91 shlokas
- 1
पराशर उवाच
मैत्रेय श्रूयतां सम्यक्चरितं तस्य धीमतः
प्रह्लादस्य सदोदारचरितस्य महात्मनः
parāśara uvāca
maitreya śrūyatāṃ samyakcaritaṃ tasya dhīmataḥ
prahlādasya sadodāracaritasya mahātmanaḥ
- 2
दितेः पुत्रो महावीर्यो हिरण्यकशिपुः पुरा
त्रैलोक्यं वशम् आनिन्ये ब्रह्मणो वरदर्पितः
diteḥ putro mahāvīryo hiraṇyakaśipuḥ purā
trailokyaṃ vaśam āninye brahmaṇo varadarpitaḥ
- 3
इन्द्रत्वम् अकरोद्दैत्यः स चासीत्सविता स्वयम्
वायुर् अग्निर् अपां नाथः सोमश्चासीन्महासुरः
indratvam akaroddaityaḥ sa cāsītsavitā svayam
vāyur agnir apāṃ nāthaḥ somaścāsīnmahāsuraḥ
- 4
धनानाम् अधिपः सो ऽभूत्स एवासीत्स्वयं यमः
यज्ञभागान् अशेषांस्तु स स्वयं बुभुजे ऽसुरः
dhanānām adhipaḥ so 'bhūtsa evāsītsvayaṃ yamaḥ
yajñabhāgān aśeṣāṃstu sa svayaṃ bubhuje 'suraḥ
- 5
देवाः स्वर्गं परित्यज्य तत्त्रासान्मुनिसत्तम
विचेरुर् अवनौ सर्वे बिभ्राणा मानुषीं तनुम्
devāḥ svargaṃ parityajya tattrāsānmunisattama
vicerur avanau sarve bibhrāṇā mānuṣīṃ tanum
- 6
जित्वा त्रिभुवनं सर्वं त्रैलोक्यैश्वर्यदर्पितः
उद्गीयमानो गन्धर्वैर्बुभुजे विषयान्प्रियान्
jitvā tribhuvanaṃ sarvaṃ trailokyaiśvaryadarpitaḥ
udgīyamāno gandharvairbubhuje viṣayānpriyān
- 7
पानासक्तं महात्मानं हिरण्यकशिपुं तदा
उपासांचक्रिरे सर्वे सिद्धगन्धर्वपन्नगाः
pānāsaktaṃ mahātmānaṃ hiraṇyakaśipuṃ tadā
upāsāṃcakrire sarve siddhagandharvapannagāḥ
- 8
अवादयञ्जगुश्चान्ये जयशब्दान् अथापरे
दैत्येश्वरस्य पुरतश्चक्रुः सिद्धा मुदान्विताः
avādayañjaguścānye jayaśabdān athāpare
daityeśvarasya purataścakruḥ siddhā mudānvitāḥ
- 9
तत्र प्रनृत्ताप्सरसि स्फाटिकाभ्रमये ऽसुरः
पपौ पानं मुदा युक्तः प्रासादे सुमनोहरे
tatra pranṛttāpsarasi sphāṭikābhramaye 'suraḥ
papau pānaṃ mudā yuktaḥ prāsāde sumanohare
- 10
तस्य पुत्रो महाभागः प्रह्लादो नाम नामतः
पपाठ बालपाठ्यानि गुरुगेहं गतो ऽर्भकः
tasya putro mahābhāgaḥ prahlādo nāma nāmataḥ
papāṭha bālapāṭhyāni gurugehaṃ gato 'rbhakaḥ
- 11
एकदा तु स धर्मात्मा जगाम गुरुणा सह
पानासक्तस्य पुरतः पितुर्दैत्यपतेस्तदा
ekadā tu sa dharmātmā jagāma guruṇā saha
pānāsaktasya purataḥ piturdaityapatestadā
- 12
