3 shlokas
- 1
अथान्यदिने प्रभावती शुकं पृच्छति
शुकः
गच्छ देव किमाश्चर्यं यत्र ते रमते मनः
नृपवद्यदि जानासि परित्राणं त्वमात्मनः
athānyadine prabhāvatī śukaṃ pṛcchati
śukaḥ
gaccha deva kimāścaryaṃ yatra te ramate manaḥ
nṛpavadyadi jānāsi paritrāṇaṃ tvamātmanaḥ
- 2
प्रभावती पृच्छति कथमेतत्
शुकः कथयत्यस्ति विशाला नगरी
तत्र सुदर्शनो राजा
तत्र च विमलो नाम वणिक्
तस्य च पत्नीद्वयं सुभगं रूपसम्पन्नं दृष्ट्वा कुटिलनामा धूर्तस्तद्भार्याद्वयग्रहणेच्छया अम्बिकां देवीमाराध्य विमलरूपं ययाचे
लब्ध्वा च तत्प्रकृतिं विमले बहिर्गते तद्गृहं गत्वा प्रभुत्वं चकार
प्रसादधनदानैर्वशीकृतो ऽखिलो ऽपि परिजनवर्गः
तद्भार्याद्वयं बहुमानदानादिना संतोष्य स्वेच्छया भुङ्क्ते
विमलो ऽयं धनाद्यनित्यतां श्रुत्वा दाता बभूवेति परिजनो ऽनवरतं चिन्तयति
अथ सत्यविमलो ऽपि द्वारमागतः कुटिलाज्ञया द्वारपालेन निषिद्धः
ततो बहिःस्थः फुत्करोति वञ्चितो ऽहं धूर्तराजेन
तस्य चैवं क्रन्दतो गोत्रजा जनाः कौतुकाच्च मिलिताः
तत्क्षणात्हट्टानि मुक्त्वा वणिक्सार्थो मिलित्वा आरक्षिकमन्त्रिमुख्यानां पुरतः फूच्चक्रे
राजन्वञ्चितो ऽस्मि धूर्तराजेन
ततो राज्ञा तदवलोकनाय प्रहिताः पुरुषाः
तेनापि ते द्रव्यादिदानेन सानुकूलाः कृताः
तं धनदायकं गृहे दृष्ट्वा जनो वदति स्वामिन्विमलो गृहे विद्यते
अयं च धूर्तराट्द्वारस्थः
ततो नृपेण द्वावप्येकत्र कृतौ
ततो द्वयोर्मध्यान्न को ऽपि धूर्तेतरयोर्व्यक्तिं जानाति
जातः कोलाहलो ऽखिललोकव्यवहारनाशकरो राज्ञश्चापवादः
यतो राज्ञां दुष्टनिग्रहः शिष्टपालनं च स्वर्गाय
उक्तं च
प्रजापीडनसन्तापात्समुद्भूतो हुताशनः
राज्ञः कुलं श्रियं प्राणान्नादग्ध्वा विनिवर्तते
prabhāvatī pṛcchati kathametat
śukaḥ kathayatyasti viśālā nagarī
tatra sudarśano rājā
tatra ca vimalo nāma vaṇik
tasya ca patnīdvayaṃ subhagaṃ rūpasampannaṃ dṛṣṭvā kuṭilanāmā dhūrtastadbhāryādvayagrahaṇecchayā ambikāṃ devīmārādhya vimalarūpaṃ yayāce
labdhvā ca tatprakṛtiṃ vimale bahirgate tadgṛhaṃ gatvā prabhutvaṃ cakāra
prasādadhanadānairvaśīkṛto 'khilo 'pi parijanavargaḥ
tadbhāryādvayaṃ bahumānadānādinā saṃtoṣya svecchayā bhuṅkte
vimalo 'yaṃ dhanādyanityatāṃ śrutvā dātā babhūveti parijano 'navarataṃ cintayati
atha satyavimalo 'pi dvāramāgataḥ kuṭilājñayā dvārapālena niṣiddhaḥ
