46 shlokas
- 1
श्रीउद्धव उवाच
वदन्ति कृष्ण श्रेयांसि बहूनि ब्रह्मवादिनः
तेषां विकल्पप्राधान्यम् उताहो एकमुख्यता
śrīuddhava uvāca
vadanti kṛṣṇa śreyāṃsi bahūni brahmavādinaḥ
teṣāṃ vikalpaprādhānyam utāho ekamukhyatā
- 2
भवतोदाहृतः स्वामिन्भक्तियोगो ऽनपेक्षितः
निरस्य सर्वतः सङ्गं येन त्वय्य् आविशेन्मनः
bhavatodāhṛtaḥ svāminbhaktiyogo 'napekṣitaḥ
nirasya sarvataḥ saṅgaṃ yena tvayy āviśenmanaḥ
- 3
श्रीभगवान् उवाच
कालेन नष्टा प्रलये वाणीयं वेदसंज्ञिता
मयादौ ब्रह्मणे प्रोक्ता धर्मो यस्यां मदात्मकः
śrībhagavān uvāca
kālena naṣṭā pralaye vāṇīyaṃ vedasaṃjñitā
mayādau brahmaṇe proktā dharmo yasyāṃ madātmakaḥ
- 4
तेन प्रोक्ता स्वपुत्राय मनवे पूर्वजाय सा
ततो भृग्वादयो ऽगृह्णन्सप्त ब्रह्ममहर्षयः
tena proktā svaputrāya manave pūrvajāya sā
tato bhṛgvādayo 'gṛhṇansapta brahmamaharṣayaḥ
- 5
तेभ्यः पितृभ्यस्तत्पुत्रा देवदानवगुह्यकाः
मनुष्याः सिद्धगन्धर्वाः सविद्याधरचारणाः
tebhyaḥ pitṛbhyastatputrā devadānavaguhyakāḥ
manuṣyāḥ siddhagandharvāḥ savidyādharacāraṇāḥ
- 6
किंदेवाः किंनरा नागा रक्षःकिम्पुरुषादयः
बह्व्यस्तेषां प्रकृतयो रजःसत्त्वतमोभुवः
kiṃdevāḥ kiṃnarā nāgā rakṣaḥkimpuruṣādayaḥ
bahvyasteṣāṃ prakṛtayo rajaḥsattvatamobhuvaḥ
- 7
याभिर्भूतानि भिद्यन्ते भूतानां पतयस्तथा
यथाप्रकृति सर्वेषां चित्रा वाचः स्रवन्ति हि
yābhirbhūtāni bhidyante bhūtānāṃ patayastathā
yathāprakṛti sarveṣāṃ citrā vācaḥ sravanti hi
- 8
एवं प्रकृतिवैचित्र्याद्भिद्यन्ते मतयो नृणाम्
पारम्पर्येण केषांचित्पाषण्डमतयो ऽपरे
evaṃ prakṛtivaicitryādbhidyante matayo nṛṇām
pāramparyeṇa keṣāṃcitpāṣaṇḍamatayo 'pare
- 9
मन्मायामोहितधियः पुरुषाः पुरुषर्षभ
श्रेयो वदन्त्य् अनेकान्तं यथाकर्म यथारुचि
manmāyāmohitadhiyaḥ puruṣāḥ puruṣarṣabha
śreyo vadanty anekāntaṃ yathākarma yathāruci
- 10
धर्मम् एके यशश्चान्ये कामं सत्यं दमं शमम्
अन्ये वदन्ति स्वार्थं वा ऐश्वर्यं त्यागभोजनम्
केचिद्यज्ञं तपो दानं व्रतानि नियमान्यमान्
dharmam eke yaśaścānye kāmaṃ satyaṃ damaṃ śamam
anye vadanti svārthaṃ vā aiśvaryaṃ tyāgabhojanam
kecidyajñaṃ tapo dānaṃ vratāni niyamānyamān
- 11
आद्यन्तवन्त एवैषां लोकाः कर्मविनिर्मिताः
