13 shlokas
- 1
अथ द्वन्द्वमेलनमभिधास्यते
यावन्नाङ्गाङ्गतया न मिलन्ति लोहानि सर्वसत्त्वेषु
तावत्सर्वाङ्गं न च चरति रसो द्वन्द्वयोगेन
atha dvandvamelanamabhidhāsyate
yāvannāṅgāṅgatayā na milanti lohāni sarvasattveṣu
tāvatsarvāṅgaṃ na ca carati raso dvandvayogena
- 2
माक्षीकरसकसस्यकदरदान्यतमेन वापितं लोहम्
संत्यजति निबिडभावं सत्वे संमिलति सुध्मातम्
mākṣīkarasakasasyakadaradānyatamena vāpitaṃ loham
saṃtyajati nibiḍabhāvaṃ satve saṃmilati sudhmātam
- 3
गुडपुरटङ्कणलाक्षासर्जरसैर्धातकीसमायुक्तैः
स्त्रीस्तन्येन तु पिष्टैः रसायने द्वंद्वितं योज्यम्
guḍapuraṭaṅkaṇalākṣāsarjarasairdhātakīsamāyuktaiḥ
strīstanyena tu piṣṭaiḥ rasāyane dvaṃdvitaṃ yojyam
- 4
ऊर्णाटङ्कणगिरिजतुकर्णाक्षिमलेन्द्रगोपकर्कटकैः
नारीपयसा पिष्टैः सर्वे द्वन्द्वेषु हि मिलन्ति
ūrṇāṭaṅkaṇagirijatukarṇākṣimalendragopakarkaṭakaiḥ
nārīpayasā piṣṭaiḥ sarve dvandveṣu hi milanti
- 5
रसवैक्रान्तकमेवं मिलति द्वन्द्वान्वितं समं हेम्ना
निर्व्यूढं तत्सत्वं तेन रसो बन्धमुपयाति
rasavaikrāntakamevaṃ milati dvandvānvitaṃ samaṃ hemnā
nirvyūḍhaṃ tatsatvaṃ tena raso bandhamupayāti
- 6
शस्तं सर्वद्वन्द्वे गिरिजतुलेलीतकेन्द्रगोपाद्यैः
महिषीकर्णमलाद्यैः स्याद्बीजं टङ्कणालविषैः
śastaṃ sarvadvandve girijatulelītakendragopādyaiḥ
mahiṣīkarṇamalādyaiḥ syādbījaṃ ṭaṅkaṇālaviṣaiḥ
- 7
मधुसहितैरप्येतैस्ताराभ्रं मिलति ताप्यकनकं च
एरण्डतैलटङ्कणकंकुष्ठशिलेन्द्रगोपैस्तु
madhusahitairapyetaistārābhraṃ milati tāpyakanakaṃ ca
eraṇḍatailaṭaṅkaṇakaṃkuṣṭhaśilendragopaistu
- 8
सूतेन शुद्धकनकं निष्पिष्य समाभ्रयोजितं कृत्वा
पादेन तु पूर्वोक्तद्वन्द्वान्यतमकं कल्प्यम्
sūtena śuddhakanakaṃ niṣpiṣya samābhrayojitaṃ kṛtvā
pādena tu pūrvoktadvandvānyatamakaṃ kalpyam
- 9
रसोपरसस्य हेम्नो द्विगुणं शुद्धमाक्षिकं दत्त्वा
स्वरसेन काकमाच्या रम्भाकन्देन मृद्नीयात्
rasoparasasya hemno dviguṇaṃ śuddhamākṣikaṃ dattvā
svarasena kākamācyā rambhākandena mṛdnīyāt
- 10
कृतमित्येतत्पिण्डं हेमाभ्रं मिलति वज्रमूषायाम्
रविशशितीक्ष्णैरेवं मिलन्ति गगनादिसत्वानि
kṛtamityetatpiṇḍaṃ hemābhraṃ milati vajramūṣāyām
raviśaśitīkṣṇairevaṃ milanti gaganādisatvāni
- 11
सङ्करबीजानामपि विधानमित्यादि गगनसत्वयोगेन
माक्षीकयोगादन्यं योज्यमवश्यं तु सर्वत्र
saṅkarabījānāmapi vidhānamityādi gaganasatvayogena
mākṣīkayogādanyaṃ yojyamavaśyaṃ tu sarvatra
- 12
कान्तमुखं सर्वेषां सत्त्वानां मेलकं प्रथमम्
पूर्वोक्तकल्कसहितं माक्षीकमृतनागतालशिलम्
kāntamukhaṃ sarveṣāṃ sattvānāṃ melakaṃ prathamam
pūrvoktakalkasahitaṃ mākṣīkamṛtanāgatālaśilam
- 13
इति परमहंसपरिव्राजकाचार्यश्रीमद्गोविन्दभगवत्पादविरचिते रसहृदयतन्त्रे द्वन्द्वाधिकारात्मको द्वादशोऽवबोधः
iti paramahaṃsaparivrājakācāryaśrīmadgovindabhagavatpādaviracite rasahṛdayatantre dvandvādhikārātmako dvādaśo'vabodhaḥ

