20 shlokas
- 1
सूत उवाच
विदुरस्तीर्थयात्रायां मैत्रेयादात्मनो गतिम्
ज्ञात्वागाद्धास्तिनपुरं तयावाप्तविवित्सितः
sūta uvāca
vidurastīrthayātrāyāṃ maitreyādātmano gatim
jñātvāgāddhāstinapuraṃ tayāvāptavivitsitaḥ
- 2
यावतः कृतवान्प्रश्नान्क्षत्ता कौषारवाग्रतः
जातैकभक्तिर्गोविन्दे तेभ्यश्चोपरराम ह
yāvataḥ kṛtavānpraśnānkṣattā kauṣāravāgrataḥ
jātaikabhaktirgovinde tebhyaścopararāma ha
- 3
तं बन्धुम् आगतं दृष्ट्वा धर्मपुत्रः सहानुजः
धृतराष्ट्रो युयुत्सुश्च सूतः शारद्वतः पृथा
taṃ bandhum āgataṃ dṛṣṭvā dharmaputraḥ sahānujaḥ
dhṛtarāṣṭro yuyutsuśca sūtaḥ śāradvataḥ pṛthā
- 4
गान्धारी द्रौपदी ब्रह्मन्सुभद्रा चोत्तरा कृपी
अन्याश्च जामयः पाण्डोर्ज्ञातयः ससुताः स्त्रियः
gāndhārī draupadī brahmansubhadrā cottarā kṛpī
anyāśca jāmayaḥ pāṇḍorjñātayaḥ sasutāḥ striyaḥ
- 5
प्रत्युज्जग्मुः प्रहर्षेण प्राणं तन्व इवागतम्
अभिसंगम्य विधिवत्परिष्वङ्गाभिवादनैः
pratyujjagmuḥ praharṣeṇa prāṇaṃ tanva ivāgatam
abhisaṃgamya vidhivatpariṣvaṅgābhivādanaiḥ
- 6
मुमुचुः प्रेमबाष्पौघं विरहौत्कण्ठ्यकातराः
राजा तम् अर्हयांचक्रे कृतासनपरिग्रहम्
mumucuḥ premabāṣpaughaṃ virahautkaṇṭhyakātarāḥ
rājā tam arhayāṃcakre kṛtāsanaparigraham
- 7
तं भुक्तवन्तं विश्रान्तम् आसीनं सुखम् आसने
प्रश्रयावनतो राजा प्राह तेषां च शृण्वताम्
taṃ bhuktavantaṃ viśrāntam āsīnaṃ sukham āsane
praśrayāvanato rājā prāha teṣāṃ ca śṛṇvatām
- 8
युधिष्ठिर उवाच
अपि स्मरथ नो युष्मत्पक्षच्छायासमेधितान्
विपद्गणाद्विषाग्न्यादेर्मोचिता यत्समातृकाः
yudhiṣṭhira uvāca
api smaratha no yuṣmatpakṣacchāyāsamedhitān
vipadgaṇādviṣāgnyādermocitā yatsamātṛkāḥ
- 9
कया वृत्त्या वर्तितं वश्चरद्भिः क्षितिमण्डलम्
तीर्थानि क्षेत्रमुख्यानि सेवितानीह भूतले
kayā vṛttyā vartitaṃ vaścaradbhiḥ kṣitimaṇḍalam
tīrthāni kṣetramukhyāni sevitānīha bhūtale
- 10
भवद्विधा भागवतास्तीर्थभूताः स्वयं विभो
तीर्थीकुर्वन्ति तीर्थानि स्वान्तःस्थेन गदाभृता
bhavadvidhā bhāgavatāstīrthabhūtāḥ svayaṃ vibho
tīrthīkurvanti tīrthāni svāntaḥsthena gadābhṛtā
- 11
अपि नः सुहृदस्तात बान्धवाः कृष्णदेवताः
दृष्टाः श्रुता वा यदवः स्वपुर्यां सुखम् आसते
api naḥ suhṛdastāta bāndhavāḥ kṛṣṇadevatāḥ
dṛṣṭāḥ śrutā vā yadavaḥ svapuryāṃ sukham āsate
- 12
इत्युक्तो धर्मराजेन सर्वं तत्समवर्णयत्
यथानुभूतं क्रमशो विना यदुकुलक्षयम्
ityukto dharmarājena sarvaṃ tatsamavarṇayat
yathānubhūtaṃ kramaśo vinā yadukulakṣayam
- 13
नन्वप्रियं दुर्विषहं नृणां स्वयम् उपस्थितम्
नावेदयत्सकरुणो दुःखितान्द्रष्टुम् अक्षमः
nanvapriyaṃ durviṣahaṃ nṛṇāṃ svayam upasthitam
nāvedayatsakaruṇo duḥkhitāndraṣṭum akṣamaḥ
- 14
कंचित्कालम् अथावात्सीत्सत्कृतो देववत्सुखम्
भ्रातुर्ज्येष्ठस्य श्रेयस्कृत्सर्वेषां सुखम् आवहन्
kaṃcitkālam athāvātsītsatkṛto devavatsukham
bhrāturjyeṣṭhasya śreyaskṛtsarveṣāṃ sukham āvahan
- 15
अबिभ्रदर्यमा दण्डं यथावदघकारिषु
यावद्दधार शूद्रत्वं शापाद्वर्षशतं यमः
abibhradaryamā daṇḍaṃ yathāvadaghakāriṣu
yāvaddadhāra śūdratvaṃ śāpādvarṣaśataṃ yamaḥ
- 16
युधिष्ठिरो लब्धराज्यो दृष्ट्वा पौत्रं कुलंधरम्
भ्रातृभिर्लोकपालाभैर्मुमुदे परया श्रिया
yudhiṣṭhiro labdharājyo dṛṣṭvā pautraṃ kulaṃdharam
bhrātṛbhirlokapālābhairmumude parayā śriyā
- 17
एवं गृहेषु सक्तानां प्रमत्तानां तदीहया
अत्यक्रामद् अविज्ञातः कालः परमदुस्तरः
evaṃ gṛheṣu saktānāṃ pramattānāṃ tadīhayā
atyakrāmad avijñātaḥ kālaḥ paramadustaraḥ
- 18
विदुरस्तदभिप्रेत्य धृतराष्ट्रम् अभाषत
राजन्निर्गम्यतां शीघ्रं पश्येदं भयम् आगतम्
vidurastadabhipretya dhṛtarāṣṭram abhāṣata
rājannirgamyatāṃ śīghraṃ paśyedaṃ bhayam āgatam
- 19
प्रतिक्रिया न यस्येह कुतश्चित्कर्हिचित्प्रभो
स एष भगवान्कालः सर्वेषां नः समागतः
pratikriyā na yasyeha kutaścitkarhicitprabho
sa eṣa bhagavānkālaḥ sarveṣāṃ naḥ samāgataḥ
- 20
येन चैवाभिपन्नो ऽयं प्राणैः प्रियतमैरपि
जनः सद्यो वियुज्येत किम् उतान्यैर्धनादिभिः
yena caivābhipanno 'yaṃ prāṇaiḥ priyatamairapi
janaḥ sadyo viyujyeta kim utānyairdhanādibhiḥ

