28 శ్లోకాలు
- 1
ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयान्विताः ।
तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిye śāstravidhimutsṛjya yajante śraddhayānvitāḥ |
teṣāṃ niṣṭhā tu kā kṛṣṇa sattvamāho rajastamaḥ ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిఅర్జునుడు ఇలా అన్నాడు: కృష్ణా, శాస్త్ర విధిని విడిచిపెట్టినా శ్రద్ధతో పూజించేవారి నిష్ఠ ఎలాంటిది? అది సత్త్వమా, రజస్సా, తమస్సా?
- 2
त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा ।
सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां शृणु ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిtrividhā bhavati śraddhā dehināṃ sā svabhāvajā |
sāttvikī rājasī caiva tāmasī ceti tāṃ śaṛṇu ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిశ్రీభగవానుడు ఇలా అన్నాడు: దేహధారుల శ్రద్ధ వారి స్వభావం నుండి పుట్టి మూడు విధాలుగా ఉంటుంది: సాత్త్వికం, రాజసం, తామసం. దాని గురించి విను.
- 3
सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत ।
श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यच्छ्रद्धः स एव सः ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిsattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati bhārata |
śraddhāmayo'yaṃ puruṣo yo yacchraddhaḥ sa eva saḥ ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిభారతా, ప్రతి ఒక్కరి శ్రద్ధ వారి అంతఃకరణానికి అనుగుణంగా ఉంటుంది. మనిషి శ్రద్ధామయుడు; ఎవని శ్రద్ధ ఎలాంటిదో వాడు అలాంటివాడే.
- 4
यजन्ते सात्त्विका देवान्यक्षरक्षांसि राजसाः ।
प्रेतान्भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిyajante sāttvikā devānyakṣarakṣāṃsi rājasāḥ |
pretānbhūtagaṇāṃścānye yajante tāmasā janāḥ ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిసాత్త్వికులు దేవతలను పూజిస్తారు, రాజసులు యక్షరాక్షసులను, తామసులైన ఇతరులు ప్రేతాలనూ భూతగణాలనూ పూజిస్తారు.
- 5
अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः ।
दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిaśāstravihitaṃ ghoraṃ tapyante ye tapo janāḥ |
dambhāhaṅkārasaṃyuktāḥ kāmarāgabalānvitāḥ ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిశాస్త్రం విధించని ఘోర తపస్సును దంభాహంకారాలతో కూడి, కామరాగ బలంతో ప్రేరితులై చేసే జనులు,
- 6
कर्षयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः ।
मां चैवान्तःशरीरस्थं तान्विद्ध्यासुरनिश्चयान् ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిkarṣayantaḥ śarīrasthaṃ bhūtagrāmamacetasaḥ |
māṃ caivāntaḥśarīrasthaṃ tānviddhyāsuraniścayān ||
యంత్ర చిత్తుప్రతివివేకం లేకుండా దేహంలోని భూత సమూహాన్నీ, దేహం లోపల ఉన్న నన్ను కూడా కృశింపజేసేవారిని ఆసుర నిశ్చయం గలవారిగా తెలుసుకో.
- 7
आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः ।
यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिमं शृणु ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిāhārastvapi sarvasya trividho bhavati priyaḥ |
yajñastapastathā dānaṃ teṣāṃ bhedamimaṃ śaṛṇu ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిప్రతి ఒక్కరికీ ఇష్టమైన ఆహారం కూడా మూడు విధాలు; అలాగే యజ్ఞం, తపస్సు, దానం కూడా. వాటి మధ్య ఈ భేదాన్ని విను.
- 8
आयुःसत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिविवर्धनाः ।
रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిāyuḥsattvabalārogyasukhaprītivivardhanāḥ |
rasyāḥ snigdhāḥ sthirā hṛdyā āhārāḥ sāttvikapriyāḥ ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిఆయుస్సు, సత్త్వం, బలం, ఆరోగ్యం, సుఖం, ప్రీతిని పెంచేవి, రసవంతమైనవి, స్నిగ్ధమైనవి, స్థిరమైనవి, హృద్యమైనవి అయిన ఆహారాలు సాత్త్వికులకు ప్రియమైనవి.
- 9
कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः ।
आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిkaṭvamlalavaṇātyuṣṇatīkṣṇarūkṣavidāhinaḥ |
āhārā rājasasyeṣṭā duḥkhaśokāmayapradāḥ ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిచేదు, పులుపు, ఉప్పు అధికమైనవి, అతి వేడివి, ఘాటైనవి, పొడిబారినవి, మంటపుట్టించేవి అయిన ఆహారాలు రాజసులకు ఇష్టం; అవి దుఃఖం, శోకం, రోగాలను కలిగిస్తాయి.
