26 shlokas
- 1
कृष्णो रक्तः पीतो यो ऽभ्रः स्यात्स्थूलतारकारहितः
वज्री स पीतकर्मणि पातितसत्त्वो घनो योज्यः
kṛṣṇo raktaḥ pīto yo 'bhraḥ syātsthūlatārakārahitaḥ
vajrī sa pītakarmaṇi pātitasattvo ghano yojyaḥ
- 2
निश्चन्द्रिकं हि गगनं वासितमपि वासनाभिर् इह शतधा
तदपि न चरति रसेन्द्रः सत्त्वं कथमत्र यत्नतः प्रभवेत्
niścandrikaṃ hi gaganaṃ vāsitamapi vāsanābhir iha śatadhā
tadapi na carati rasendraḥ sattvaṃ kathamatra yatnataḥ prabhavet
- 3
मुक्त्वैकमभ्रसत्त्वं नान्यः पक्षापकर्तनसमर्थः
तेन निरुद्धप्रसरो नियम्यते बध्यते च सुखम्
muktvaikamabhrasattvaṃ nānyaḥ pakṣāpakartanasamarthaḥ
tena niruddhaprasaro niyamyate badhyate ca sukham
- 4
पक्षच्छेदम् अकृत्वा रसबन्धं कर्तुम् ईहते यस्तु
बीजैरेव हि स जडो वाञ्छत्यजितेन्द्रियो मोक्षम्
pakṣacchedam akṛtvā rasabandhaṃ kartum īhate yastu
bījaireva hi sa jaḍo vāñchatyajitendriyo mokṣam
- 5
नाधः पतति न चोर्ध्वं तिष्ठति यन्त्रे भवेद् अनुद्गारी
अभ्रकजीर्णः सूतः पक्षच्छिन्नः स विज्ञेयः
nādhaḥ patati na cordhvaṃ tiṣṭhati yantre bhaved anudgārī
abhrakajīrṇaḥ sūtaḥ pakṣacchinnaḥ sa vijñeyaḥ
- 6
श्वेतादिचतुर्वर्णाः कथितास्ते स्थूलतारकारहिताः
वज्री सत्वं मुञ्चत्यपरे ध्माताश्च काचतां यान्ति
śvetādicaturvarṇāḥ kathitāste sthūlatārakārahitāḥ
vajrī satvaṃ muñcatyapare dhmātāśca kācatāṃ yānti
- 7
सितरक्तासितपीता ये केचिदुदाहृता घना लोके
अल्पबला निःसत्त्वा वज्री श्रेष्ठस्तु सर्वेषाम्
sitaraktāsitapītā ye kecidudāhṛtā ghanā loke
alpabalā niḥsattvā vajrī śreṣṭhastu sarveṣām
- 8
सूतेऽपि रसायनिनां योज्यं परिकीर्तितं परं सत्वम्
त्रिविधं गगनमभक्ष्यं काचं किट्टं च पत्त्ररजः
sūte'pi rasāyanināṃ yojyaṃ parikīrtitaṃ paraṃ satvam
trividhaṃ gaganamabhakṣyaṃ kācaṃ kiṭṭaṃ ca pattrarajaḥ
- 9
मुञ्चति सत्वं ध्मातस्तृणसारविकारकैर्घनः स्विन्नः
परिहृत्य काचकिट्टं ग्राह्यं सारं प्रयत्नेन
muñcati satvaṃ dhmātastṛṇasāravikārakairghanaḥ svinnaḥ
parihṛtya kācakiṭṭaṃ grāhyaṃ sāraṃ prayatnena
- 10
स्वेद्य बद्ध्वा पिण्डं माहिषदधिदुग्धमूत्रशकृदाज्यैः
अथ पंचगव्ययुक्तः सत्वं पातयति लोहनिभम्
svedya baddhvā piṇḍaṃ māhiṣadadhidugdhamūtraśakṛdājyaiḥ
atha paṃcagavyayuktaḥ satvaṃ pātayati lohanibham
- 11
सूर्यातपपीतरसाः स्वल्पं मुञ्चन्ति धातवः सत्वम्
स्वस्थानस्थाः सन्तो मुञ्चन्ति त एव भूयिष्ठम्
sūryātapapītarasāḥ svalpaṃ muñcanti dhātavaḥ satvam
svasthānasthāḥ santo muñcanti ta eva bhūyiṣṭham
- 12
बहुगम्भीरं ध्मातो वर्षति मेघः सुवर्णधाराभिः
देवमुखतुल्यममलं पतितं सत्वं तथा विन्द्यात्
bahugambhīraṃ dhmāto varṣati meghaḥ suvarṇadhārābhiḥ
devamukhatulyamamalaṃ patitaṃ satvaṃ tathā vindyāt
- 13
यदि लोहनिभं पतितं जातं गगनस्य तद्रसश्चरति
मिलति च सर्वद्वन्द्वे ह्यौषधिभिश्चरति विनापि मुखैः
yadi lohanibhaṃ patitaṃ jātaṃ gaganasya tadrasaścarati
milati ca sarvadvandve hyauṣadhibhiścarati vināpi mukhaiḥ
