58 shlokas
- 1
शौनक उवाच
निर्गते नारदे सूत भगवान्बादरायणः
श्रुतवांस्तदभिप्रेतं ततः किम् अकरोद्विभुः
śaunaka uvāca
nirgate nārade sūta bhagavānbādarāyaṇaḥ
śrutavāṃstadabhipretaṃ tataḥ kim akarodvibhuḥ
- 2
सूत उवाच
ब्रह्मनद्यां सरस्वत्याम् आश्रमः पश्चिमे तटे
शम्याप्रास इति प्रोक्त ऋषीणां सत्त्रवर्धनः
sūta uvāca
brahmanadyāṃ sarasvatyām āśramaḥ paścime taṭe
śamyāprāsa iti prokta ṛṣīṇāṃ sattravardhanaḥ
- 3
तस्मिन्स्व आश्रमे व्यासो बदरीषण्डमण्डिते
आसीनो ऽप उपस्पृश्य प्रणिदध्यौ मनः स्वयम्
tasminsva āśrame vyāso badarīṣaṇḍamaṇḍite
āsīno 'pa upaspṛśya praṇidadhyau manaḥ svayam
- 4
भक्तियोगेन मनसि सम्यक्प्रणिहिते ऽमले
अपश्यत्पुरुषं पूर्णं मायां च तदपाश्रयम्
bhaktiyogena manasi samyakpraṇihite 'male
apaśyatpuruṣaṃ pūrṇaṃ māyāṃ ca tadapāśrayam
- 5
यया संमोहितो जीव आत्मानं त्रिगुणात्मकम्
परो ऽपि मनुते ऽनर्थं तत्कृतं चाभिपद्यते
yayā saṃmohito jīva ātmānaṃ triguṇātmakam
paro 'pi manute 'narthaṃ tatkṛtaṃ cābhipadyate
- 6
अनर्थोपशमं साक्षाद्भक्तियोगम् अधोक्षजे
लोकस्याजानतो विद्वांश्चक्रे सात्वतसंहिताम्
anarthopaśamaṃ sākṣādbhaktiyogam adhokṣaje
lokasyājānato vidvāṃścakre sātvatasaṃhitām
- 7
यस्यां वै श्रूयमाणायां कृष्णे परमपूरुषे
भक्तिरुत्पद्यते पुंसः शोकमोहभयापहा
yasyāṃ vai śrūyamāṇāyāṃ kṛṣṇe paramapūruṣe
bhaktirutpadyate puṃsaḥ śokamohabhayāpahā
- 8
स संहितां भागवतीं कृत्वानुक्रम्य चात्मजम्
शुकम् अध्यापयामास निवृत्तिनिरतं मुनिः
sa saṃhitāṃ bhāgavatīṃ kṛtvānukramya cātmajam
śukam adhyāpayāmāsa nivṛttinirataṃ muniḥ
- 9
शौनक उवाच
स वै निवृत्तिनिरतः सर्वत्रोपेक्षको मुनिः
कस्य वा बृहतीम् एताम् आत्मारामः समभ्यसत्
śaunaka uvāca
sa vai nivṛttinirataḥ sarvatropekṣako muniḥ
kasya vā bṛhatīm etām ātmārāmaḥ samabhyasat
- 10
सूत उवाच
आत्मारामाश्च मुनयो निर्ग्रन्था अप्युरुक्रमे
कुर्वन्त्यहैतुकीं भक्तिम् इत्थम्भूतगुणो हरिः
sūta uvāca
ātmārāmāśca munayo nirgranthā apyurukrame
kurvantyahaitukīṃ bhaktim itthambhūtaguṇo hariḥ
- 11
हरेर्गुणाक्षिप्तमतिर्भगवान्बादरायणिः
अध्यगान्महदाख्यानं नित्यं विष्णुजनप्रियः
harerguṇākṣiptamatirbhagavānbādarāyaṇiḥ
adhyagānmahadākhyānaṃ nityaṃ viṣṇujanapriyaḥ
- 12
परीक्षितो ऽथ राजर्षेर्जन्मकर्मविलापनम्
संस्थां च पाण्डुपुत्राणां वक्ष्ये कृष्णकथोदयम्
parīkṣito 'tha rājarṣerjanmakarmavilāpanam
saṃsthāṃ ca pāṇḍuputrāṇāṃ vakṣye kṛṣṇakathodayam
- 13
यदा मृधे कौरवसृञ्जयानां वीरेष्वथो वीरगतिं गतेषु
वृकोदराविद्धगदाभिमर्श भग्नोरुदण्डे धृतराष्ट्रपुत्रे
yadā mṛdhe kauravasṛñjayānāṃ vīreṣvatho vīragatiṃ gateṣu
vṛkodarāviddhagadābhimarśa bhagnorudaṇḍe dhṛtarāṣṭraputre
- 14
भर्तुः प्रियं द्रौणिरिति स्म पश्यन्कृष्णासुतानां स्वपतां शिरांसि
उपाहरद्विप्रियम् एव तस्य जुगुप्सितं कर्म विगर्हयन्ति
bhartuḥ priyaṃ drauṇiriti sma paśyankṛṣṇāsutānāṃ svapatāṃ śirāṃsi
upāharadvipriyam eva tasya jugupsitaṃ karma vigarhayanti
- 15
माता शिशूनां निधनं सुतानां निशम्य घोरं परितप्यमाना
तदारुदद्बाष्पकलाकुलाक्षी तां सान्त्वयन्न् आह किरीटमाली
mātā śiśūnāṃ nidhanaṃ sutānāṃ niśamya ghoraṃ paritapyamānā
tadārudadbāṣpakalākulākṣī tāṃ sāntvayann āha kirīṭamālī
- 16
तदा शुचस्ते प्रमृजामि भद्रे यद्ब्रह्मबन्धोः शिर आततायिनः