tato bahiḥsthaḥ phutkaroti vañcito 'haṃ dhūrtarājena
tasya caivaṃ krandato gotrajā janāḥ kautukācca militāḥ
tatkṣaṇāthaṭṭāni muktvā vaṇiksārtho militvā ārakṣikamantrimukhyānāṃ purataḥ phūccakre
rājanvañcito 'smi dhūrtarājena
tato rājñā tadavalokanāya prahitāḥ puruṣāḥ
tenāpi te dravyādidānena sānukūlāḥ kṛtāḥ
taṃ dhanadāyakaṃ gṛhe dṛṣṭvā jano vadati svāminvimalo gṛhe vidyate
ayaṃ ca dhūrtarāṭdvārasthaḥ
tato nṛpeṇa dvāvapyekatra kṛtau
tato dvayormadhyānna ko 'pi dhūrtetarayorvyaktiṃ jānāti
jātaḥ kolāhalo 'khilalokavyavahāranāśakaro rājñaścāpavādaḥ
yato rājñāṃ duṣṭanigrahaḥ śiṣṭapālanaṃ ca svargāya
uktaṃ ca
prajāpīḍanasantāpātsamudbhūto hutāśanaḥ
rājñaḥ kulaṃ śriyaṃ prāṇānnādagdhvā vinivartate
- 3
ततो राजा एकान्ते तयोर्निर्णयमचिन्तयत्
तत्कथय कथं निश्चयः स्यादिति प्रश्नः
शुकः स राजा लब्धोपायस्तद्विमलभार्याद्वयं पृथक्पृथक्संस्थाप्य पृष्टवान्किं युवयोः पाणिग्रहणे भर्त्रा विभूषणं प्रदत्तं धनं च
पश्चात्किं जल्पितं प्रथमसङ्गेन च का वार्त्ता भर्त्रा सहाभूत्
का माता कश्च पिता
किं कुलम्
का जातिः
इत्येवं पृष्टाभ्यां यथालब्धं यथावृत्तं यथाप्रोक्तं यथासुप्तं सर्वं ताभ्यां कथितम्
पश्चात्तु तौ पुरुषौ पृष्टौ परस्परं विसंवदन्तौ
ततो भार्याद्वयस्य रुक्मिणीसुन्दरीनामधेयस्य यः संवादं वदति स सत्यः
इतरस्तु धूर्तो राज्ञा निर्वासितः
सत्यस्तु राज्ञा सभार्यः सस्कृतः स्वगृहं गतः
इति महाराजबुद्धिः
इति कथां श्रुत्वा प्रभावती सुप्ता
tato rājā ekānte tayornirṇayamacintayat
tatkathaya kathaṃ niścayaḥ syāditi praśnaḥ
śukaḥ sa rājā labdhopāyastadvimalabhāryādvayaṃ pṛthakpṛthaksaṃsthāpya pṛṣṭavānkiṃ yuvayoḥ pāṇigrahaṇe bhartrā vibhūṣaṇaṃ pradattaṃ dhanaṃ ca
paścātkiṃ jalpitaṃ prathamasaṅgena ca kā vārttā bhartrā sahābhūt
kā mātā kaśca pitā
kiṃ kulam
kā jātiḥ
ityevaṃ pṛṣṭābhyāṃ yathālabdhaṃ yathāvṛttaṃ yathāproktaṃ yathāsuptaṃ sarvaṃ tābhyāṃ kathitam
paścāttu tau puruṣau pṛṣṭau parasparaṃ visaṃvadantau
tato bhāryādvayasya rukmiṇīsundarīnāmadheyasya yaḥ saṃvādaṃ vadati sa satyaḥ
itarastu dhūrto rājñā nirvāsitaḥ
satyastu rājñā sabhāryaḥ saskṛtaḥ svagṛhaṃ gataḥ
iti mahārājabuddhiḥ
iti kathāṃ śrutvā prabhāvatī suptā