- 14
माक्षिकसहितं गगनं ध्मातं सत्वं मुखप्रदं भवति
तदनु च नागैर्वङ्गैः सहितं च मुखप्रदं सत्वम्
mākṣikasahitaṃ gaganaṃ dhmātaṃ satvaṃ mukhapradaṃ bhavati
tadanu ca nāgairvaṅgaiḥ sahitaṃ ca mukhapradaṃ satvam
- 15
माक्षिकसत्वे योगाद्घनसत्वं चरति सूतको निखिलम्
नियतं गर्भद्रावी स रज्यते बध्यते चैवम्
mākṣikasatve yogādghanasatvaṃ carati sūtako nikhilam
niyataṃ garbhadrāvī sa rajyate badhyate caivam
- 16
सत्वं घनस्य कान्तं तालकयुक्तं सुरुन्धितं ध्मातम्
वारैस्त्रिभिरिह सत्वं भवति रसेन्द्रबन्धकारि परम्
satvaṃ ghanasya kāntaṃ tālakayuktaṃ surundhitaṃ dhmātam
vāraistribhiriha satvaṃ bhavati rasendrabandhakāri param
- 17
लोहं चाभ्रकसत्वं तालकसमभागसारितं चरति
अभिषवयोगाच्चाङ्गुलिमृदितं गर्भे च तद्द्रवति
lohaṃ cābhrakasatvaṃ tālakasamabhāgasāritaṃ carati
abhiṣavayogāccāṅgulimṛditaṃ garbhe ca taddravati
- 18
वंगमथो घनसत्वं तालकषड्भागसारितं चरति
अभिषवयोगाच्चरति व्रजति रसो नात्र सन्देहः
vaṃgamatho ghanasatvaṃ tālakaṣaḍbhāgasāritaṃ carati
abhiṣavayogāccarati vrajati raso nātra sandehaḥ
- 19
बहलं सुवर्णवर्णं निचुलपुटैः पतति पञ्चभिः सत्वम्
वटकीकृतमृतगगनं निरञ्जनं किट्टरहितं च
bahalaṃ suvarṇavarṇaṃ niculapuṭaiḥ patati pañcabhiḥ satvam
vaṭakīkṛtamṛtagaganaṃ nirañjanaṃ kiṭṭarahitaṃ ca
- 20
तच्चूर्णीकृत्य ततः क्षाराम्लैर्भावितं घनं बहुशः
सृष्टित्रयनीरकणातुम्बुरुरसमर्दितं चरति
taccūrṇīkṛtya tataḥ kṣārāmlairbhāvitaṃ ghanaṃ bahuśaḥ
sṛṣṭitrayanīrakaṇātumbururasamarditaṃ carati
- 21
घनसत्वशुल्बमाक्षिकसमभागनियोजितं तथा मिलितम्
तच्छुल्बाभ्रं कथितं चरति रसो जीर्यति क्षिप्रम्
ghanasatvaśulbamākṣikasamabhāganiyojitaṃ tathā militam
tacchulbābhraṃ kathitaṃ carati raso jīryati kṣipram
- 22
इति ताप्यशुल्बसहितं घनसत्वं लोहखल्वके मृदितम्
चरति रसेन्द्रः काञ्जिकवेतसजम्बीरबीजपूराम्लैः
iti tāpyaśulbasahitaṃ ghanasatvaṃ lohakhalvake mṛditam
carati rasendraḥ kāñjikavetasajambīrabījapūrāmlaiḥ
- 23
इति तीक्ष्णशुल्बनागं माक्षिकयुक्तं च तत्कृतं खोटम्
तद्भस्म च पुटविधिना निर्व्यूढं सत्वरञ्जकं भवति
iti tīkṣṇaśulbanāgaṃ mākṣikayuktaṃ ca tatkṛtaṃ khoṭam
tadbhasma ca puṭavidhinā nirvyūḍhaṃ satvarañjakaṃ bhavati
- 24
चार्यं यत्नेन रसे घनसत्वं तद्विधं घनं तस्य
संयोज्य सर्वबीजं निर्वाह्य द्वन्द्वसंकरतः
cāryaṃ yatnena rase ghanasatvaṃ tadvidhaṃ ghanaṃ tasya
saṃyojya sarvabījaṃ nirvāhya dvandvasaṃkarataḥ
- 25
अभ्रकचारणमादौ गर्भद्रुतिचारणं च हेम्नोऽन्ते
यो जानाति न वादी वृथैव सोऽर्थक्षयं कुरुते
abhrakacāraṇamādau garbhadruticāraṇaṃ ca hemno'nte
yo jānāti na vādī vṛthaiva so'rthakṣayaṃ kurute
- 26
गगनग्रासरहस्यं वक्ष्याम्येकं घनार्कसंयोगात्
केवलमभ्रकसत्वं ग्रसते यत्नान्न सर्वाङ्गम्
gaganagrāsarahasyaṃ vakṣyāmyekaṃ ghanārkasaṃyogāt
kevalamabhrakasatvaṃ grasate yatnānna sarvāṅgam