दुःखोदर्कास्तमोनिष्ठाः क्षुद्रा मन्दाः शुचार्पिताः
ādyantavanta evaiṣāṃ lokāḥ karmavinirmitāḥ
duḥkhodarkāstamoniṣṭhāḥ kṣudrā mandāḥ śucārpitāḥ
- 12
मय्य् अर्पितात्मनः सभ्य निरपेक्षस्य सर्वतः
मयात्मना सुखं यत्तत्कुतः स्याद्विषयात्मनाम्
mayy arpitātmanaḥ sabhya nirapekṣasya sarvataḥ
mayātmanā sukhaṃ yattatkutaḥ syādviṣayātmanām
- 13
अकिञ्चनस्य दान्तस्य शान्तस्य समचेतसः
मया संतुष्टमनसः सर्वाः सुखमया दिशः
akiñcanasya dāntasya śāntasya samacetasaḥ
mayā saṃtuṣṭamanasaḥ sarvāḥ sukhamayā diśaḥ
- 14
न पारमेष्ठ्यं न महेन्द्रधिष्ण्यं न सार्वभौमं न रसाधिपत्यम्
न योगसिद्धीर् अपुनर्भवं वा मय्य् अर्पितात्मेच्छति मद्विनान्यत्
na pārameṣṭhyaṃ na mahendradhiṣṇyaṃ na sārvabhaumaṃ na rasādhipatyam
na yogasiddhīr apunarbhavaṃ vā mayy arpitātmecchati madvinānyat
- 15
न तथा मे प्रियतम आत्मयोनिर्न शंकरः
न च संकर्षणो न श्रीर्नैवात्मा च यथा भवान्
na tathā me priyatama ātmayonirna śaṃkaraḥ
na ca saṃkarṣaṇo na śrīrnaivātmā ca yathā bhavān
- 16
निरपेक्षं मुनिं शान्तं निर्वैरं समदर्शनम्
अनुव्रजाम्य् अहं नित्यं पूयेयेत्य् अङ्घ्रिरेणुभिः
nirapekṣaṃ muniṃ śāntaṃ nirvairaṃ samadarśanam
anuvrajāmy ahaṃ nityaṃ pūyeyety aṅghrireṇubhiḥ
- 17
निष्किंचना मय्य् अनुरक्तचेतसः शान्ता महान्तो ऽखिलजीववत्सलाः
कामैर् अनालब्धधियो जुषन्ति ते यन्नैरपेक्ष्यं न विदुः सुखं मम
niṣkiṃcanā mayy anuraktacetasaḥ śāntā mahānto 'khilajīvavatsalāḥ
kāmair anālabdhadhiyo juṣanti te yannairapekṣyaṃ na viduḥ sukhaṃ mama
- 18
बाध्यमानो ऽपि मद्भक्तो विषयैर् अजितेन्द्रियः
प्रायः प्रगल्भया भक्त्या विषयैर्नाभिभूयते
bādhyamāno 'pi madbhakto viṣayair ajitendriyaḥ
prāyaḥ pragalbhayā bhaktyā viṣayairnābhibhūyate
- 19
यथाग्निः सुसमृद्धार्चिः करोत्य् एधांसि भस्मसात्
तथा मद्विषया भक्तिर् उद्धवैनांसि कृत्स्नशः
yathāgniḥ susamṛddhārciḥ karoty edhāṃsi bhasmasāt
tathā madviṣayā bhaktir uddhavaināṃsi kṛtsnaśaḥ
- 20
न साधयति मां योगो न सांख्यं धर्म उद्धव
न स्वाध्यायस्तपस्त्यागो यथा भक्तिर्ममोर्जिता
na sādhayati māṃ yogo na sāṃkhyaṃ dharma uddhava
na svādhyāyastapastyāgo yathā bhaktirmamorjitā
- 21
भक्त्याहम् एकया ग्राह्यः श्रद्धयात्मा प्रियः सताम्
