16 shlokas
- 1
वक्ष्ये त्वभ्रकसत्वाद्विमलद्रुतिम् अखिलगुणगणाधाराम्
सा हि निबध्नाति रसं संमिलिता मिलति च सुखेन
vakṣye tvabhrakasatvādvimaladrutim akhilaguṇagaṇādhārām
sā hi nibadhnāti rasaṃ saṃmilitā milati ca sukhena
- 2
वज्रवल्ल्याः स्वरसेन गगनं सौवर्चलान्वितं पिष्टम्
परिपक्वं निचुलपुटैर्निर्लेपं भवति रसरूपम्
vajravallyāḥ svarasena gaganaṃ sauvarcalānvitaṃ piṣṭam
paripakvaṃ niculapuṭairnirlepaṃ bhavati rasarūpam
- 3
अजजलशतपरिप्लावितकपितिन्दुकचूर्णवापमात्रेण
द्रुतजातमभ्रकसत्वं मूषायां रसनिभं भवति
ajajalaśatapariplāvitakapitindukacūrṇavāpamātreṇa
drutajātamabhrakasatvaṃ mūṣāyāṃ rasanibhaṃ bhavati
- 4
निजरसशतप्लावितकञ्चुकिकन्दोत्थचूर्णकृतपरिवापम्
द्रुतमास्तेऽभ्रकसत्त्वं तद्वत्सर्वाणि लोहानि
nijarasaśataplāvitakañcukikandotthacūrṇakṛtaparivāpam
drutamāste'bhrakasattvaṃ tadvatsarvāṇi lohāni
- 5
गगनं चिकुरतैलघृष्टं गोमयलिप्तं च कुलिशमूषायाम्
सुध्मातमत्र सत्त्वं प्लवति जलाकारमचिरेण
gaganaṃ cikuratailaghṛṣṭaṃ gomayaliptaṃ ca kuliśamūṣāyām
sudhmātamatra sattvaṃ plavati jalākāramacireṇa
- 6
गगनद्रुतिरिह सत्वे ज्ञेयो हि रसस्य सम्प्रदायो ऽयम्
प्रथमं निपात्य सत्वं देयो वापो द्रुते तस्मिन्
gaganadrutiriha satve jñeyo hi rasasya sampradāyo 'yam
prathamaṃ nipātya satvaṃ deyo vāpo drute tasmin
- 7
सुरगोपकदेहरजः सुरदालिफलैः समांशकैर्देयः
वापो द्रुते सुवर्णे द्रुतमास्ते तद्रसप्रख्यम्
suragopakadeharajaḥ suradāliphalaiḥ samāṃśakairdeyaḥ
vāpo drute suvarṇe drutamāste tadrasaprakhyam
- 8
अथ निजरसपरिभावितसुरदालीचूर्णवापमात्रेण
द्रुतमेवास्ते कनकं लभते भूयो न कठिनत्वम्
atha nijarasaparibhāvitasuradālīcūrṇavāpamātreṇa
drutamevāste kanakaṃ labhate bhūyo na kaṭhinatvam
- 9
सुरदालीभस्म गलितं त्रिःसप्तकृत्वाथ गोजलं शुष्कम्
वापेन सलिलसदृशं कुरुते मूषागतं तीक्ष्णम्
suradālībhasma galitaṃ triḥsaptakṛtvātha gojalaṃ śuṣkam
vāpena salilasadṛśaṃ kurute mūṣāgataṃ tīkṣṇam
- 10
कूर्मास्थिशिलाजतुकमेषीमृगगोऽस्थिवापिता काञ्ची
जलसदृशी भवति सदा वापो देयो द्रुतायां तु
kūrmāsthiśilājatukameṣīmṛgago'sthivāpitā kāñcī
jalasadṛśī bhavati sadā vāpo deyo drutāyāṃ tu
- 11
अभ्रकद्रुतिरविशेषा निर्लेपा योजिता समासात्तु
आरोटं रसराजं बध्नाति हि द्वन्द्वयोगेन
abhrakadrutiraviśeṣā nirlepā yojitā samāsāttu
āroṭaṃ rasarājaṃ badhnāti hi dvandvayogena
- 12
कृष्णागरुनाभिसितै रसोनसितरामठैरिमा द्रुतयः
सोष्णे मिलन्ति रसेन मृदिताः स्त्रीकुसुमपलाशबीजरसैः
kṛṣṇāgarunābhisitai rasonasitarāmaṭhairimā drutayaḥ
soṣṇe milanti rasena mṛditāḥ strīkusumapalāśabījarasaiḥ
- 13
इति बद्धो रसराजो गुञ्जामात्रोपयोजितो नित्यम्
एकेनैव पलेन तु कल्पायुतजीवितं कुरुते
iti baddho rasarājo guñjāmātropayojito nityam
ekenaiva palena tu kalpāyutajīvitaṃ kurute
- 14
अथ पूर्वोक्तग्रासक्रमाज्जरते रसो विधिवत्
एताः पूर्वद्रुतयो भवन्ति रसराजफलदाश्च
atha pūrvoktagrāsakramājjarate raso vidhivat
etāḥ pūrvadrutayo bhavanti rasarājaphaladāśca
- 15
समजीर्णः शतवेधी द्विगुणेन रसः सहस्रवेधी च
क्रमशो हि कोटिवेधी द्विगुणद्विगुणद्रुतेश्चरणात्
samajīrṇaḥ śatavedhī dviguṇena rasaḥ sahasravedhī ca
kramaśo hi koṭivedhī dviguṇadviguṇadruteścaraṇāt
- 16
षोडश वा द्वात्रिंशद्वा ग्रासा जीर्णाश्चतुःषष्टिः
विध्यति तदा रसेन्द्रो लोहं धूमावलोकनतः
ṣoḍaśa vā dvātriṃśadvā grāsā jīrṇāścatuḥṣaṣṭiḥ
vidhyati tadā rasendro lohaṃ dhūmāvalokanataḥ