पादप्रणामावनतं तम् उत्थाप्य पिता सुतम्
हिरण्यकशिपुः प्राह प्रह्लादम् अमितौजसम्
pādapraṇāmāvanataṃ tam utthāpya pitā sutam
hiraṇyakaśipuḥ prāha prahlādam amitaujasam
- 13
हिरण्यकशिपुर् उवाच
पठ्यतां भवता वत्स सारभूतं सुभाषितम्
कालेनैतावता यत्ते सदोद्युक्तेन शिक्षितम्
hiraṇyakaśipur uvāca
paṭhyatāṃ bhavatā vatsa sārabhūtaṃ subhāṣitam
kālenaitāvatā yatte sadodyuktena śikṣitam
- 14
प्रह्लाद उवाच
श्रूयतां तात वक्ष्यामि सारभूतं तवाज्ञया
समाहितमना भूत्वा यन्मे चेतस्य् अवस्थितम्
prahlāda uvāca
śrūyatāṃ tāta vakṣyāmi sārabhūtaṃ tavājñayā
samāhitamanā bhūtvā yanme cetasy avasthitam
- 15
अनादिमध्यान्तम् अजम् अवृद्धिक्षयम् अच्युतम्
प्रणतो ऽस्म्य् अन्तसंतानं सर्वकारणकारणम्
anādimadhyāntam ajam avṛddhikṣayam acyutam
praṇato 'smy antasaṃtānaṃ sarvakāraṇakāraṇam
- 16
पराशर उवाच
एतन्निशम्य दैत्येन्द्रः कोपसंरक्तलोचनः
विलोक्य तद्गुरुं प्राह स्फुरिताधरपल्लवः
parāśara uvāca
etanniśamya daityendraḥ kopasaṃraktalocanaḥ
vilokya tadguruṃ prāha sphuritādharapallavaḥ
- 17
हिरण्यकशिपुर् उवाच
ब्रह्मबन्धो किम् एतत्ते विपक्षस्तुतिसंहितम्
असारं ग्राहितो बालो माम् अवज्ञाय दुर्मते
hiraṇyakaśipur uvāca
brahmabandho kim etatte vipakṣastutisaṃhitam
asāraṃ grāhito bālo mām avajñāya durmate
- 18
गुरुर् उवाच
दैत्येश्वर न कोपस्य वशम् आगन्तुम् अर्हसि
ममोपदेशजनितं नायं वदति ते सुतः
gurur uvāca
daityeśvara na kopasya vaśam āgantum arhasi
mamopadeśajanitaṃ nāyaṃ vadati te sutaḥ
- 19
हिरण्यकशिपुर् उवाच
अनुशिष्टो ऽसि केनेदृग्वत्स प्रह्लाद कथ्यताम्
मयोपदिष्टं नेत्य् एष प्रब्रवीति गुरुस्तव
hiraṇyakaśipur uvāca
anuśiṣṭo 'si kenedṛgvatsa prahlāda kathyatām
mayopadiṣṭaṃ nety eṣa prabravīti gurustava
- 20
प्रह्लाद उवाच
शास्ता विष्णुर् अशेषस्य जगतो यो हृदि स्थितः
तम् ऋते परमात्मानं तात कः केन शास्यते
prahlāda uvāca
śāstā viṣṇur aśeṣasya jagato yo hṛdi sthitaḥ
tam ṛte paramātmānaṃ tāta kaḥ kena śāsyate
- 21
हिरण्यकशिपुर् उवाच
को ऽयं विष्णुः सुदुर्बुद्धे यं ब्रवीषि पुनः पुनः
जगताम् ईश्वरस्येह पुरतः प्रसभं मम
hiraṇyakaśipur uvāca
ko 'yaṃ viṣṇuḥ sudurbuddhe yaṃ bravīṣi punaḥ punaḥ
jagatām īśvarasyeha purataḥ prasabhaṃ mama
- 22