भक्तिः पुनाति मन्निष्ठा श्वपाकान् अपि सम्भवात्
bhaktyāham ekayā grāhyaḥ śraddhayātmā priyaḥ satām
bhaktiḥ punāti manniṣṭhā śvapākān api sambhavāt
- 22
धर्मः सत्यदयोपेतो विद्या वा तपसान्विता
मद्भक्त्यापेतम् आत्मानं न सम्यक्प्रपुनाति हि
dharmaḥ satyadayopeto vidyā vā tapasānvitā
madbhaktyāpetam ātmānaṃ na samyakprapunāti hi
- 23
कथं विना रोमहर्षं द्रवता चेतसा विना
विनानन्दाश्रुकलया शुध्येद्भक्त्या विनाशयः
kathaṃ vinā romaharṣaṃ dravatā cetasā vinā
vinānandāśrukalayā śudhyedbhaktyā vināśayaḥ
- 24
वाग्गद्गदा द्रवते यस्य चित्तं रुदत्य् अभीक्ष्णं हसति क्वचिच्च
विलज्ज उद्गायति नृत्यते च मद्भक्तियुक्तो भुवनं पुनाति
vāggadgadā dravate yasya cittaṃ rudaty abhīkṣṇaṃ hasati kvacicca
vilajja udgāyati nṛtyate ca madbhaktiyukto bhuvanaṃ punāti
- 25
यथाग्निना हेम मलं जहाति ध्मातं पुनः स्वं भजते च रूपम्
आत्मा च कर्मानुशयं विधूय मद्भक्तियोगेन भजत्य् अथो माम्
yathāgninā hema malaṃ jahāti dhmātaṃ punaḥ svaṃ bhajate ca rūpam
ātmā ca karmānuśayaṃ vidhūya madbhaktiyogena bhajaty atho mām
- 26
यथा यथात्मा परिमृज्यते ऽसौ मत्पुण्यगाथाश्रवणाभिधानैः
तथा तथा पश्यति वस्तु सूक्ष्मं चक्षुर्यथैवाञ्जनसम्प्रयुक्तम्
yathā yathātmā parimṛjyate 'sau matpuṇyagāthāśravaṇābhidhānaiḥ
tathā tathā paśyati vastu sūkṣmaṃ cakṣuryathaivāñjanasamprayuktam
- 27
विषयान्ध्यायतश्चित्तं विषयेषु विषज्जते
माम् अनुस्मरतश्चित्तं मय्य् एव प्रविलीयते
viṣayāndhyāyataścittaṃ viṣayeṣu viṣajjate
mām anusmarataścittaṃ mayy eva pravilīyate
- 28
तस्माद् असदभिध्यानं यथा स्वप्नमनोरथम्
हित्वा मयि समाधत्स्व मनो मद्भावभावितम्
tasmād asadabhidhyānaṃ yathā svapnamanoratham
hitvā mayi samādhatsva mano madbhāvabhāvitam
- 29
स्त्रीणां स्त्रीसङ्गिनां सङ्गं त्यक्त्वा दूरत आत्मवान्
क्षेमे विविक्त आसीनश्चिन्तयेन्माम् अतन्द्रितः
strīṇāṃ strīsaṅgināṃ saṅgaṃ tyaktvā dūrata ātmavān
kṣeme vivikta āsīnaścintayenmām atandritaḥ
- 30
न तथास्य भवेत्क्लेशो बन्धश्चान्यप्रसङ्गतः
योषित्सङ्गाद्यथा पुंसो यथा तत्सङ्गिसङ्गतः
na tathāsya bhavetkleśo bandhaścānyaprasaṅgataḥ
yoṣitsaṅgādyathā puṃso yathā tatsaṅgisaṅgataḥ

