20 ശ്ലോകങ്ങൾ
- 1
ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।
छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥
യന്ത്ര കരട്ūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṃ prāhuravyayam |
chandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ veda sa vedavit ||
യന്ത്ര കരട്ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: വേരുകൾ മുകളിലും ശാഖകൾ താഴെയുമുള്ള നാശമില്ലാത്ത ഒരു അശ്വത്ഥവൃക്ഷത്തെക്കുറിച്ച് അവർ പറയുന്നു. വേദമന്ത്രങ്ങളാണ് അതിന്റെ ഇലകൾ; അതിനെ അറിയുന്നവൻ വേദം അറിയുന്നു.
- 2
अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखा
गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।
अधश्च मूलान्यनुसन्ततानि
कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥
യന്ത്ര കരട്adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhā
guṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ |
adhaśca mūlānyanusantatāni
karmānubandhīni manuṣyaloke ||
യന്ത്ര കരട്ഗുണങ്ങളാൽ പോഷിപ്പിക്കപ്പെട്ട്, ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങൾ തളിരുകളായി, അതിന്റെ ശാഖകൾ താഴേക്കും മുകളിലേക്കും പടരുന്നു. താഴെ മനുഷ്യലോകത്തിൽ കർമ്മങ്ങളിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന അതിന്റെ വേരുകൾ നീണ്ടുനീണ്ടു പോകുന്നു.
- 3
न रूपमस्येह तथोपलभ्यते
नान्तो न चादिर्न च सम्प्रतिष्ठा ।
अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलं
असङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा ॥
യന്ത്ര കരട്na rūpamasyeha tathopalabhyate
nānto na cādirna ca sampratiṣṭhā |
aśvatthamenaṃ suvirūḍhamūlaṃ
asaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā ||
യന്ത്ര കരട്അതിന്റെ യഥാർത്ഥരൂപം ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നില്ല; അതിന്റെ അന്തമോ ആദിയോ ആധാരമോ കാണുന്നില്ല. ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയ ഈ അശ്വത്ഥത്തെ അനാസക്തിയെന്ന ബലമുള്ള കോടാലികൊണ്ടു വെട്ടിവീഴ്ത്തി,
- 4
ततः पदं तत्परिमार्गितव्यं
यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये ।
यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥
യന്ത്ര കരട്tataḥ padaṃ tatparimārgitavyaṃ
yasmingatā na nivartanti bhūyaḥ |
tameva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye |
yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī ||
യന്ത്ര കരട്പിന്നെ, എത്തിച്ചേർന്നവർ ഒരിക്കലും മടങ്ങിവരാത്ത ആ പദം തേടണം: ഈ പുരാതനമായ പ്രവൃത്തിപ്രവാഹം ആരിൽനിന്ന് ഒഴുകിയോ ആ ആദിപുരുഷനെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു എന്നു കരുതി.
- 5
निर्मानमोहा जितसङ्गदोषा
अध्यात्मनित्या विनिवृत्तकामाः ।
द्वन्द्वैर्विमुक्ताः सुखदुःखसंज्ञैर्-
गच्छन्त्यमूढाः पदमव्ययं तत् ॥
യന്ത്ര കരട്nirmānamohā jitasaṅgadoṣā
adhyātmanityā vinivṛttakāmāḥ |
dvandvairvimuktāḥ sukhaduḥkhasaṃjñair-
gacchantyamūḍhāḥ padamavyayaṃ tat ||
യന്ത്ര കരട്മാനവും മോഹവും ഇല്ലാത്തവരും ആസക്തിയെന്ന ദോഷം ജയിച്ചവരും എപ്പോഴും ആത്മാവിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവരും കാമങ്ങൾ നീങ്ങിയവരും സുഖദുഃഖങ്ങളെന്ന ദ്വന്ദ്വങ്ങളിൽനിന്നു മുക്തരുമായ മോഹമില്ലാത്തവർ ആ അവ്യയപദം പ്രാപിക്കുന്നു.
- 6
न तद्भासयते सूर्यो न शशाङ्को न पावकः ।
यद्गत्वा न निवर्तन्ते तद्धाम परमं मम ॥
യന്ത്ര കരട്na tadbhāsayate sūryo na śaśāṅko na pāvakaḥ |
yadgatvā na nivartante taddhāma paramaṃ mama ||
യന്ത്ര കരട്സൂര്യനോ ചന്ദ്രനോ അഗ്നിയോ അതിനെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നില്ല. അവിടെയെത്തിയവർ മടങ്ങിവരുന്നില്ല; അതാണ് എന്റെ പരമധാമം.