गाण्डीवमुक्तैर्विशिखैर् उपाहरे त्वाक्रम्य यत्स्नास्यसि दग्धपुत्रा
tadā śucaste pramṛjāmi bhadre yadbrahmabandhoḥ śira ātatāyinaḥ
gāṇḍīvamuktairviśikhair upāhare tvākramya yatsnāsyasi dagdhaputrā
- 17
इति प्रियां वल्गुविचित्रजल्पैः स सान्त्वयित्वाच्युतमित्रसूतः
अन्वाद्रवद्दंशित उग्रधन्वा कपिध्वजो गुरुपुत्रं रथेन
iti priyāṃ valguvicitrajalpaiḥ sa sāntvayitvācyutamitrasūtaḥ
anvādravaddaṃśita ugradhanvā kapidhvajo guruputraṃ rathena
- 18
तम् आपतन्तं स विलक्ष्य दूरात्कुमारहोद्विग्नमना रथेन
पराद्रवत्प्राणपरीप्सुरुर्व्यां यावद्गमं रुद्रभयाद्यथा कः
tam āpatantaṃ sa vilakṣya dūrātkumārahodvignamanā rathena
parādravatprāṇaparīpsururvyāṃ yāvadgamaṃ rudrabhayādyathā kaḥ
- 19
यदाशरणम् आत्मानम् ऐक्षत श्रान्तवाजिनम्
अस्त्रं ब्रह्मशिरो मेने आत्मत्राणं द्विजात्मजः
yadāśaraṇam ātmānam aikṣata śrāntavājinam
astraṃ brahmaśiro mene ātmatrāṇaṃ dvijātmajaḥ
- 20
अथोपस्पृश्य सलिलं संदधे तत्समाहितः
अजानन्न् अपि संहारं प्राणकृच्छ्र उपस्थिते
athopaspṛśya salilaṃ saṃdadhe tatsamāhitaḥ
ajānann api saṃhāraṃ prāṇakṛcchra upasthite
- 21
ततः प्रादुष्कृतं तेजः प्रचण्डं सर्वतोदिशम्
प्राणापदम् अभिप्रेक्ष्य विष्णुं जिष्णुरुवाच ह
tataḥ prāduṣkṛtaṃ tejaḥ pracaṇḍaṃ sarvatodiśam
prāṇāpadam abhiprekṣya viṣṇuṃ jiṣṇuruvāca ha
- 22
अर्जुन उवाच
कृष्ण कृष्ण महाबाहो भक्तानाम् अभयंकर
त्वम् एको दह्यमानानाम् अपवर्गो ऽसि संसृतेः
arjuna uvāca
kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho bhaktānām abhayaṃkara
tvam eko dahyamānānām apavargo 'si saṃsṛteḥ
- 23
त्वम् आद्यः पुरुषः साक्षादीश्वरः प्रकृतेः परः
मायां व्युदस्य चिच्छक्त्या कैवल्ये स्थित आत्मनि
tvam ādyaḥ puruṣaḥ sākṣādīśvaraḥ prakṛteḥ paraḥ
māyāṃ vyudasya cicchaktyā kaivalye sthita ātmani
- 24
स एव जीवलोकस्य मायामोहितचेतसः
विधत्से स्वेन वीर्येण श्रेयो धर्मादिलक्षणम्
sa eva jīvalokasya māyāmohitacetasaḥ
vidhatse svena vīryeṇa śreyo dharmādilakṣaṇam
- 25
तथायं चावतारस्ते भुवो भारजिहीर्षया
स्वानां चानन्यभावानाम् अनुध्यानाय चासकृत्
tathāyaṃ cāvatāraste bhuvo bhārajihīrṣayā
svānāṃ cānanyabhāvānām anudhyānāya cāsakṛt
- 26
किम् इदं स्वित्कुतो वेति देवदेव न वेद्म्यहम्
सर्वतो मुखम् आयाति तेजः परमदारुणम्
kim idaṃ svitkuto veti devadeva na vedmyaham
sarvato mukham āyāti tejaḥ paramadāruṇam
- 27
श्रीभगवान् उवाच
वेत्थेदं द्रोणपुत्रस्य ब्राह्मम् अस्त्रं प्रदर्शितम्
नैवासौ वेद संहारं प्राणबाध उपस्थिते
śrībhagavān uvāca
vetthedaṃ droṇaputrasya brāhmam astraṃ pradarśitam
naivāsau veda saṃhāraṃ prāṇabādha upasthite
- 28
न ह्य् अस्यान्यतमं किंचिद् अस्त्रं प्रत्यवकर्शनम्
जह्य् अस्त्रतेज उन्नद्धम् अस्त्रज्ञो ह्य् अस्त्रतेजसा
na hy asyānyatamaṃ kiṃcid astraṃ pratyavakarśanam
jahy astrateja unnaddham astrajño hy astratejasā
- 29
सूत उवाच
श्रुत्वा भगवता प्रोक्तं फाल्गुनः परवीरहा
स्पृष्ट्वापस्तं परिक्रम्य ब्राह्मं ब्राह्मास्त्रं संदधे
sūta uvāca
śrutvā bhagavatā proktaṃ phālgunaḥ paravīrahā
spṛṣṭvāpastaṃ parikramya brāhmaṃ brāhmāstraṃ saṃdadhe
- 30
संहत्यान्योन्यम् उभयोस्तेजसी शरसंवृते
आवृत्य रोदसी खं च ववृधाते ऽर्कवह्निवत्
saṃhatyānyonyam ubhayostejasī śarasaṃvṛte
āvṛtya rodasī khaṃ ca vavṛdhāte 'rkavahnivat

