24 श्लोक
- 1
अभयं सत्त्वसंशुद्धिर्ज्ञानयोगव्यवस्थितिः ।
दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम् ॥
यंत्र मसुदोabhayaṃ sattvasaṃśuddhirjñānayogavyavasthitiḥ |
dānaṃ damaśca yajñaśca svādhyāyastapa ārjavam ||
यंत्र मसुदोश्रीभगवंतान म्हळें: निर्भयपण, काळजाची शुध्दताय, ज्ञान आनी योगांत थिरसाण, दान, इंद्रियनिग्रह, यज्ञ, शास्त्राचें अध्ययन, तप आनी सरळसाण;
- 2
अहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम् ।
दया भूतेष्वलोलुप्त्वं मार्दवं ह्रीरचापलम् ॥
यंत्र मसुदोahiṃsā satyamakrodhastyāgaḥ śāntirapaiśunam |
dayā bhūteṣvaloluptvaṃ mārdavaṃ hrīracāpalam ||
यंत्र मसुदोअहिंसा, सत, राग नासप, त्याग, शांती, चाडी करिनासप, जिवां कडेन दया, लोभ नासप, मोवाळसाण, लज आनी चंचल नासप;
- 3
तेजः क्षमा धृतिः शौचमद्रोहो नातिमानिता ।
भवन्ति सम्पदं दैवीमभिजातस्य भारत ॥
यंत्र मसुदोtejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucamadroho nātimānitā |
bhavanti sampadaṃ daivīmabhijātasya bhārata ||
यंत्र मसुदोतेज, क्षमा, धृती, शुचिताय, द्रोह नासप आनी चड अभिमान नासप: हे भारता, हे दैवी संपत्ती घेवन जल्मिल्ल्याचे गूण.
- 4
दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च ।
अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम् ॥
यंत्र मसुदोdambho darpo'bhimānaśca krodhaḥ pāruṣyameva ca |
ajñānaṃ cābhijātasya pārtha sampadamāsurīm ||
यंत्र मसुदोहे पार्था, ढोंग, गर्व, अभिमान, राग, कठोरपण आनी अज्ञान हे आसुरी संपत्ती घेवन जल्मिल्ल्याचे.
- 5
दैवी सम्पद्विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता ।
मा शुचः सम्पदं दैवीमभिजातोऽसि पाण्डव ॥
यंत्र मसुदोdaivī sampadvimokṣāya nibandhāyāsurī matā |
mā śucaḥ sampadaṃ daivīmabhijāto'si pāṇḍava ||
यंत्र मसुदोदैवी संपत्ती मोक्षा कडेन व्हरता आनी आसुरी बंदना कडेन अशें मानतात. हे पांडवा, दुख्ख करूं नाका; तूं दैवी संपत्ती घेवन जल्मला.
- 6
द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन्दैव आसुर एव च ।
दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे शृणु ॥
यंत्र मसुदोdvau bhūtasargau loke'smindaiva āsura eva ca |
daivo vistaraśaḥ prokta āsuraṃ pārtha me śaṛṇu ||
यंत्र मसुदोहे पार्था, ह्या संवसारांत दोन प्रकारचे जीव निर्माण जाल्यात, दैवी आनी आसुरी. दैवी प्रकार विस्तारान सांगला; आतां आसुरी प्रकाराविशीं म्हजे कडल्यान आयक.
- 7
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुरासुराः ।
न शौचं नापि चाचारो न सत्यं तेषु विद्यते ॥
यंत्र मसुदोpravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca janā na vidurāsurāḥ |
na śaucaṃ nāpi cācāro na satyaṃ teṣu vidyate ||
यंत्र मसुदोआसुरी सभावाचे लोक कर्म केन्ना करचें आनी केन्ना थांबचें तें समजनात. तांचे भितर शुध्दताय ना, सदाचार ना आनी सतूय ना.
- 8
असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् ।
अपरस्परसम्भूतं किमन्यत्कामहैतुकम् ॥
यंत्र मसुदोasatyamapratiṣṭhaṃ te jagadāhuranīśvaram |
aparasparasambhūtaṃ kimanyatkāmahaitukam ||
यंत्र मसुदोसंवसार सत नाशिल्लो, आदार नाशिल्लो, ईश्वर नाशिल्लो, कसल्याच वेवस्थीत कारणांतल्यान जल्मूंक नाशिल्लो अशें ते म्हणटात; कामा बगर ताका हेर कितें कारण?