प्रह्लाद उवाच
न शब्दगोचरं यस्य योगिध्येयं परं पदम्
यतो यश्च स्वयं विश्वं स विष्णुः परमेश्वरः
prahlāda uvāca
na śabdagocaraṃ yasya yogidhyeyaṃ paraṃ padam
yato yaśca svayaṃ viśvaṃ sa viṣṇuḥ parameśvaraḥ
- 23
हिरण्यकशिपुर् उवाच
परमेश्वरसंज्ञो ऽज्ञ किम् अन्यो मय्य् अवस्थिते
तवास्ति मर्तुकामस्त्वं प्रब्रवीषि पुनः पुनः
hiraṇyakaśipur uvāca
parameśvarasaṃjño 'jña kim anyo mayy avasthite
tavāsti martukāmastvaṃ prabravīṣi punaḥ punaḥ
- 24
प्रह्लाद उवाच
न केवलं तात मम प्रजानां स ब्रह्मभूतो भवतश्च विष्णुः
धाता विधाता परमेश्वरश्च प्रसीद कोपं कुरुषे किमर्थम्
prahlāda uvāca
na kevalaṃ tāta mama prajānāṃ sa brahmabhūto bhavataśca viṣṇuḥ
dhātā vidhātā parameśvaraśca prasīda kopaṃ kuruṣe kimartham
- 25
हिरण्यकशिपुर् उवाच
प्रविष्टः को ऽस्य हृदयं दुर्बुद्धेर् अतिपापकृत्
येनेदृशान्य् असाधूनि वदत्य् आविष्टमानसः
hiraṇyakaśipur uvāca
praviṣṭaḥ ko 'sya hṛdayaṃ durbuddher atipāpakṛt
yenedṛśāny asādhūni vadaty āviṣṭamānasaḥ
- 26
प्रह्लाद उवाच
न केवलं मद्धृदयं स विष्णुर् आक्रम्य लोकान् अखिलान् अवस्थितः
स मां त्वदादींश्च पितः समस्तान्समस्तचेष्टासु युनक्ति सर्वगः
prahlāda uvāca
na kevalaṃ maddhṛdayaṃ sa viṣṇur ākramya lokān akhilān avasthitaḥ
sa māṃ tvadādīṃśca pitaḥ samastānsamastaceṣṭāsu yunakti sarvagaḥ
- 27
हिरण्यकशिपुर् उवाच
निष्क्राम्यताम् अयं दुष्टः शास्यतां च गुरोर्गृहे
योजितो दुर्मतिः केन विपक्षवितथस्तुतौ
hiraṇyakaśipur uvāca
niṣkrāmyatām ayaṃ duṣṭaḥ śāsyatāṃ ca gurorgṛhe
yojito durmatiḥ kena vipakṣavitathastutau
- 28
पराशर उवाच
इत्युक्ते स तदा दैत्यैर्नीतो गुरुगृहं पुनः
जग्राह विद्याम् अनिशं गुरुशुश्रूषणोद्यतः
parāśara uvāca
ityukte sa tadā daityairnīto gurugṛhaṃ punaḥ
jagrāha vidyām aniśaṃ guruśuśrūṣaṇodyataḥ
- 29
काले ऽतीते ऽतिमहति प्रह्लादम् असुरेश्वरः
समाहूयाब्रवीद्गाथा काचित्पुत्रक गीयताम्
kāle 'tīte 'timahati prahlādam asureśvaraḥ
samāhūyābravīdgāthā kācitputraka gīyatām
- 30
प्रह्लाद उवाच
यतः प्रधानपुरुषौ यतश्चैतच्चराचरम्
कारणं सकलस्यास्य स नो विष्णुः प्रसीदतु
prahlāda uvāca
yataḥ pradhānapuruṣau yataścaitaccarācaram
kāraṇaṃ sakalasyāsya sa no viṣṇuḥ prasīdatu

