50 shlokas
- 1
सूत उवाच
यो वै द्रौण्यस्त्रविप्लुष्टो न मातुरुदरे मृतः
अनुग्रहाद्भगवतः कृष्णस्याद्भुतकर्मणः
sūta uvāca
yo vai drauṇyastravipluṣṭo na māturudare mṛtaḥ
anugrahādbhagavataḥ kṛṣṇasyādbhutakarmaṇaḥ
- 2
ब्रह्मकोपोत्थिताद्यस्तु तक्षकात्प्राणविप्लवात्
न संमुमोहोरुभयाद्भगवत्यर्पिताशयः
brahmakopotthitādyastu takṣakātprāṇaviplavāt
na saṃmumohorubhayādbhagavatyarpitāśayaḥ
- 3
उत्सृज्य सर्वतः सङ्गं विज्ञाताजितसंस्थितिः
वैयासकेर्जहौ शिष्यो गङ्गायां स्वं कलेवरम्
utsṛjya sarvataḥ saṅgaṃ vijñātājitasaṃsthitiḥ
vaiyāsakerjahau śiṣyo gaṅgāyāṃ svaṃ kalevaram
- 4
नोत्तमश्लोकवार्तानां जुषतां तत्कथामृतम्
स्यात्सम्भ्रमो ऽन्तकाले ऽपि स्मरतां तत्पदाम्बुजम्
nottamaślokavārtānāṃ juṣatāṃ tatkathāmṛtam
syātsambhramo 'ntakāle 'pi smaratāṃ tatpadāmbujam
- 5
तावत्कलिर्न प्रभवेत्प्रविष्टो ऽपीह सर्वतः
यावदीशो महान् उर्व्याम् आभिमन्यव एकराट्
tāvatkalirna prabhavetpraviṣṭo 'pīha sarvataḥ
yāvadīśo mahān urvyām ābhimanyava ekarāṭ
- 6
यस्मिन्न् अहनि यर्ह्येव भगवान् उत्ससर्ज गाम्
तदैवेहानुवृत्तो ऽसावधर्मप्रभवः कलिः
yasminn ahani yarhyeva bhagavān utsasarja gām
tadaivehānuvṛtto 'sāvadharmaprabhavaḥ kaliḥ
- 7
नानुद्वेष्टि कलिं सम्राट्सारङ्ग इव सारभुक्
कुशलान्याशु सिध्यन्ति नेतराणि कृतानि यत्
nānudveṣṭi kaliṃ samrāṭsāraṅga iva sārabhuk
kuśalānyāśu sidhyanti netarāṇi kṛtāni yat
- 8
किं नु बालेषु शूरेण कलिना धीरभीरुणा
अप्रमत्तः प्रमत्तेषु यो वृको नृषु वर्तते
kiṃ nu bāleṣu śūreṇa kalinā dhīrabhīruṇā
apramattaḥ pramatteṣu yo vṛko nṛṣu vartate
- 9
उपवर्णितम् एतद्वः पुण्यं पारीक्षितं मया
वासुदेवकथोपेतम् आख्यानं यदपृच्छत
upavarṇitam etadvaḥ puṇyaṃ pārīkṣitaṃ mayā
vāsudevakathopetam ākhyānaṃ yadapṛcchata
- 10
या याः कथा भगवतः कथनीयोरुकर्मणः
गुणकर्माश्रयाः पुंभिः संसेव्यास्ता बुभूषुभिः
yā yāḥ kathā bhagavataḥ kathanīyorukarmaṇaḥ
guṇakarmāśrayāḥ puṃbhiḥ saṃsevyāstā bubhūṣubhiḥ
- 11
ऋषय ऊचुः
सूत जीव समाः सौम्य शाश्वतीर्विशदं यशः
यस्त्वं शंससि कृष्णस्य मर्त्यानाम् अमृतं हि नः
ṛṣaya ūcuḥ
sūta jīva samāḥ saumya śāśvatīrviśadaṃ yaśaḥ
yastvaṃ śaṃsasi kṛṣṇasya martyānām amṛtaṃ hi naḥ