- 7
ममैवांशो जीवलोके जीवभूतः सनातनः ।
मनःषष्ठानीन्द्रियाणि प्रकृतिस्थानि कर्षति ॥
യന്ത്ര കരട്mamaivāṃśo jīvaloke jīvabhūtaḥ sanātanaḥ |
manaḥṣaṣṭhānīndriyāṇi prakṛtisthāni karṣati ||
യന്ത്ര കരട്എന്റെ തന്നെ ശാശ്വതമായ ഒരംശം ജീവലോകത്തിൽ ജീവനായിത്തീർന്ന്, പ്രകൃതിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന, മനസ്സ് ആറാമതായുള്ള ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ തന്നിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു.
- 8
शरीरं यदवाप्नोति यच्चाप्युत्क्रामतीश्वरः ।
गृहीत्वैतानि संयाति वायुर्गन्धानिवाशयात् ॥
യന്ത്ര കരട്śarīraṃ yadavāpnoti yaccāpyutkrāmatīśvaraḥ |
gṛhītvaitāni saṃyāti vāyurgandhānivāśayāt ||
യന്ത്ര കരട്ദേഹത്തിന്റെ ഈശ്വരൻ ഒരു ദേഹം സ്വീകരിക്കുമ്പോഴും അതിൽനിന്നു വിട്ടുപോകുമ്പോഴും, കാറ്റ് ഗന്ധങ്ങളെ അവയുടെ ഉറവിടത്തിൽനിന്നു കൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ, ഇവയെ കൂടെ കൊണ്ടുപോകുന്നു.
- 9
श्रोत्रं चक्षुः स्पर्शनं च रसनं घ्राणमेव च ।
अधिष्ठाय मनश्चायं विषयानुपसेवते ॥
യന്ത്ര കരട്śrotraṃ cakṣuḥ sparśanaṃ ca rasanaṃ ghrāṇameva ca |
adhiṣṭhāya manaścāyaṃ viṣayānupasevate ||
യന്ത്ര കരട്ശ്രോത്രം, കണ്ണ്, സ്പർശം, രസന, ഘ്രാണം എന്നിവയെയും മനസ്സിനെയും ആശ്രയിച്ച് അവൻ ഇന്ദ്രിയവിഷയങ്ങളെ അനുഭവിക്കുന്നു.
- 10
उत्क्रामन्तं स्थितं वापि भुञ्जानं वा गुणान्वितम् ।
विमूढा नानुपश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः ॥
യന്ത്ര കരട്utkrāmantaṃ sthitaṃ vāpi bhuñjānaṃ vā guṇānvitam |
vimūḍhā nānupaśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ ||
യന്ത്ര കരട്അവൻ വിട്ടുപോകുമ്പോഴും നിലകൊള്ളുമ്പോഴും ഗുണങ്ങളോടു ചേർന്ന് അനുഭവിക്കുമ്പോഴും മൂഢർ അവനെ കാണുന്നില്ല; ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയുള്ളവർ കാണുന്നു.
- 11
यतन्तो योगिनश्चैनं पश्यन्त्यात्मन्यवस्थितम् ।
यतन्तोऽप्यकृतात्मानो नैनं पश्यन्त्यचेतसः ॥
യന്ത്ര കരട്yatanto yoginaścainaṃ paśyantyātmanyavasthitam |
yatanto'pyakṛtātmāno nainaṃ paśyantyacetasaḥ ||
യന്ത്ര കരട്പരിശ്രമിക്കുന്ന യോഗികൾ തങ്ങളിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന അവനെ കാണുന്നു; എന്നാൽ ഉള്ളൊരുങ്ങാത്തവരും വിവേകമില്ലാത്തവരും പരിശ്രമിച്ചാലും അവനെ കാണുന്നില്ല.
- 12
यदादित्यगतं तेजो जगद्भासयतेऽखिलम् ।
यच्चन्द्रमसि यच्चाग्नौ तत्तेजो विद्धि मामकम् ॥
യന്ത്ര കരട്yadādityagataṃ tejo jagadbhāsayate'khilam |
yaccandramasi yaccāgnau tattejo viddhi māmakam ||
യന്ത്ര കരട്സൂര്യനിൽ വസിച്ച് ലോകം മുഴുവൻ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന തേജസ്സും, ചന്ദ്രനിലും അഗ്നിയിലുമുള്ള തേജസ്സും എന്റേതാണെന്നറിയുക.
- 13
गामाविश्य च भूतानि धारयाम्यहमोजसा ।
पुष्णामि चौषधीः सर्वाः सोमो भूत्वा रसात्मकः ॥
യന്ത്ര കരട്gāmāviśya ca bhūtāni dhārayāmyahamojasā |
puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ somo bhūtvā rasātmakaḥ ||
യന്ത്ര കരട്ഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ച് ഞാൻ എന്റെ ഓജസ്സുകൊണ്ട് എല്ലാ ജീവികളെയും താങ്ങുന്നു; രസസ്വരൂപനായ സോമമായിത്തീർന്ന് എല്ലാ ഔഷധികളെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു.
