18 shlokas
- 1
समाद् अधि च यज्जीर्णं बीजं तेनैव चावर्तता कार्या
कर्तव्यं तत्करणं यस्मात्खलु जायते हेम
samād adhi ca yajjīrṇaṃ bījaṃ tenaiva cāvartatā kāryā
kartavyaṃ tatkaraṇaṃ yasmātkhalu jāyate hema
- 2
प्रद्राव्य शस्त्रपात्रे गन्धपादेन सूतकं दद्यात्
स्वरसेन चौषधीनां वटिकां निष्पिष्य कुर्वीत
pradrāvya śastrapātre gandhapādena sūtakaṃ dadyāt
svarasena cauṣadhīnāṃ vaṭikāṃ niṣpiṣya kurvīta
- 3
संस्थाप्य लोहफलके छायाशुष्कां तु तां वटिकाम्
लघुलोहकटोरिकया स्थगयित्वा लेपयेत्सुदृढम्
saṃsthāpya lohaphalake chāyāśuṣkāṃ tu tāṃ vaṭikām
laghulohakaṭorikayā sthagayitvā lepayetsudṛḍham
- 4
लवणार्द्रमृदा लिप्तां सुदृढं कुर्वीत धूम्ररोधाय
दत्त्वा सुदृढांगारान्भस्त्राद्वयवह्निनैव निर्धूमे
lavaṇārdramṛdā liptāṃ sudṛḍhaṃ kurvīta dhūmrarodhāya
dattvā sudṛḍhāṃgārānbhastrādvayavahninaiva nirdhūme
- 5
तावद्यावद्ध्माता रक्ताभा खोटिका भवति
अपनीय ततोऽङ्गारान्स्वभावशीतां कटोरिकां मत्वा
tāvadyāvaddhmātā raktābhā khoṭikā bhavati
apanīya tato'ṅgārānsvabhāvaśītāṃ kaṭorikāṃ matvā
- 6
उत्खन्योत्खन्य ततः कटोरिकाया रसो ग्राह्यः
एषः मृतसूतराजो गोलकवद्भवति च स सुखाध्मातः
utkhanyotkhanya tataḥ kaṭorikāyā raso grāhyaḥ
eṣaḥ mṛtasūtarājo golakavadbhavati ca sa sukhādhmātaḥ
- 7
शिखिगलताम् एकरसोऽतिध्मातः काचटंकणतः
त्रिगुणं वङ्गं दद्यात्क्रमेण नागम् अल्पाल्पदानेन
śikhigalatām ekaraso'tidhmātaḥ kācaṭaṃkaṇataḥ
triguṇaṃ vaṅgaṃ dadyātkrameṇa nāgam alpālpadānena
- 8
पश्चाद्धेम्ना योज्यं रसबीजं सूतबन्धकरम्
तालकसूतेनापि च कृत्वा वटिकां नियामकौषधिभिः
paścāddhemnā yojyaṃ rasabījaṃ sūtabandhakaram
tālakasūtenāpi ca kṛtvā vaṭikāṃ niyāmakauṣadhibhiḥ
- 9
एवं निगृह्य धूमं सुधिया रसमारणं कार्यम्
अथवा शिलया सूतो माक्षिकयोगेन वा सिद्धः
जायेत शुक्लवर्णो धूमरोधेन ताभ्यां वा
evaṃ nigṛhya dhūmaṃ sudhiyā rasamāraṇaṃ kāryam
athavā śilayā sūto mākṣikayogena vā siddhaḥ
jāyeta śuklavarṇo dhūmarodhena tābhyāṃ vā
- 10
मृतशुल्वताप्यचूर्णं कान्तयुतं तेन रञ्जयेत्खोटम्
निर्व्यूढं घनसत्वहेमयुतं तद्रसायने योज्यम्
mṛtaśulvatāpyacūrṇaṃ kāntayutaṃ tena rañjayetkhoṭam
nirvyūḍhaṃ ghanasatvahemayutaṃ tadrasāyane yojyam
- 11
बलिना त्रिगुणेन रसात्पर्पटिकयुतेन मर्दितं सूतम्
नियामकदिव्यौषधिभिश्छायाशुष्का कृता वटिका
balinā triguṇena rasātparpaṭikayutena marditaṃ sūtam
niyāmakadivyauṣadhibhiśchāyāśuṣkā kṛtā vaṭikā
- 12
मूषाधृतपर्पटिकामध्ये संछाद्य निगूढसुदृढेन
ध्मातं गच्छति खोटं हेमयुतं सूतबन्धकरम्
mūṣādhṛtaparpaṭikāmadhye saṃchādya nigūḍhasudṛḍhena
dhmātaṃ gacchati khoṭaṃ hemayutaṃ sūtabandhakaram
- 13
बलियुक्ता पर्पटिका मृदिता स्नुह्यर्कभाविता गुटिका
मध्ये गर्ता कार्या सूतभृताच्छादिता तदनु
baliyuktā parpaṭikā mṛditā snuhyarkabhāvitā guṭikā
madhye gartā kāryā sūtabhṛtācchāditā tadanu
- 14
बाह्ये दत्त्वा निगडं सुलिप्तमूषोदरे दृढं न्यस्तम्
सूतः पुटितो म्रियते ध्मातः खोटं भवत्येव
bāhye dattvā nigaḍaṃ suliptamūṣodare dṛḍhaṃ nyastam
sūtaḥ puṭito mriyate dhmātaḥ khoṭaṃ bhavatyeva
- 15
एवं तालशिलाभ्यां माक्षिकरसकैश्च दरदशिखिसहितैः
म्रियते पुटसंयोगाद्ध्मातं खोटं कृतं विमलम्
evaṃ tālaśilābhyāṃ mākṣikarasakaiśca daradaśikhisahitaiḥ
mriyate puṭasaṃyogāddhmātaṃ khoṭaṃ kṛtaṃ vimalam
- 16
किट्टकपुरसंयोगाद्ध्मातैः किट्टस्तु किट्टतः सत्वम्
निपतति सत्वं रससाकं जनयति तद्भस्म तस्यापि
kiṭṭakapurasaṃyogāddhmātaiḥ kiṭṭastu kiṭṭataḥ satvam
nipatati satvaṃ rasasākaṃ janayati tadbhasma tasyāpi
- 17
वङ्गरसगन्धतालं खटिकाया योगतः सुपर्पटिका
रञ्जयति सत्वतालं धूमेन विनापि सूतम्
vaṅgarasagandhatālaṃ khaṭikāyā yogataḥ suparpaṭikā
rañjayati satvatālaṃ dhūmena vināpi sūtam
- 18
एवं खोटं बीजं कृत्वा रञ्जनविधिना सुरञ्जनं कार्यम्
त्रिगुणं रसस्य हेम संयोज्यं तस्य वरबीजम्
evaṃ khoṭaṃ bījaṃ kṛtvā rañjanavidhinā surañjanaṃ kāryam
triguṇaṃ rasasya hema saṃyojyaṃ tasya varabījam