- 12
कर्मण्यस्मिन्न् अनाश्वासे धूमधूम्रात्मनां भवान्
आपाययति गोविन्द पादपद्मासवं मधु
karmaṇyasminn anāśvāse dhūmadhūmrātmanāṃ bhavān
āpāyayati govinda pādapadmāsavaṃ madhu
- 13
तुलयाम लवेनापि न स्वर्गं नापुनर्भवम्
भगवत्सङ्गिसङ्गस्य मर्त्यानां किम् उताशिषः
tulayāma lavenāpi na svargaṃ nāpunarbhavam
bhagavatsaṅgisaṅgasya martyānāṃ kim utāśiṣaḥ
- 14
को नाम तृप्येद्रसवित्कथायां महत्तमैकान्तपरायणस्य
नान्तं गुणानाम् अगुणस्य जग्मुर्योगेश्वरा ये भवपाद्ममुख्याः
ko nāma tṛpyedrasavitkathāyāṃ mahattamaikāntaparāyaṇasya
nāntaṃ guṇānām aguṇasya jagmuryogeśvarā ye bhavapādmamukhyāḥ
- 15
तन्नो भवान्वै भगवत्प्रधानो महत्तमैकान्तपरायणस्य
हरेरुदारं चरितं विशुद्धं शुश्रूषतां नो वितनोतु विद्वन्
tanno bhavānvai bhagavatpradhāno mahattamaikāntaparāyaṇasya
harerudāraṃ caritaṃ viśuddhaṃ śuśrūṣatāṃ no vitanotu vidvan
- 16
स वै महाभागवतः परीक्षिद्येनापवर्गाख्यम् अदभ्रबुद्धिः
ज्ञानेन वैयासकिशब्दितेन भेजे खगेन्द्रध्वजपादमूलम्
sa vai mahābhāgavataḥ parīkṣidyenāpavargākhyam adabhrabuddhiḥ
jñānena vaiyāsakiśabditena bheje khagendradhvajapādamūlam
- 17
तन्नः परं पुण्यम् असंवृतार्थम् आख्यानम् अत्यद्भुतयोगनिष्ठम्
आख्याह्य् अनन्ताचरितोपपन्नं पारीक्षितं भागवताभिरामम्
tannaḥ paraṃ puṇyam asaṃvṛtārtham ākhyānam atyadbhutayoganiṣṭham
ākhyāhy anantācaritopapannaṃ pārīkṣitaṃ bhāgavatābhirāmam
- 18
सूत उवाच
अहो वयं जन्मभृतो ऽद्य हास्म वृद्धानुवृत्त्यापि विलोमजाताः
दौष्कुल्यम् आधिं विधुनोति शीघ्रं महत्तमानाम् अभिधानयोगः
sūta uvāca
aho vayaṃ janmabhṛto 'dya hāsma vṛddhānuvṛttyāpi vilomajātāḥ
dauṣkulyam ādhiṃ vidhunoti śīghraṃ mahattamānām abhidhānayogaḥ
- 19
कुतः पुनर्गृणतो नाम तस्य महत्तमैकान्तपरायणस्य
यो ऽनन्तशक्तिर्भगवान् अनन्तो महद्गुणत्वाद्यम् अनन्तम् आहुः
kutaḥ punargṛṇato nāma tasya mahattamaikāntaparāyaṇasya
yo 'nantaśaktirbhagavān ananto mahadguṇatvādyam anantam āhuḥ
- 20
एतावतालं ननु सूचितेन गुणैरसाम्यानतिशायनस्य
हित्वेतरान्प्रार्थयतो विभूतिर्यस्याङ्घ्रिरेणुं जुषते ऽनभीप्सोः
etāvatālaṃ nanu sūcitena guṇairasāmyānatiśāyanasya
hitvetarānprārthayato vibhūtiryasyāṅghrireṇuṃ juṣate 'nabhīpsoḥ
