52 shlokas
- 1
श्रीराजोवाच
भगवन्तं हरिं प्रायो न भजन्त्य् आत्मवित्तमाः
तेषाम् अशान्तकामानां का निष्ठाविजितात्मनाम्
śrīrājovāca
bhagavantaṃ hariṃ prāyo na bhajanty ātmavittamāḥ
teṣām aśāntakāmānāṃ kā niṣṭhāvijitātmanām
- 2
श्रीचमस उवाच
मुखबाहूरुपादेभ्यः पुरुषस्याश्रमैः सह
चत्वारो जज्ञिरे वर्णा गुणैर्विप्रादयः पृथक्
śrīcamasa uvāca
mukhabāhūrupādebhyaḥ puruṣasyāśramaiḥ saha
catvāro jajñire varṇā guṇairviprādayaḥ pṛthak
- 3
य एषां पुरुषं साक्षाद् आत्मप्रभवम् ईश्वरम्
न भजन्त्य् अवजानन्ति स्थानाद्भ्रष्टाः पतन्त्य् अधः
ya eṣāṃ puruṣaṃ sākṣād ātmaprabhavam īśvaram
na bhajanty avajānanti sthānādbhraṣṭāḥ patanty adhaḥ
- 4
दूरे हरिकथाः केचिद्दूरे चाच्युतकीर्तनाः
स्त्रियः शूद्रादयश्चैव ते ऽनुकम्प्या भवादृशाम्
dūre harikathāḥ keciddūre cācyutakīrtanāḥ
striyaḥ śūdrādayaścaiva te 'nukampyā bhavādṛśām
- 5
विप्रो राजन्यवैश्यौ वा हरेः प्राप्ताः पदान्तिकम्
श्रौतेन जन्मनाथापि मुह्यन्त्य् आम्नायवादिनः
vipro rājanyavaiśyau vā hareḥ prāptāḥ padāntikam
śrautena janmanāthāpi muhyanty āmnāyavādinaḥ
- 6
कर्मण्य् अकोविदाः स्तब्धा मूर्खाः पण्डितमानिनः
वदन्ति चाटुकान्मूढा यया माध्व्या गिरोत्सुकाः
karmaṇy akovidāḥ stabdhā mūrkhāḥ paṇḍitamāninaḥ
vadanti cāṭukānmūḍhā yayā mādhvyā girotsukāḥ
- 7
रजसा घोरसंकल्पाः कामुका अहिमन्यवः
दाम्भिका मानिनः पापा विहसन्त्य् अच्युतप्रियान्
rajasā ghorasaṃkalpāḥ kāmukā ahimanyavaḥ
dāmbhikā māninaḥ pāpā vihasanty acyutapriyān
- 8
वदन्ति ते ऽन्योन्यम् उपासितस्त्रियो गृहेषु मैथुन्यपरेषु चाशिषः
यजन्त्य् असृष्टान्नविधानदक्षिणं वृत्त्यै परं घ्नन्ति पशून् अतद्विदः
vadanti te 'nyonyam upāsitastriyo gṛheṣu maithunyapareṣu cāśiṣaḥ
yajanty asṛṣṭānnavidhānadakṣiṇaṃ vṛttyai paraṃ ghnanti paśūn atadvidaḥ
- 9
श्रिया विभूत्याभिजनेन विद्यया त्यागेन रूपेण बलेन कर्मणा
जातस्मयेनान्धधियः सहेश्वरान्सतो ऽवमन्यन्ति हरिप्रियान्खलाः
śriyā vibhūtyābhijanena vidyayā tyāgena rūpeṇa balena karmaṇā
jātasmayenāndhadhiyaḥ saheśvarānsato 'vamanyanti haripriyānkhalāḥ
- 10
सर्वेषु शश्वत्तनुभृत्स्व् अवस्थितं यथा खम् आत्मानम् अभीष्टम् ईश्वरम्
वेदोपगीतं च न शृण्वते ऽबुधा मनोरथानां प्रवदन्ति वार्त्तया
