30 श्लोक
- 1
मय्यासक्तमनाः पार्थ योगं युञ्जन्मदाश्रयः ।
असंशयं समग्रं मां यथा ज्ञास्यसि तच्छृणु ॥
यंत्र मसुदोmayyāsaktamanāḥ pārtha yogaṃ yuñjanmadāśrayaḥ |
asaṃśayaṃ samagraṃ māṃ yathā jñāsyasi tacchṛṇu ||
यंत्र मसुदोश्रीभगवंतान म्हळें: हे पार्था, म्हजेर मन लावन, योगाचो अभ्यास करून आनी म्हजो आलाशिरो घेवन तूं म्हाका पुरायपणान आनी दुबाव नासतना कसो जाणटलो तें आयक.
- 2
ज्ञानं तेऽहं सविज्ञानमिदं वक्ष्याम्यशेषतः ।
यज्ज्ञात्वा नेह भूयोऽन्यज्ज्ञातव्यमवशिष्यते ॥
यंत्र मसुदोjñānaṃ te'haṃ savijñānamidaṃ vakṣyāmyaśeṣataḥ |
yajjñātvā neha bhūyo'nyajjñātavyamavaśiṣyate ||
यंत्र मसुदोहें ज्ञान विज्ञाना सयत हांव तुका पुरायपणान सांगतलों, जें जाणल्या उपरांत हांगा आनीक जाणपाचें कांयच उरना.
- 3
मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये ।
यततामपि सिद्धानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः ॥
यंत्र मसुदोmanuṣyāṇāṃ sahasreṣu kaścidyatati siddhaye |
yatatāmapi siddhānāṃ kaścinmāṃ vetti tattvataḥ ||
यंत्र मसुदोहजारांनी मनशां मदीं क्वचितूच कोण सिद्धीखातीर यत्न करता; आनी यत्न करपी सिद्धां मदीं लेगीत क्वचितूच कोण म्हाका तत्वान जाणटा.
- 4
भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च ।
अहङ्कार इतीयं मे भिन्ना प्रकृतिरष्टधा ॥
यंत्र मसुदोbhūmirāpo'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca |
ahaṅkāra itīyaṃ me bhinnā prakṛtiraṣṭadhā ||
यंत्र मसुदोधर्तरी, उदक, उजो, वारो, आकाश, मन, बुद्धी आनी अहंकार: अशी ही म्हजी प्रकृती आठ तरांनी वांटिल्ली.
- 5
अपरेयमितस्त्वन्यां प्रकृतिं विद्धि मे पराम् ।
जीवभूतां महाबाहो ययेदं धार्यते जगत् ॥
यंत्र मसुदोapareyamitastvanyāṃ prakṛtiṃ viddhi me parām |
jīvabhūtāṃ mahābāho yayedaṃ dhāryate jagat ||
यंत्र मसुदोही अपरा प्रकृती. पूण, हे महाबाहो, हाचे परस वेगळी म्हजी परा प्रकृती जाण, जी जीवरूप जाल्या आनी जिच्यान हो संवसार धरिल्लो आसा.
- 6
एतद्योनीनि भूतानि सर्वाणीत्युपधारय ।
अहं कृत्स्नस्य जगतः प्रभवः प्रलयस्तथा ॥
यंत्र मसुदोetadyonīni bhūtāni sarvāṇītyupadhāraya |
ahaṃ kṛtsnasya jagataḥ prabhavaḥ pralayastathā ||
यंत्र मसुदोसगळे जीव ह्या दोन प्रकृतींतल्यान उदेतात अशें समज. हांव पुराय संवसाराचें मूळ आनी ताचो प्रलयूय.
- 7
मत्तः परतरं नान्यत्किञ्चिदस्ति धनञ्जय ।
मयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव ॥
यंत्र मसुदोmattaḥ parataraṃ nānyatkiñcidasti dhanañjaya |
mayi sarvamidaṃ protaṃ sūtre maṇigaṇā iva ||
यंत्र मसुदोहे धनंजया, म्हजे परस उंचेलें कांयच ना. सुतांत मोत्यांचे घोंस घांतिल्ले भशेन हें सगळें म्हजेंत घांतलां.
