58 shlokas
- 1
यदि घनसत्वं गर्भे न पतति नो वा द्रवन्ति बीजानि
न च बाह्यद्रुतियोगस्तत्कथमिह बध्यते सूतः
yadi ghanasatvaṃ garbhe na patati no vā dravanti bījāni
na ca bāhyadrutiyogastatkathamiha badhyate sūtaḥ
- 2
गर्भद्रुत्या रहितो ग्रासश्चीर्णोऽपि नैकतां याति
एकीभावेन विना न जीर्यते तेन सा कार्या
garbhadrutyā rahito grāsaścīrṇo'pi naikatāṃ yāti
ekībhāvena vinā na jīryate tena sā kāryā
- 3
बीजानां संस्कारः कर्तव्यः कोऽपि तादृशः प्रथमम्
येन द्रवन्ति गर्भे रसराजस्याम्लवर्गेण
bījānāṃ saṃskāraḥ kartavyaḥ ko'pi tādṛśaḥ prathamam
yena dravanti garbhe rasarājasyāmlavargeṇa
- 4
सममाक्षिककृतवापं सममाक्षिकसत्वसंयुतं हेम
गर्भे द्रवति च जरति च जरितं बध्नाति नान्यथा सूतम्
samamākṣikakṛtavāpaṃ samamākṣikasatvasaṃyutaṃ hema
garbhe dravati ca jarati ca jaritaṃ badhnāti nānyathā sūtam
- 5
माक्षिकसत्वं हेम्ना पादादिकजारितं द्रुतं सूते
तारारिष्टं कुरुते वरकनकं पत्त्रलेपेन
mākṣikasatvaṃ hemnā pādādikajāritaṃ drutaṃ sūte
tārāriṣṭaṃ kurute varakanakaṃ pattralepena
- 6
समरसतां यदि यातो वस्त्राद्गलितोऽधिकश्च तुलनायाम्
ग्रासो द्रुतः स गर्भे द्रुत्वासौ जीर्यते क्षिप्रम्
samarasatāṃ yadi yāto vastrādgalito'dhikaśca tulanāyām
grāso drutaḥ sa garbhe drutvāsau jīryate kṣipram
- 7
न बिडैर्नापि क्षारैर्न स्नेहैर्द्रवति हेमं तारं वा
माक्षिकसत्वेन विना त्रिदिनं निहितेन रक्तेन
na biḍairnāpi kṣārairna snehairdravati hemaṃ tāraṃ vā
mākṣikasatvena vinā tridinaṃ nihitena raktena
- 8
लवणं देवीस्वरसप्लुतम् अहिपत्रं विचूर्णितं शिलया
एतत्पुटनत्रितयात्सुमृतं संस्थापयेदयःपात्रे
lavaṇaṃ devīsvarasaplutam ahipatraṃ vicūrṇitaṃ śilayā
etatpuṭanatritayātsumṛtaṃ saṃsthāpayedayaḥpātre
- 9
विहितार्धांगुलनिम्ना स्फुटविकटकटोरिका मुखाधारा
तस्योपर्यादेया कटोरिका चाङ्गुलोत्सेधा
vihitārdhāṃgulanimnā sphuṭavikaṭakaṭorikā mukhādhārā
tasyoparyādeyā kaṭorikā cāṅgulotsedhā
- 10
विहितच्छिद्रत्रितया शस्ता चतुरंगुलोर्ध्वछिद्रेषु
लोहशलाका योज्यास्तत्रापि च हेमपत्राणि
vihitacchidratritayā śastā caturaṃgulordhvachidreṣu
lohaśalākā yojyāstatrāpi ca hemapatrāṇi
- 11
संस्थाप्य विधूप्यन्ते यन्त्राधस्तात्प्रदीपयेदग्निम्
धूमोपलेपमात्राद्भवन्ति कृष्णानि हेमपत्राणि
saṃsthāpya vidhūpyante yantrādhastātpradīpayedagnim
dhūmopalepamātrādbhavanti kṛṣṇāni hemapatrāṇi
- 12
तान्यग्नितापितानि च पश्चाद्यन्त्रे मृतानि धूमेन
पाचितहेमविधानाच्चरति रसेन्द्रो द्रवति गर्भे च
tānyagnitāpitāni ca paścādyantre mṛtāni dhūmena
pācitahemavidhānāccarati rasendro dravati garbhe ca
- 13
तेनैव तारपत्रं विधिना संस्वेद्य यन्त्रयोगेन
जायेत कृष्णवर्णं तत्तारं द्रवति गर्भे च
tenaiva tārapatraṃ vidhinā saṃsvedya yantrayogena
jāyeta kṛṣṇavarṇaṃ tattāraṃ dravati garbhe ca
- 14
अथवा बलिना वङ्गं नागाभिधानेन यन्त्रयोगेन
हेमाह्वं तारं वा द्रवति च गर्भे न सन्देहः
athavā balinā vaṅgaṃ nāgābhidhānena yantrayogena
hemāhvaṃ tāraṃ vā dravati ca garbhe na sandehaḥ
- 15
रसकं बलिना युक्तं पूर्वोक्तविधानयोगेन
पक्वं चूर्णं यावद्भवति भृशं द्रवति गर्भे च
rasakaṃ balinā yuktaṃ pūrvoktavidhānayogena
pakvaṃ cūrṇaṃ yāvadbhavati bhṛśaṃ dravati garbhe ca
- 16
व्यूढोऽथ गन्धकाश्मा शतगुणसंख्यं तथोत्तमे हेम्नि