- 9
एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोऽल्पबुद्धयः ।
प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोऽहिताः ॥
यंत्र मसुदोetāṃ dṛṣṭimavaṣṭabhya naṣṭātmāno'lpabuddhayaḥ |
prabhavantyugrakarmāṇaḥ kṣayāya jagato'hitāḥ ||
यंत्र मसुदोही दिश्ट धरून, हे नश्ट जाल्ले, ल्हान बुद्धीचे, क्रूर कर्मां करपी संवसाराचे दुस्मान जावन ताच्या नाशाखातीर उबे जातात.
- 10
काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः ।
मोहाद्गृहीत्वासद्ग्राहान्प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः ॥
यंत्र मसुदोkāmamāśritya duṣpūraṃ dambhamānamadānvitāḥ |
mohādgṛhītvāsadgrāhānpravartante'śucivratāḥ ||
यंत्र मसुदोकेन्नाच भरूंक जायना असो काम धरून, ढोंग, गर्व आनी मदान भरून, मोहान खोट्यो कल्पना धरून, ते अशुध्द निश्चयांनी कर्म करतात.
- 11
चिन्तामपरिमेयां च प्रलयान्तामुपाश्रिताः ।
कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्चिताः ॥
यंत्र मसुदोcintāmaparimeyāṃ ca pralayāntāmupāśritāḥ |
kāmopabhogaparamā etāvaditi niścitāḥ ||
यंत्र मसुदोमरणा मेरेन सोंपनासतल्या असंख्य चिंतांनी भरिल्ले, कामाचो भोग हेंच परम ध्येय मानपी, हेंच सगळें अशें तांकां निश्चीत दिसता.
- 12
आशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायणाः ।
ईहन्ते कामभोगार्थमन्यायेनार्थसञ्चयान् ॥
यंत्र मसुदोāśāpāśaśatairbaddhāḥ kāmakrodhaparāyaṇāḥ |
īhante kāmabhogārthamanyāyenārthasañcayān ||
यंत्र मसुदोआशेच्या शेंकड्यांनी दोरयांनी बांदिल्ले, काम आनी रागाक वाहिल्ले, ते कामाच्या भोगाखातीर अन्यायान धन एकठांय करपाचो प्रयत्न करतात.
- 13
इदमद्य मया लब्धमिमं प्राप्स्ये मनोरथम् ।
इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम् ॥
यंत्र मसुदोidamadya mayā labdhamimaṃ prāpsye manoratham |
idamastīdamapi me bhaviṣyati punardhanam ||
यंत्र मसुदोआयज हें हांवें मेळयलां, आनी ही इत्सा हांव पुराय करतलों. हें धन म्हजें, आनी आनीक धनूय म्हजें जातलें, अशें ते चिंतितात.
- 14
असौ मया हतः शत्रुर्हनिष्ये चापरानपि ।
ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान्सुखी ॥
यंत्र मसुदोasau mayā hataḥ śatrurhaniṣye cāparānapi |
īśvaro'hamahaṃ bhogī siddho'haṃ balavānsukhī ||
यंत्र मसुदोतो दुस्मान म्हजे कडल्यान मारलो, आनी हेरांकूय हांव मारतलों. हांव ईश्वर, हांव भोगी, हांव सिद्ध, बळिश्ट आनी सुखी.
- 15
आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया ।
यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः ॥
यंत्र मसुदोāḍhyo'bhijanavānasmi ko'nyo'sti sadṛśo mayā |
yakṣye dāsyāmi modiṣya ityajñānavimohitāḥ ||
यंत्र मसुदोहांव गिरेस्त आनी कुळीन; म्हजे बरोबरीचो हेर कोण? हांव यज्ञ करतलों, दान दितलों, मजा करतलों. अशें अज्ञानान मोहिल्ले ते उलयतात.
- 16
अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः ।
प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेऽशुचौ ॥
यंत्र मसुदोanekacittavibhrāntā mohajālasamāvṛtāḥ |
prasaktāḥ kāmabhogeṣu patanti narake'śucau ||
यंत्र मसुदोजायत्या विचारांनी गोंदळिल्ले, मोहाच्या जाळ्यांत अडकिल्ले, कामाच्या भोगांत बुडिल्ले ते घाणेरड्या नरकांत पडटात.