- 8
रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभास्मि शशिसूर्ययोः ।
प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु ॥
यंत्र मसुदोraso'hamapsu kaunteya prabhāsmi śaśisūryayoḥ |
praṇavaḥ sarvavedeṣu śabdaḥ khe pauruṣaṃ nṛṣu ||
यंत्र मसुदोहे कौंतेया, हांव उदकांतली रूच, चंद्र आनी सुर्यांतलो उजवाड, सगळ्या वेदांतलो ओंकार, आकाशांतलो आवाज आनी मनशांतलें पौरुश.
- 9
पुण्यो गन्धः पृथिव्यां च तेजश्चास्मि विभावसौ ।
जीवनं सर्वभूतेषु तपश्चास्मि तपस्विषु ॥
यंत्र मसुदोpuṇyo gandhaḥ pṛthivyāṃ ca tejaścāsmi vibhāvasau |
jīvanaṃ sarvabhūteṣu tapaścāsmi tapasviṣu ||
यंत्र मसुदोहांव धर्तरेंतलो पवित्र वास आनी उज्यांतलें तेज; हांव सगळ्या जिवांतलें जीवन आनी तपस्व्यांतलें तप.
- 10
बीजं मां सर्वभूतानां विद्धि पार्थ सनातनम् ।
बुद्धिर्बुद्धिमतामस्मि तेजस्तेजस्विनामहम् ॥
यंत्र मसुदोbījaṃ māṃ sarvabhūtānāṃ viddhi pārtha sanātanam |
buddhirbuddhimatāmasmi tejastejasvināmaham ||
यंत्र मसुदोहे पार्था, म्हाका सगळ्या जिवांचें सनातन बीं म्हूण जाण. हांव बुद्धिमानांची बुद्धी आनी तेजस्व्यांचें तेज.
- 11
बलं बलवतां चाहं कामरागविवर्जितम् ।
धर्माविरुद्धो भूतेषु कामोऽस्मि भरतर्षभ ॥
यंत्र मसुदोbalaṃ balavatāṃ cāhaṃ kāmarāgavivarjitam |
dharmāviruddho bhūteṣu kāmo'smi bharatarṣabha ||
यंत्र मसुदोहे भरतश्रेश्ठा, बळिश्टां मदीं हांव काम आनी आसक्ती नाशिल्लें बळ; आनी जिवां मदीं धर्माक विरोध नाशिल्लो काम हांव.
- 12
ये चैव सात्त्विका भावा राजसास्तामसाश्च ये ।
मत्त एवेति तान्विद्धि न त्वहं तेषु ते मयि ॥
यंत्र मसुदोye caiva sāttvikā bhāvā rājasāstāmasāśca ye |
matta eveti tānviddhi na tvahaṃ teṣu te mayi ||
यंत्र मसुदोसात्विक, राजस आनी तामस जे कसले भाव आसात, ते म्हजे कडल्यानूच अशें जाण. पूण हांव तांचेंत ना; ते म्हजेंत आसात.
- 13
त्रिभिर्गुणमयैर्भावैरेभिः सर्वमिदं जगत् ।
मोहितं नाभिजानाति मामेभ्यः परमव्ययम् ॥
यंत्र मसुदोtribhirguṇamayairbhāvairebhiḥ sarvamidaṃ jagat |
mohitaṃ nābhijānāti māmebhyaḥ paramavyayam ||
यंत्र मसुदोह्या तीन गुणमय भावांनी मोहांत पडिल्लो हो पुराय संवसार तांचे पलतडच्या आनी अविनाशी म्हाका वळखना.
- 14
दैवी ह्येषा गुणमयी मम माया दुरत्यया ।
मामेव ये प्रपद्यन्ते मायामेतां तरन्ति ते ॥
यंत्र मसुदोdaivī hyeṣā guṇamayī mama māyā duratyayā |
māmeva ye prapadyante māyāmetāṃ taranti te ||
यंत्र मसुदोकारण ही म्हजी दैवी, गुणमय माया हुपूंक कठीण. जे फकत म्हाकाच शरण येतात, ते ही माया हुपून वतात.
- 15
न मां दुष्कृतिनो मूढाः प्रपद्यन्ते नराधमाः ।
माययापहृतज्ञाना आसुरं भावमाश्रिताः ॥
यंत्र मसुदोna māṃ duṣkṛtino mūḍhāḥ prapadyante narādhamāḥ |
māyayāpahṛtajñānā āsuraṃ bhāvamāśritāḥ ||
यंत्र मसुदोदुश्कर्मी, मूढ आनी नीच मनीस म्हाका शरण येनात; मायेन तांचें ज्ञान चोरलां, आनी ते आसुरी भावाक घट धरतात.