sarveṣu śaśvattanubhṛtsv avasthitaṃ yathā kham ātmānam abhīṣṭam īśvaram
vedopagītaṃ ca na śṛṇvate 'budhā manorathānāṃ pravadanti vārttayā
- 11
लोके व्यवायामिषमद्यसेवा नित्या हि जन्तोर्न हि तत्र चोदना
व्यवस्थितिस्तेषु विवाहयज्ञ सुराग्रहैर् आसु निवृत्तिर् इष्टा
loke vyavāyāmiṣamadyasevā nityā hi jantorna hi tatra codanā
vyavasthitisteṣu vivāhayajña surāgrahair āsu nivṛttir iṣṭā
- 12
धनं च धर्मैकफलं यतो वै ज्ञानं सविज्ञानम् अनुप्रशान्ति
गृहेषु युञ्जन्ति कलेवरस्य मृत्युं न पश्यन्ति दुरन्तवीर्यम्
dhanaṃ ca dharmaikaphalaṃ yato vai jñānaṃ savijñānam anupraśānti
gṛheṣu yuñjanti kalevarasya mṛtyuṃ na paśyanti durantavīryam
- 13
यद्घ्राणभक्षो विहितः सुरायास्तथा पशोर् आलभनं न हिंसा
एवं व्यवायः प्रजया न रत्या इमं विशुद्धं न विदुः स्वधर्मम्
yadghrāṇabhakṣo vihitaḥ surāyāstathā paśor ālabhanaṃ na hiṃsā
evaṃ vyavāyaḥ prajayā na ratyā imaṃ viśuddhaṃ na viduḥ svadharmam
- 14
ये त्व् अनेवंविदो ऽसन्तः स्तब्धाः सदभिमानिनः
पशून्द्रुह्यन्ति विश्रब्धाः प्रेत्य खादन्ति ते च तान्
ye tv anevaṃvido 'santaḥ stabdhāḥ sadabhimāninaḥ
paśūndruhyanti viśrabdhāḥ pretya khādanti te ca tān
- 15
द्विषन्तः परकायेषु स्वात्मानं हरिम् ईश्वरम्
मृतके सानुबन्धे ऽस्मिन्बद्धस्नेहाः पतन्त्य् अधः
dviṣantaḥ parakāyeṣu svātmānaṃ harim īśvaram
mṛtake sānubandhe 'sminbaddhasnehāḥ patanty adhaḥ
- 16
ये कैवल्यम् असंप्राप्ता ये चातीताश्च मूढताम्
त्रैवर्गिका ह्य् अक्षणिका आत्मानं घातयन्ति ते
ye kaivalyam asaṃprāptā ye cātītāśca mūḍhatām
traivargikā hy akṣaṇikā ātmānaṃ ghātayanti te
- 17
एत आत्महनो ऽशान्ता अज्ञाने ज्ञानमानिनः
सीदन्त्य् अकृतकृत्या वै कालध्वस्तमनोरथाः
eta ātmahano 'śāntā ajñāne jñānamāninaḥ
sīdanty akṛtakṛtyā vai kāladhvastamanorathāḥ
- 18
हित्वात्ममायारचिता गृहापत्यसुहृत्स्त्रियः
तमो विशन्त्य् अनिच्छन्तो वासुदेवपराङ्मुखाः
hitvātmamāyāracitā gṛhāpatyasuhṛtstriyaḥ
tamo viśanty anicchanto vāsudevaparāṅmukhāḥ
- 19
श्री राजोवाच
कस्मिन्काले स भगवान्किं वर्णः कीदृशो नृभिः
नाम्ना वा केन विधिना पूज्यते तद् इहोच्यताम्
śrī rājovāca
kasminkāle sa bhagavānkiṃ varṇaḥ kīdṛśo nṛbhiḥ
