37 shlokas
- 1
शौनक उवाच
अश्वत्थाम्नोपसृष्टेन ब्रह्मशीर्ष्णोरुतेजसा
उत्तराया हतो गर्भ ईशेनाजीवितः पुनः
śaunaka uvāca
aśvatthāmnopasṛṣṭena brahmaśīrṣṇorutejasā
uttarāyā hato garbha īśenājīvitaḥ punaḥ
- 2
तस्य जन्म महाबुद्धेः कर्माणि च महात्मनः
निधनं च यथैवासीत्स प्रेत्य गतवान्यथा
tasya janma mahābuddheḥ karmāṇi ca mahātmanaḥ
nidhanaṃ ca yathaivāsītsa pretya gatavānyathā
- 3
तदिदं श्रोतुम् इच्छामो गदितुं यदि मन्यसे
ब्रूहि नः श्रद्दधानानां यस्य ज्ञानम् अदाच्छुकः
tadidaṃ śrotum icchāmo gadituṃ yadi manyase
brūhi naḥ śraddadhānānāṃ yasya jñānam adācchukaḥ
- 4
सूत उवाच
अपीपलद्धर्मराजः पितृवद्रञ्जयन्प्रजाः
निःस्पृहः सर्वकामेभ्यः कृष्णपादानुसेवया
sūta uvāca
apīpaladdharmarājaḥ pitṛvadrañjayanprajāḥ
niḥspṛhaḥ sarvakāmebhyaḥ kṛṣṇapādānusevayā
- 5
सम्पदः क्रतवो लोका महिषी भ्रातरो मही
जम्बूद्वीपाधिपत्यं च यशश्च त्रिदिवं गतम्
sampadaḥ kratavo lokā mahiṣī bhrātaro mahī
jambūdvīpādhipatyaṃ ca yaśaśca tridivaṃ gatam
- 6
किं ते कामाः सुरस्पार्हा मुकुन्दमनसो द्विजाः
अधिजह्रुर्मुदं राज्ञः क्षुधितस्य यथेतरे
kiṃ te kāmāḥ suraspārhā mukundamanaso dvijāḥ
adhijahrurmudaṃ rājñaḥ kṣudhitasya yathetare
- 7
मातुर्गर्भगतो वीरः स तदा भृगुनन्दन
ददर्श पुरुषं कंचिद्दह्यमानो ऽस्त्रतेजसा
māturgarbhagato vīraḥ sa tadā bhṛgunandana
dadarśa puruṣaṃ kaṃciddahyamāno 'stratejasā
- 8
अङ्गुष्ठमात्रम् अमलं स्फुरत्पुरटमौलिनम्
अपीव्यदर्शनं श्यामं तडिद्वाससम् अच्युतम्
aṅguṣṭhamātram amalaṃ sphuratpuraṭamaulinam
apīvyadarśanaṃ śyāmaṃ taḍidvāsasam acyutam
- 9
श्रीमद्दीर्घचतुर्बाहुं तप्तकाञ्चनकुण्डलम्
क्षतजाक्षं गदापाणिम् आत्मनः सर्वतो दिशम्
śrīmaddīrghacaturbāhuṃ taptakāñcanakuṇḍalam
kṣatajākṣaṃ gadāpāṇim ātmanaḥ sarvato diśam
- 10
परिभ्रमन्तम् उल्काभां भ्रामयन्तं गदां मुहुः
paribhramantam ulkābhāṃ bhrāmayantaṃ gadāṃ muhuḥ
- 11
अस्त्रतेजः स्वगदया नीहारम् इव गोपतिः
विधमन्तं सन्निकर्षे पर्यैक्षत क इत्यसौ
astratejaḥ svagadayā nīhāram iva gopatiḥ
vidhamantaṃ sannikarṣe paryaikṣata ka ityasau
- 12
विधूय तदमेयात्मा भगवान्धर्मगुब्विभुः
मिषतो दशमासस्य तत्रैवान्तर्दधे हरिः
vidhūya tadameyātmā bhagavāndharmagubvibhuḥ
miṣato daśamāsasya tatraivāntardadhe hariḥ
- 13
ततः सर्वगुणोदर्के सानुकूलग्रहोदये
जज्ञे वंशधरः पाण्डोर्भूयः पाण्डुरिवौजसा
tataḥ sarvaguṇodarke sānukūlagrahodaye
jajñe vaṃśadharaḥ pāṇḍorbhūyaḥ pāṇḍurivaujasā
- 14
तस्य प्रीतमना राजा विप्रैर्धौम्यकृपादिभिः
जातकं कारयामास वाचयित्वा च मङ्गलम्
tasya prītamanā rājā viprairdhaumyakṛpādibhiḥ
jātakaṃ kārayāmāsa vācayitvā ca maṅgalam
- 15
हिरण्यं गां महीं ग्रामान्हस्त्यश्वान्नृपतिर्वरान्
प्रादात्स्वन्नं च विप्रेभ्यः प्रजातीर्थे स तीर्थवित्
hiraṇyaṃ gāṃ mahīṃ grāmānhastyaśvānnṛpatirvarān
prādātsvannaṃ ca viprebhyaḥ prajātīrthe sa tīrthavit
- 16
तम् ऊचुर्ब्राह्मणास्तुष्टा राजानं प्रश्रयान्वितम्