- 16
चतुर्विधा भजन्ते मां जनाः सुकृतिनोऽर्जुन ।
आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ ॥
यंत्र मसुदोcaturvidhā bhajante māṃ janāḥ sukṛtino'rjuna |
ārto jijñāsurarthārthī jñānī ca bharatarṣabha ||
यंत्र मसुदोहे अर्जुना, चार प्रकारचे सुकृती लोक म्हाका भजतात: आर्त, जिज्ञासू, अर्थार्थी आनी ज्ञानी, हे भरतश्रेश्ठा.
- 17
तेषां ज्ञानी नित्ययुक्त एकभक्तिर्विशिष्यते ।
प्रियो हि ज्ञानिनोऽत्यर्थमहं स च मम प्रियः ॥
यंत्र मसुदोteṣāṃ jñānī nityayukta ekabhaktirviśiṣyate |
priyo hi jñānino'tyarthamahaṃ sa ca mama priyaḥ ||
यंत्र मसुदोतांचे मदीं सदांच युक्त आनी एकाचेरूच भक्ती आशिल्लो ज्ञानी श्रेश्ठ. कारण ज्ञान्याक हांव खूब प्रीय, आनी तो म्हाका प्रीय.
- 18
उदाराः सर्व एवैते ज्ञानी त्वात्मैव मे मतम् ।
आस्थितः स हि युक्तात्मा मामेवानुत्तमां गतिम् ॥
यंत्र मसुदोudārāḥ sarva evaite jñānī tvātmaiva me matam |
āsthitaḥ sa hi yuktātmā māmevānuttamāṃ gatim ||
यंत्र मसुदोहे सगळे उदार, पूण ज्ञान्याक हांव म्हजो आत्मोच मानतां. कारण तो युक्त आत्म्यान परम गती म्हूण म्हजेंतूच थीर आसा.
- 19
बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते ।
वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः ॥
यंत्र मसुदोbahūnāṃ janmanāmante jñānavānmāṃ prapadyate |
vāsudevaḥ sarvamiti sa mahātmā sudurlabhaḥ ||
यंत्र मसुदोजायत्या जल्मांच्या शेवटाक ज्ञानवान वासुदेवूच सगळें अशें जाणून म्हाका शरण येता. असलो महात्मो खूब दुर्लभ.
- 20
कामैस्तैस्तैर्हृतज्ञानाः प्रपद्यन्तेऽन्यदेवताः ।
तं तं नियममास्थाय प्रकृत्या नियताः स्वया ॥
यंत्र मसुदोkāmaistaistairhṛtajñānāḥ prapadyante'nyadevatāḥ |
taṃ taṃ niyamamāsthāya prakṛtyā niyatāḥ svayā ||
यंत्र मसुदोह्या वा त्या इत्सेन जांचें ज्ञान व्हरून व्हेलां, ते आपल्या प्रकृतीन बांदून, ह्या वा त्या नेमाक धरून हेर देवतांक शरण वतात.
- 21
यो यो यां यां तनुं भक्तः श्रद्धयार्चितुमिच्छति ।
तस्य तस्याचलां श्रद्धां तामेव विदधाम्यहम् ॥
यंत्र मसुदोyo yo yāṃ yāṃ tanuṃ bhaktaḥ śraddhayārcitumicchati |
tasya tasyācalāṃ śraddhāṃ tāmeva vidadhāmyaham ||
यंत्र मसुदोजो जो भक्त जें जें रूप श्रद्धेन भजूंक सोदता, ताची तीच श्रद्धा हांव अचल करतां.
- 22
स तया श्रद्धया युक्तस्तस्याराधनमीहते ।
लभते च ततः कामान्मयैव विहितान्हि तान् ॥
यंत्र मसुदोsa tayā śraddhayā yuktastasyārādhanamīhate |
labhate ca tataḥ kāmānmayaiva vihitānhi tān ||
यंत्र मसुदोत्या श्रद्धेन युक्त जावन तो त्या रुपाची आराधना करता, आनी थंयच्यान आपल्यो इत्सा मेळयता, जरी त्यो हांवूच दितां.
- 23
अन्तवत्तु फलं तेषां तद्भवत्यल्पमेधसाम् ।
देवान्देवयजो यान्ति मद्भक्ता यान्ति मामपि ॥
यंत्र मसुदोantavattu phalaṃ teṣāṃ tadbhavatyalpamedhasām |
devāndevayajo yānti madbhaktā yānti māmapi ||
यंत्र मसुदोपूण अल्प बुद्धीच्या लोकांक मेळपी फळ नाशवंत. देवांचे भक्त देवांक वतात; म्हजे भक्त म्हाका पावतात.