- 17
आत्मसम्भाविताः स्तब्धा धनमानमदान्विताः ।
यजन्ते नामयज्ञैस्ते दम्भेनाविधिपूर्वकम् ॥
यंत्र मसुदोātmasambhāvitāḥ stabdhā dhanamānamadānvitāḥ |
yajante nāmayajñaiste dambhenāvidhipūrvakam ||
यंत्र मसुदोआपणाक व्हड मानपी, हट्टी, धनाच्या अभिमानान आनी मदान भरिल्ले, ते ढोंगान आनी विधीची पर्वा नासतना फकत नांवा पुरते यज्ञ करतात.
- 18
अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधं च संश्रिताः ।
मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः ॥
यंत्र मसुदोahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhaṃ ca saṃśritāḥ |
māmātmaparadeheṣu pradviṣanto'bhyasūyakāḥ ||
यंत्र मसुदोअहंकार, बळ, गर्व, काम आनी रागाक वाहिल्ले हे मत्सरी लोक तांच्या स्वताच्या कुडींत आनी हेरांच्या कुडींत रावपी म्हजो द्वेश करतात.
- 19
तानहं द्विषतः क्रूरान्संसारेषु नराधमान् ।
क्षिपाम्यजस्रमशुभानासुरीष्वेव योनिषु ॥
यंत्र मसुदोtānahaṃ dviṣataḥ krūrānsaṃsāreṣu narādhamān |
kṣipāmyajasramaśubhānāsurīṣveva yoniṣu ||
यंत्र मसुदोह्या क्रूर द्वेश करप्यांक, मनशां मदल्या अधमांक, अशुध्द आचरणाच्यांक हांव संसाराच्या चक्रांत परत परत आसुरी जोनींनी उडयतां.
- 20
आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि ।
मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम् ॥
यंत्र मसुदोāsurīṃ yonimāpannā mūḍhā janmani janmani |
māmaprāpyaiva kaunteya tato yāntyadhamāṃ gatim ||
यंत्र मसुदोजल्मा उपरांत जल्म आसुरी जोनींनी पडून, हे कौंतेया, ते मूढ म्हजे मेरेन केन्नाच पावनासतना थंयच्यान आनीक सकयल्या गती कडेन वतात.
- 21
त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः ।
कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत्त्रयं त्यजेत् ॥
यंत्र मसुदोtrividhaṃ narakasyedaṃ dvāraṃ nāśanamātmanaḥ |
kāmaḥ krodhastathā lobhastasmādetattrayaṃ tyajet ||
यंत्र मसुदोआत्म्याचो नाश करपी नरकाचें हें दार तीन प्रकारचें: काम, क्रोध आनी लोभ. देखून ह्या तिन्हींचो त्याग करचो.
- 22
एतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः ।
आचरत्यात्मनः श्रेयस्ततो याति परां गतिम् ॥
यंत्र मसुदोetairvimuktaḥ kaunteya tamodvāraistribhirnaraḥ |
ācaratyātmanaḥ śreyastato yāti parāṃ gatim ||
यंत्र मसुदोहे कौंतेया, काळखाच्या ह्या तीन दारांतल्यान सुटिल्लो मनीस आपणाखातीर खरें बरें तें करता आनी मागीर परम गती पावता.
- 23
यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारतः ।
न स सिद्धिमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम् ॥
यंत्र मसुदोyaḥ śāstravidhimutsṛjya vartate kāmakārataḥ |
na sa siddhimavāpnoti na sukhaṃ na parāṃ gatim ||
यंत्र मसुदोजो शास्त्राचे नेम बाजूक दवरून कामाच्या ओडीन कर्म करता, ताका सिद्धी मेळना, सूख मेळना आनी परम गतीय मेळना.
- 24
तस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ ।
ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहार्हसि ॥
यंत्र मसुदोtasmācchāstraṃ pramāṇaṃ te kāryākāryavyavasthitau |
jñātvā śāstravidhānoktaṃ karma kartumihārhasi ||
यंत्र मसुदोदेखून कितें करचें आनी कितें करचें न्हय हें थारोवपाक शास्त्र तुजें प्रमाण जावं. शास्त्राचे नेम कितें सांगतात तें जाणून तुवें हांगा संवसारांत कर्म करचें.