- 21
अथापि यत्पादनखावसृष्टं जगद्विरिञ्चोपहृतार्हणाम्भः
सेशं पुनात्यन्यतमो मुकुन्दात्को नाम लोके भगवत्पदार्थः
athāpi yatpādanakhāvasṛṣṭaṃ jagadviriñcopahṛtārhaṇāmbhaḥ
seśaṃ punātyanyatamo mukundātko nāma loke bhagavatpadārthaḥ
- 22
यत्रानुरक्ताः सहसैव धीरा व्यपोह्य देहादिषु सङ्गम् ऊढम्
व्रजन्ति तत्पारमहंस्यम् अन्त्यं यस्मिन्न् अहिंसोपशमः स्वधर्मः
yatrānuraktāḥ sahasaiva dhīrā vyapohya dehādiṣu saṅgam ūḍham
vrajanti tatpāramahaṃsyam antyaṃ yasminn ahiṃsopaśamaḥ svadharmaḥ
- 23
अहं हि पृष्टो ऽर्यमणो भवद्भिर् आचक्ष आत्मावगमो ऽत्र यावान्
नभः पतन्त्यात्मसमं पतत्रिणस्तथा समं विष्णुगतिं विपश्चितः
ahaṃ hi pṛṣṭo 'ryamaṇo bhavadbhir ācakṣa ātmāvagamo 'tra yāvān
nabhaḥ patantyātmasamaṃ patatriṇastathā samaṃ viṣṇugatiṃ vipaścitaḥ
- 24
एकदा धनुरुद्यम्य विचरन्मृगयां वने
मृगान् अनुगतः श्रान्तः क्षुधितस्तृषितो भृशम्
ekadā dhanurudyamya vicaranmṛgayāṃ vane
mṛgān anugataḥ śrāntaḥ kṣudhitastṛṣito bhṛśam
- 25
जलाशयम् अचक्षाणः प्रविवेश तम् आश्रमम्
ददर्श मुनिम् आसीनं शान्तं मीलितलोचनम्
jalāśayam acakṣāṇaḥ praviveśa tam āśramam
dadarśa munim āsīnaṃ śāntaṃ mīlitalocanam
- 26
प्रतिरुद्धेन्द्रियप्राणमनोबुद्धिम् उपारतम्
स्थानत्रयात्परं प्राप्तं ब्रह्मभूतम् अविक्रियम्
pratiruddhendriyaprāṇamanobuddhim upāratam
sthānatrayātparaṃ prāptaṃ brahmabhūtam avikriyam
- 27
विप्रकीर्णजटाच्छन्नं रौरवेणाजिनेन च
विशुष्यत्तालुरुदकं तथाभूतम् अयाचत
viprakīrṇajaṭācchannaṃ rauraveṇājinena ca
viśuṣyattālurudakaṃ tathābhūtam ayācata
- 28
अलब्धतृणभूम्यादिर् असंप्राप्तार्घ्यसूनृतः
अवज्ञातम् इवात्मानं मन्यमानश्चुकोप ह
alabdhatṛṇabhūmyādir asaṃprāptārghyasūnṛtaḥ
avajñātam ivātmānaṃ manyamānaścukopa ha
- 29
अभूतपूर्वः सहसा क्षुत्तृड्भ्याम् अर्दितात्मनः
ब्राह्मणं प्रत्यभूद्ब्रह्मन्मत्सरो मन्युरेव च
abhūtapūrvaḥ sahasā kṣuttṛḍbhyām arditātmanaḥ
brāhmaṇaṃ pratyabhūdbrahmanmatsaro manyureva ca
- 30
स तु ब्रह्मऋषेरंसे गतासुम् उरगं रुषा
विनिर्गच्छन्धनुष्कोट्या निधाय पुरम् आगतः
sa tu brahmaṛṣeraṃse gatāsum uragaṃ ruṣā
vinirgacchandhanuṣkoṭyā nidhāya puram āgataḥ