- 10
यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत् ।
उच्छिष्टमपि चामेध्यं भोजनं तामसप्रियम् ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిyātayāmaṃ gatarasaṃ pūti paryuṣitaṃ ca yat |
ucchiṣṭamapi cāmedhyaṃ bhojanaṃ tāmasapriyam ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిచల్లారిపోయినది, రుచి లేనిది, దుర్వాసన గలది, పాచిపోయినది, ఎంగిలిది, అపవిత్రమైనది అయిన ఆహారం తామసులకు ప్రియమైనది.
- 11
अफलाकाङ्क्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते ।
यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిaphalākāṅkṣibhiryajño vidhidṛṣṭo ya ijyate |
yaṣṭavyameveti manaḥ samādhāya sa sāttvikaḥ ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిఫలాన్ని కోరనివారు, చేయవలసినదే అని మనస్సును సమాధానపరచుకుని విధి ప్రకారం చేసే యజ్ఞం సాత్త్వికం.
- 12
अभिसन्धाय तु फलं दम्भार्थमपि चैव यत् ।
इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम् ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిabhisandhāya tu phalaṃ dambhārthamapi caiva yat |
ijyate bharataśreṣṭha taṃ yajñaṃ viddhi rājasam ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిభరతశ్రేష్ఠా, ఫలాన్ని ఉద్దేశించి గానీ ప్రదర్శన కోసం గానీ చేసే యజ్ఞాన్ని రాజసమని తెలుసుకో.
- 13
विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम् ।
श्रद्धाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిvidhihīnamasṛṣṭānnaṃ mantrahīnamadakṣiṇam |
śraddhāvirahitaṃ yajñaṃ tāmasaṃ paricakṣate ||
యంత్ర చిత్తుప్రతివిధి లేనిది, అన్నదానం లేనిది, మంత్రాలు లేనిది, దక్షిణ లేనిది, శ్రద్ధ లేనిది అయిన యజ్ఞాన్ని తామసమని అంటారు.
- 14
देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम् ।
ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిdevadvijaguruprājñapūjanaṃ śaucamārjavam |
brahmacaryamahiṃsā ca śārīraṃ tapa ucyate ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిదేవతలను, ద్విజులను, గురువులను, జ్ఞానులను పూజించడం, శౌచం, ఋజుత్వం, బ్రహ్మచర్యం, అహింస శారీరక తపస్సు అని చెప్పబడతాయి.
- 15
अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् ।
स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిanudvegakaraṃ vākyaṃ satyaṃ priyahitaṃ ca yat |
svādhyāyābhyasanaṃ caiva vāṅmayaṃ tapa ucyate ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిఉద్వేగం కలిగించని, సత్యమైన, ప్రియమైన, హితమైన వాక్కు, స్వాధ్యాయ అభ్యాసం వాఙ్మయ తపస్సు అని చెప్పబడతాయి.
- 16
मनः प्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।
भावसंशुद्धिरित्येतत्तपो मानसमुच्यते ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిmanaḥ prasādaḥ saumyatvaṃ maunamātmavinigrahaḥ |
bhāvasaṃśuddhirityetattapo mānasamucyate ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిమనః ప్రసన్నత, సౌమ్యత, మౌనం, ఆత్మనిగ్రహం, భావశుద్ధి: ఇది మానసిక తపస్సు అని చెప్పబడుతుంది.
- 17
श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्त्रिविधं नरैः ।
अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిśraddhayā parayā taptaṃ tapastattrividhaṃ naraiḥ |
aphalākāṅkṣibhiryuktaiḥ sāttvikaṃ paricakṣate ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిఫలాన్ని కోరని, యోగయుక్తులైన మనుషులు పరమ శ్రద్ధతో ఆచరించే ఈ మూడు విధాల తపస్సును సాత్త్వికమని అంటారు.
- 18
सत्कारमानपूजार्थं तपो दम्भेन चैव यत् ।
क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवम् ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిsatkāramānapūjārthaṃ tapo dambhena caiva yat |
kriyate tadiha proktaṃ rājasaṃ calamadhruvam ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిసత్కారం, మానం, పూజల కోసం గానీ దంభంతో గానీ చేసే తపస్సు ఇక్కడ రాజసమని చెప్పబడుతుంది; అది చంచలమైనది, అస్థిరమైనది.
- 19
मूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपः ।
परस्योत्सादनार्थं वा तत्तामसमुदाहृतम् ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిmūḍhagrāheṇātmano yatpīḍayā kriyate tapaḥ |
parasyotsādanārthaṃ vā tattāmasamudāhṛtam ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిమూఢ పట్టుదలతో తనను తాను పీడించుకుంటూ గానీ ఇతరులను నాశనం చేయడం కోసం గానీ చేసే తపస్సు తామసమని చెప్పబడుతుంది.