सूते च भवति पिष्टिर्द्रवति हि गर्भे न विस्मयः कार्यः
vyūḍho'tha gandhakāśmā śataguṇasaṃkhyaṃ tathottame hemni
sūte ca bhavati piṣṭirdravati hi garbhe na vismayaḥ kāryaḥ
- 17
अथवा शतनिर्व्यूढं रसकवरं शुद्धहेम्नि वरबीजम्
बीजं जरति रसेन्द्रे द्रवति च गर्भे न सन्देहः
athavā śatanirvyūḍhaṃ rasakavaraṃ śuddhahemni varabījam
bījaṃ jarati rasendre dravati ca garbhe na sandehaḥ
- 18
अथवा तालकसत्वं शिलया वा तच्च हेम्नि निर्व्यूढम्
शतगुणमथ मूषायां जरति रसेन्द्रो द्रवति गर्भे च
athavā tālakasatvaṃ śilayā vā tacca hemni nirvyūḍham
śataguṇamatha mūṣāyāṃ jarati rasendro dravati garbhe ca
- 19
रसदरदाभ्रकताप्यविमलामृतशुल्बलोहपर्पटिका
स्नुह्यर्कदुग्धपिष्टं कंकुष्ठशिलायुतं नागम्
rasadaradābhrakatāpyavimalāmṛtaśulbalohaparpaṭikā
snuhyarkadugdhapiṣṭaṃ kaṃkuṣṭhaśilāyutaṃ nāgam
- 20
अभ्रकतालकशङ्खरससहितं तत्पुनः पुनः पुटितम्
चिञ्चाक्षारविमिश्रं वङ्गं निर्जीवतां याति
abhrakatālakaśaṅkharasasahitaṃ tatpunaḥ punaḥ puṭitam
ciñcākṣāravimiśraṃ vaṅgaṃ nirjīvatāṃ yāti
- 21
विधिनानेन च पुटितं म्रियते नागं निरुत्थतां च गतम्
वङ्गं च सर्वकर्मसु नियुज्यते तदपि गतजीवम्
vidhinānena ca puṭitaṃ mriyate nāgaṃ nirutthatāṃ ca gatam
vaṅgaṃ ca sarvakarmasu niyujyate tadapi gatajīvam
- 22
मृतनागं मृतवङ्गं मृतवरशुल्वं मृतं तथा तीक्ष्णम्
एकैकं हेमवरे शतनिर्व्यूढं द्रवति गर्भे च
mṛtanāgaṃ mṛtavaṅgaṃ mṛtavaraśulvaṃ mṛtaṃ tathā tīkṣṇam
ekaikaṃ hemavare śatanirvyūḍhaṃ dravati garbhe ca
- 23
समगर्भे द्रुतिकरणं हेम्नो वक्ष्याम्यहं परं योगम्
भ्रामकसस्यकचूर्णं शतनिर्व्यूढं महाबीजम्
samagarbhe drutikaraṇaṃ hemno vakṣyāmyahaṃ paraṃ yogam
bhrāmakasasyakacūrṇaṃ śatanirvyūḍhaṃ mahābījam
- 24
अथवा गन्धकधूमं तालकधूमं शिलाह्वरसकस्य
दत्त्वाधोमुखमूषां दीर्घतमां खर्परस्यार्धे
athavā gandhakadhūmaṃ tālakadhūmaṃ śilāhvarasakasya
dattvādhomukhamūṣāṃ dīrghatamāṃ kharparasyārdhe
- 25
ऊर्ध्वं लग्ना पिष्टी सुदृढा च यथा तथा च कर्तव्या
दत्त्वा खर्परपृष्ठे दैत्येन्द्रं दाहयेत्तदनु
ūrdhvaṃ lagnā piṣṭī sudṛḍhā ca yathā tathā ca kartavyā
dattvā kharparapṛṣṭhe daityendraṃ dāhayettadanu
- 26
स्तोकं स्तोकं दत्त्वा कर्षाग्नौ ध्मापयेन्मृदा लिप्ताम्
गर्भे द्रवति हि बीजं म्रियते तथाधिके दाहे
stokaṃ stokaṃ dattvā karṣāgnau dhmāpayenmṛdā liptām
garbhe dravati hi bījaṃ mriyate tathādhike dāhe
- 27
गन्धकतालकशैलाः सौवीरकरसकगैरिकं दरदम्
क्षाराम्ललवणानि विडो माक्षिकवैक्रान्तविमलसमभागैः
gandhakatālakaśailāḥ sauvīrakarasakagairikaṃ daradam
kṣārāmlalavaṇāni viḍo mākṣikavaikrāntavimalasamabhāgaiḥ
- 28
कृत्वा सुवर्णपिष्टीं मृदितां च सुवेष्टितामनेनैव
त्रिपुटैस्तप्ते खल्वे मृदिता गर्भे तथा द्रवति
kṛtvā suvarṇapiṣṭīṃ mṛditāṃ ca suveṣṭitāmanenaiva
tripuṭaistapte khalve mṛditā garbhe tathā dravati
- 29
रक्ते शतनिर्व्यूढं नेत्रहितं भस्म वैक्रान्तकं चाथ
विमलं शतनिर्व्यूढं ग्रसति समं द्रवति गर्भे च
rakte śatanirvyūḍhaṃ netrahitaṃ bhasma vaikrāntakaṃ cātha
vimalaṃ śatanirvyūḍhaṃ grasati samaṃ dravati garbhe ca
- 30
ये केचिद्विडयोगाः क्षाराम्ललवणानि दीप्तवर्गाश्च
सर्वे शतनिर्व्यूढा गर्भद्रुतिकारकाः कथिताः
ye kecidviḍayogāḥ kṣārāmlalavaṇāni dīptavargāśca
sarve śatanirvyūḍhā garbhadrutikārakāḥ kathitāḥ