एष ह्यस्मिन्प्रजातन्तौ पुरूणां पौरवर्षभ
tam ūcurbrāhmaṇāstuṣṭā rājānaṃ praśrayānvitam
eṣa hyasminprajātantau purūṇāṃ pauravarṣabha
- 17
दैवेनाप्रतिघातेन शुक्ले संस्थाम् उपेयुषि
रातो वो ऽनुग्रहार्थाय विष्णुना प्रभविष्णुना
daivenāpratighātena śukle saṃsthām upeyuṣi
rāto vo 'nugrahārthāya viṣṇunā prabhaviṣṇunā
- 18
तस्मान्नाम्ना विष्णुरात इति लोके भविष्यति
न सन्देहो महाभाग महाभागवतो महान्
tasmānnāmnā viṣṇurāta iti loke bhaviṣyati
na sandeho mahābhāga mahābhāgavato mahān
- 19
श्रीराजोवाच
अप्येष वंश्यान्राजर्षीन्पुण्यश्लोकान्महात्मनः
अनुवर्तिता स्विद्यशसा साधुवादेन सत्तमाः
śrīrājovāca
apyeṣa vaṃśyānrājarṣīnpuṇyaślokānmahātmanaḥ
anuvartitā svidyaśasā sādhuvādena sattamāḥ
- 20
ब्राह्मणा ऊचुः
पार्थ प्रजाविता साक्षादिक्ष्वाकुरिव मानवः
ब्रह्मण्यः सत्यसंधश्च रामो दाशरथिर्यथा
brāhmaṇā ūcuḥ
pārtha prajāvitā sākṣādikṣvākuriva mānavaḥ
brahmaṇyaḥ satyasaṃdhaśca rāmo dāśarathiryathā
- 21
एष दाता शरण्यश्च यथा ह्यौशीनरः शिबिः
यशो वितनिता स्वानां दौष्यन्तिरिव यज्वनाम्
eṣa dātā śaraṇyaśca yathā hyauśīnaraḥ śibiḥ
yaśo vitanitā svānāṃ dauṣyantiriva yajvanām
- 22
धन्विनाम् अग्रणीरेष तुल्यश्चार्जुनयोर्द्वयोः
हुताश इव दुर्धर्षः समुद्र इव दुस्तरः
dhanvinām agraṇīreṣa tulyaścārjunayordvayoḥ
hutāśa iva durdharṣaḥ samudra iva dustaraḥ
- 23
मृगेन्द्र इव विक्रान्तो निषेव्यो हिमवान् इव
तितिक्षुर्वसुधेवासौ सहिष्णुः पितराविव
mṛgendra iva vikrānto niṣevyo himavān iva
titikṣurvasudhevāsau sahiṣṇuḥ pitarāviva
- 24
पितामहसमः साम्ये प्रसादे गिरिशोपमः
आश्रयः सर्वभूतानां यथा देवो रमाश्रयः
pitāmahasamaḥ sāmye prasāde giriśopamaḥ
āśrayaḥ sarvabhūtānāṃ yathā devo ramāśrayaḥ
- 25
सर्वसद्गुणमाहात्म्ये एष कृष्णम् अनुव्रतः
रन्तिदेव इवोदारो ययातिरिव धार्मिकः
sarvasadguṇamāhātmye eṣa kṛṣṇam anuvrataḥ
rantideva ivodāro yayātiriva dhārmikaḥ
- 26
हृत्या बलिसमः कृष्णे प्रह्राद इव सद्ग्रहः
आहर्तैषो ऽश्वमेधानां वृद्धानां पर्युपासकः
hṛtyā balisamaḥ kṛṣṇe prahrāda iva sadgrahaḥ
āhartaiṣo 'śvamedhānāṃ vṛddhānāṃ paryupāsakaḥ
- 27
राजर्षीणां जनयिता शास्ता चोत्पथगामिनाम्
निग्रहीता कलेरेष भुवो धर्मस्य कारणात्
rājarṣīṇāṃ janayitā śāstā cotpathagāminām
nigrahītā kalereṣa bhuvo dharmasya kāraṇāt
- 28
तक्षकादात्मनो मृत्युं द्विजपुत्रोपसर्जितात्
प्रपत्स्यत उपश्रुत्य मुक्तसङ्गः पदं हरेः
takṣakādātmano mṛtyuṃ dvijaputropasarjitāt
prapatsyata upaśrutya muktasaṅgaḥ padaṃ hareḥ
- 29
जिज्ञासितात्मयाथार्थ्यो मुनेर्व्याससुतादसौ
हित्वेदं नृप गङ्गायां यास्यत्यद्धाकुतोभयम्
jijñāsitātmayāthārthyo munervyāsasutādasau
hitvedaṃ nṛpa gaṅgāyāṃ yāsyatyaddhākutobhayam
- 30
इति राज्ञ उपादिश्य विप्रा जातककोविदाः
लब्धापचितयः सर्वे प्रतिजग्मुः स्वकान्गृहान्
iti rājña upādiśya viprā jātakakovidāḥ
labdhāpacitayaḥ sarve pratijagmuḥ svakāngṛhān