- 24
अव्यक्तं व्यक्तिमापन्नं मन्यन्ते मामबुद्धयः ।
परं भावमजानन्तो ममाव्ययमनुत्तमम् ॥
यंत्र मसुदोavyaktaṃ vyaktimāpannaṃ manyante māmabuddhayaḥ |
paraṃ bhāvamajānanto mamāvyayamanuttamam ||
यंत्र मसुदोबुद्धी नाशिल्ले लोक म्हाका, अव्यक्ताक, व्यक्त रूप घेतिल्लो मानतात, म्हजो अविनाशी आनी सर्वोत्तम परम भाव जाणनासतना.
- 25
नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः ।
मूढोऽयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम् ॥
यंत्र मसुदोnāhaṃ prakāśaḥ sarvasya yogamāyāsamāvṛtaḥ |
mūḍho'yaṃ nābhijānāti loko māmajamavyayam ||
यंत्र मसुदोआपल्या योगमायेन झांकिल्लो हांव सगळ्यांक उक्तो दिसना. हो मूढ संवसार म्हाका, अजन्म्याक आनी अविनाशीक, वळखना.
- 26
वेदाहं समतीतानि वर्तमानानि चार्जुन ।
भविष्याणि च भूतानि मां तु वेद न कश्चन ॥
यंत्र मसुदोvedāhaṃ samatītāni vartamānāni cārjuna |
bhaviṣyāṇi ca bhūtāni māṃ tu veda na kaścana ||
यंत्र मसुदोहे अर्जुना, जावन गेल्ले, आतां आशिल्ले आनी फुडें जावपी जीव हांव जाणतां; पूण म्हाका कोणूच जाणना.
- 27
इच्छाद्वेषसमुत्थेन द्वन्द्वमोहेन भारत ।
सर्वभूतानि सम्मोहं सर्गे यान्ति परन्तप ॥
यंत्र मसुदोicchādveṣasamutthena dvandvamohena bhārata |
sarvabhūtāni sammohaṃ sarge yānti parantapa ||
यंत्र मसुदोहे परंतपा, इत्सा आनी द्वेशांतल्यान उदेवपी द्वंद्वांच्या मोहान सगळे जीव जल्मा वेळारूच गोंदळांत पडटात.
- 28
येषां त्वन्तगतं पापं जनानां पुण्यकर्मणाम् ।
ते द्वन्द्वमोहनिर्मुक्ता भजन्ते मां दृढव्रताः ॥
यंत्र मसुदोyeṣāṃ tvantagataṃ pāpaṃ janānāṃ puṇyakarmaṇām |
te dvandvamohanirmuktā bhajante māṃ dṛḍhavratāḥ ||
यंत्र मसुदोपूण जांचें पातक सोंपलां असले पुण्यकर्मी लोक, द्वंद्वांच्या मोहांतल्यान मुक्त जावन, व्रतांत घट रावून म्हाका भजतात.
- 29
जरामरणमोक्षाय मामाश्रित्य यतन्ति ये ।
ते ब्रह्म तद्विदुः कृत्स्नमध्यात्मं कर्म चाखिलम् ॥
यंत्र मसुदोjarāmaraṇamokṣāya māmāśritya yatanti ye |
te brahma tadviduḥ kṛtsnamadhyātmaṃ karma cākhilam ||
यंत्र मसुदोजाण्टेपण आनी मरणांतल्यान सुटका मेळोवपाखातीर म्हजो आलाशिरो घेवन यत्न करपी तें पुराय ब्रह्म, अध्यात्म आनी सगळें कर्म जाणटात.
- 30
साधिभूताधिदैवं मां साधियज्ञं च ये विदुः ।
प्रयाणकालेऽपि च मां ते विदुर्युक्तचेतसः ॥
यंत्र मसुदोsādhibhūtādhidaivaṃ māṃ sādhiyajñaṃ ca ye viduḥ |
prayāṇakāle'pi ca māṃ te viduryuktacetasaḥ ||
यंत्र मसुदोजे म्हाका अधिभूत, अधिदैव आनी अधियज्ञा सयत जाणटात, ते युक्त मनान प्रयाणकाळा वेळारूय म्हाका जाणटात.