- 20
दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे ।
देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम् ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిdātavyamiti yaddānaṃ dīyate'nupakāriṇe |
deśe kāle ca pātre ca taddānaṃ sāttvikaṃ smṛtam ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిఇవ్వవలసినదే అనే భావంతో, ప్రత్యుపకారం చేయలేనివారికి, తగిన దేశ కాలాలలో, యోగ్యుడైన పాత్రునికి ఇచ్చే దానం సాత్త్వికమని భావించబడుతుంది.
- 21
यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः ।
दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम् ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిyattu pratyupakārārthaṃ phalamuddiśya vā punaḥ |
dīyate ca parikliṣṭaṃ taddānaṃ rājasaṃ smṛtam ||
యంత్ర చిత్తుప్రతికానీ ప్రత్యుపకారాన్ని ఆశించి గానీ ఫలాన్ని ఉద్దేశించి గానీ, మనస్సు నొచ్చుకుంటూ ఇచ్చే దానం రాజసమని భావించబడుతుంది.
- 22
अदेशकाले यद्दानमपात्रेभ्यश्च दीयते ।
असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम् ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిadeśakāle yaddānamapātrebhyaśca dīyate |
asatkṛtamavajñātaṃ tattāmasamudāhṛtam ||
యంత్ర చిత్తుప్రతితగని దేశ కాలాలలో, అపాత్రులకు, సత్కారం లేకుండా, తిరస్కారంతో ఇచ్చే దానం తామసమని చెప్పబడుతుంది.
- 23
ॐतत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः ।
ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిoṃtatsaditi nirdeśo brahmaṇastrividhaḥ smṛtaḥ |
brāhmaṇāstena vedāśca yajñāśca vihitāḥ purā ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిఓం తత్ సత్ అనేది బ్రహ్మానికి మూడు విధాల నిర్దేశమని స్మరించబడుతుంది. దీనిచేతనే ఆదిలో బ్రాహ్మణులు, వేదాలు, యజ్ఞాలు విధించబడ్డాయి.
- 24
तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपःक्रियाः ।
प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम् ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిtasmādomityudāhṛtya yajñadānatapaḥkriyāḥ |
pravartante vidhānoktāḥ satataṃ brahmavādinām ||
యంత్ర చిత్తుప్రతికనుక బ్రహ్మవాదులు విధానంలో చెప్పబడిన యజ్ఞ దాన తపః క్రియలను ఎల్లప్పుడూ ఓం అని ఉచ్చరించి ప్రారంభిస్తారు.
- 25
तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपःक्रियाः ।
दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षिभिः ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిtadityanabhisandhāya phalaṃ yajñatapaḥkriyāḥ |
dānakriyāśca vividhāḥ kriyante mokṣakāṅkṣibhiḥ ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిమోక్షాన్ని కోరేవారు ఫలాన్ని ఉద్దేశించకుండా తత్ అని పలికి వివిధ యజ్ఞ తపః క్రియలనూ దాన క్రియలనూ చేస్తారు.
- 26
सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यते ।
प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిsadbhāve sādhubhāve ca sadityetatprayujyate |
praśaste karmaṇi tathā sacchabdaḥ pārtha yujyate ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిపార్థా, సద్భావంలోనూ సాధుభావంలోనూ సత్ అనే పదం ప్రయోగించబడుతుంది; అలాగే ప్రశంసనీయమైన కర్మకు కూడా సత్ అనే శబ్దం వాడబడుతుంది.
- 27
यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते ।
कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిyajñe tapasi dāne ca sthitiḥ saditi cocyate |
karma caiva tadarthīyaṃ sadityevābhidhīyate ||
యంత్ర చిత్తుప్రతియజ్ఞంలో, తపస్సులో, దానంలో నిష్ఠ కూడా సత్ అని చెప్పబడుతుంది; వాటి కోసం చేసే కర్మ కూడా సత్ అనే పిలవబడుతుంది.
- 28
अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत् ।
असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह ॥
యంత్ర చిత్తుప్రతిaśraddhayā hutaṃ dattaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ ca yat |
asadityucyate pārtha na ca tatpretya no iha ||
యంత్ర చిత్తుప్రతిపార్థా, శ్రద్ధ లేకుండా హోమం చేసినదీ, ఇచ్చినదీ, చేసిన తపస్సూ, చేసిన కర్మా ఏదైనా అసత్ అని చెప్పబడుతుంది; అది ఇక్కడా పరలోకంలోనూ ఉపయోగపడదు.