nāmnā vā kena vidhinā pūjyate tad ihocyatām
- 20
श्रीकरभाजन उवाच
कृतं त्रेता द्वापरं च कलिर् इत्य् एषु केशवः
नानावर्णाभिधाकारो नानैव विधिनेज्यते
śrīkarabhājana uvāca
kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kalir ity eṣu keśavaḥ
nānāvarṇābhidhākāro nānaiva vidhinejyate
- 21
कृते शुक्लश्चतुर्बाहुर्जटिलो वल्कलाम्बरः
कृष्णाजिनोपवीताक्षान्बिभ्रद्दण्डकमण्डलू
kṛte śuklaścaturbāhurjaṭilo valkalāmbaraḥ
kṛṣṇājinopavītākṣānbibhraddaṇḍakamaṇḍalū
- 22
मनुष्यास्तु तदा शान्ता निर्वैराः सुहृदः समाः
यजन्ति तपसा देवं शमेन च दमेन च
manuṣyāstu tadā śāntā nirvairāḥ suhṛdaḥ samāḥ
yajanti tapasā devaṃ śamena ca damena ca
- 23
हंसः सुपर्णो वैकुण्ठो धर्मो योगेश्वरो ऽमलः
ईश्वरः पुरुषो ऽव्यक्तः परमात्मेति गीयते
haṃsaḥ suparṇo vaikuṇṭho dharmo yogeśvaro 'malaḥ
īśvaraḥ puruṣo 'vyaktaḥ paramātmeti gīyate
- 24
त्रेतायां रक्तवर्णो ऽसौ चतुर्बाहुस्त्रिमेखलः
हिरण्यकेशस्त्रय्यात्मा स्रुक्स्रुवाद्युपलक्षणः
tretāyāṃ raktavarṇo 'sau caturbāhustrimekhalaḥ
hiraṇyakeśastrayyātmā sruksruvādyupalakṣaṇaḥ
- 25
तं तदा मनुजा देवं सर्वदेवमयं हरिम्
यजन्ति विद्यया त्रय्या धर्मिष्ठा ब्रह्मवादिनः
taṃ tadā manujā devaṃ sarvadevamayaṃ harim
yajanti vidyayā trayyā dharmiṣṭhā brahmavādinaḥ
- 26
विष्णुर्यज्ञः पृश्निगर्भः सर्वदेव उरुक्रमः
वृषाकपिर्जयन्तश्च उरुगाय इतीर्यते
viṣṇuryajñaḥ pṛśnigarbhaḥ sarvadeva urukramaḥ
vṛṣākapirjayantaśca urugāya itīryate
- 27
द्वापरे भगवाञ्श्यामः पीतवासा निजायुधः
श्रीवत्सादिभिर् अङ्कैश्च लक्षणैर् उपलक्षितः
dvāpare bhagavāñśyāmaḥ pītavāsā nijāyudhaḥ
śrīvatsādibhir aṅkaiśca lakṣaṇair upalakṣitaḥ
- 28
तं तदा पुरुषं मर्त्या महाराजोपलक्षणम्
यजन्ति वेदतन्त्राभ्यां परं जिज्ञासवो नृप
taṃ tadā puruṣaṃ martyā mahārājopalakṣaṇam
yajanti vedatantrābhyāṃ paraṃ jijñāsavo nṛpa
- 29
नमस्ते वासुदेवाय नमः संकर्षणाय च
प्रद्युम्नायानिरुद्धाय तुभ्यं भगवते नमः
namaste vāsudevāya namaḥ saṃkarṣaṇāya ca
pradyumnāyāniruddhāya tubhyaṃ bhagavate namaḥ
- 30
नारायणाय ऋषये पुरुषाय महात्मने
विश्वेश्वराय विश्वाय सर्वभूतात्मने नमः
nārāyaṇāya ṛṣaye puruṣāya mahātmane
viśveśvarāya viśvāya sarvabhūtātmane namaḥ

