ड़ा तेज सूरज च बसदा ऐ ते सारे जगत गी रोशन करदा ऐ, जेह्ड़ा चंद्रमा च ऐ ते अग्ग च ऐ, उस तेज गी मेरा जान।

    मशीन मसौदा
  13. 13

    गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा ।

    पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥

    gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā |

    puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ ||

    मशीन मसौदा

    धरती च बड़ियै मैं अपनी शक्ति कन्नै सारे प्राणियें गी धारण करना आं, ते रस रूपी सोम बनियै सारे बूह्टे बूटियें गी पालना आं।

    मशीन मसौदा
  14. 14

    अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।

    प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥

    ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ |

    prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ caturvidham ||

    मशीन मसौदा

    वैश्वानर अग्नि बनियै मैं प्राणियें दे शरीर च बसदा आं, ते प्राण ते अपान कन्नै जुड़ियै चार किस्में दा अन्न पचांदा आं।

    मशीन मसौदा
  15. 15

    सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो

    मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनञ्च ।

    वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो

    वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥

    sarvasya cāhaṃ hṛdi sanniviṣṭo

    mattaḥ smṛtirjñānamapohanañca |

    vedaiśca sarvairahameva vedyo

    vedāntakṛdvedavideva cāham ||

    मशीन मसौदा

    मैं सारें दे दिलै च बैठे दा आं। मेरे शा याददाश्त, ज्ञान ते उंदा भुल्लना बी औंदा ऐ। सारे वेदें राहें जानने जोग मैं गै आं; वेदांत दा करता ते वेदें दा जानने आह्ला बी मैं आं।

    मशीन मसौदा
  16. 16

    द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।

    क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥

    dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca |

    kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho'kṣara ucyate ||

    मशीन मसौदा

    इस लोक च दो पुरुष न, क्षर ते अक्षर। सारे प्राणी क्षर न; कूटस्थ गी अक्षर आखेआ जंदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  17. 17

    उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।

    यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥

    uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥ |

    yo lokatrayamāviśya bibhartyavyaya īśvaraḥ ||

    मशीन मसौदा

    पर उत्तम पुरुष होर ऐ, जिसी परमात्मा आखेआ जंदा ऐ, ओह् अविनाशी ईश्वर जेह्ड़ा त्रौं लोकें च बड़ियै उंदा पालन करदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  18. 18

    यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।

    अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥

    yasmātkṣaramatīto'hamakṣarādapi cottamaḥ |

    ato'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ ||

    मशीन मसौदा

    कीजे मैं क्षर शा परें आं ते अक्षर शा बी उत्तम आं, इस करी लोक च ते वेद च पुरुषोत्तम दे नां कन्नै मशहूर आं।

    मशीन मसौदा
  19. 19

    यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।

    स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत ॥

    yo māmevamasammūḍho jānāti puruṣottamam |

    sa sarvavidbhajati māṃ sarvabhāvena bhārata ||

    मशीन मसौदा

    हे भारत, जेह्ड़ा मोह शा मुक्त होइयै मिगी इस चाल्ली पुरुषोत्तम जानदा ऐ, ओह् सब किश जानदा ऐ ते पूरे भाव कन्नै मेरा भजन करदा ऐ।

    मशीन मसौदा
  20. 20

    इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयानघ ।

    एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत ॥

    iti guhyatamaṃ śāstramidamuktaṃ mayānagha |

    etadbuddhvā buddhimānsyātkṛtakṛtyaśca bhārata ||

    मशीन मसौदा

    हे निष्पाप, इस चाल्ली मैं तुगी एह् सारें शा गुज्झा शास्त्र दस्सेआ ऐ। हे भारत, इसी समझियै बंदा बुद्धिमान ते कृतकृत्य होई जंदा ऐ।

    मशीन मसौदा