- 14
अहं वैश्वानरो भूत्वा प्राणिनां देहमाश्रितः ।
प्राणापानसमायुक्तः पचाम्यन्नं चतुर्विधम् ॥
യന്ത്ര കരട്ahaṃ vaiśvānaro bhūtvā prāṇināṃ dehamāśritaḥ |
prāṇāpānasamāyuktaḥ pacāmyannaṃ caturvidham ||
യന്ത്ര കരട്ഞാൻ വൈശ്വാനരനായി ജീവികളുടെ ദേഹത്തിൽ വസിച്ച്, പ്രാണാപാനങ്ങളോടു ചേർന്ന്, നാലുവിധം അന്നം ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
- 15
सर्वस्य चाहं हृदि सन्निविष्टो
मत्तः स्मृतिर्ज्ञानमपोहनञ्च ।
वेदैश्च सर्वैरहमेव वेद्यो
वेदान्तकृद्वेदविदेव चाहम् ॥
യന്ത്ര കരട്sarvasya cāhaṃ hṛdi sanniviṣṭo
mattaḥ smṛtirjñānamapohanañca |
vedaiśca sarvairahameva vedyo
vedāntakṛdvedavideva cāham ||
യന്ത്ര കരട്എല്ലാവരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ ഞാൻ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; സ്മൃതിയും ജ്ഞാനവും അവയുടെ നഷ്ടവും എന്നിൽനിന്നുണ്ടാകുന്നു. എല്ലാ വേദങ്ങളാലും അറിയപ്പെടേണ്ടവൻ ഞാൻതന്നെ; വേദാന്തം രചിച്ചവനും വേദം അറിയുന്നവനും ഞാനാണ്.
- 16
द्वाविमौ पुरुषौ लोके क्षरश्चाक्षर एव च ।
क्षरः सर्वाणि भूतानि कूटस्थोऽक्षर उच्यते ॥
യന്ത്ര കരട്dvāvimau puruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca |
kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni kūṭastho'kṣara ucyate ||
യന്ത്ര കരട്ഈ ലോകത്തിൽ രണ്ടു പുരുഷന്മാരുണ്ട്: ക്ഷരനും അക്ഷരനും. എല്ലാ ഭൂതങ്ങളും ക്ഷരമാണ്; മാറ്റമില്ലാത്തവനെ അക്ഷരൻ എന്നു പറയുന്നു.
- 17
उत्तमः पुरुषस्त्वन्यः परमात्मेत्युदाहृतः ।
यो लोकत्रयमाविश्य बिभर्त्यव्यय ईश्वरः ॥
യന്ത്ര കരട്uttamaḥ puruṣastvanyaḥ paramātmetyudāhṛtaḥ |
yo lokatrayamāviśya bibhartyavyaya īśvaraḥ ||
യന്ത്ര കരട്എന്നാൽ ഉത്തമപുരുഷൻ മറ്റൊരാളാണ്; പരമാത്മാവ് എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവൻ. നാശമില്ലാത്ത ഈശ്വരനായ അവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രവേശിച്ച് അവയെ താങ്ങുന്നു.
- 18
यस्मात्क्षरमतीतोऽहमक्षरादपि चोत्तमः ।
अतोऽस्मि लोके वेदे च प्रथितः पुरुषोत्तमः ॥
യന്ത്ര കരട്yasmātkṣaramatīto'hamakṣarādapi cottamaḥ |
ato'smi loke vede ca prathitaḥ puruṣottamaḥ ||
യന്ത്ര കരട്ഞാൻ ക്ഷരത്തിന് അതീതനും അക്ഷരത്തെക്കാൾപോലും ഉത്തമനുമായതിനാൽ ലോകത്തിലും വേദത്തിലും പുരുഷോത്തമൻ എന്നു പ്രസിദ്ധനാണ്.
- 19
यो मामेवमसम्मूढो जानाति पुरुषोत्तमम् ।
स सर्वविद्भजति मां सर्वभावेन भारत ॥
യന്ത്ര കരട്yo māmevamasammūḍho jānāti puruṣottamam |
sa sarvavidbhajati māṃ sarvabhāvena bhārata ||
യന്ത്ര കരട്ഭാരതാ, മോഹമില്ലാതെ എന്നെ ഇങ്ങനെ പുരുഷോത്തമനായി അറിയുന്നവൻ എല്ലാം അറിയുന്നവനാണ്; അവൻ സർവ്വഭാവത്തോടെയും എന്നെ ഭജിക്കുന്നു.
- 20
इति गुह्यतमं शास्त्रमिदमुक्तं मयानघ ।
एतद्बुद्ध्वा बुद्धिमान्स्यात्कृतकृत्यश्च भारत ॥
യന്ത്ര കരട്iti guhyatamaṃ śāstramidamuktaṃ mayānagha |
etadbuddhvā buddhimānsyātkṛtakṛtyaśca bhārata ||
യന്ത്ര കരട്പാപമില്ലാത്തവനേ, ഇങ്ങനെ ഈ അതീവരഹസ്യമായ ശാസ്ത്രം ഞാൻ നിനക്ക് ഉപദേശിച്ചു. ഭാരതാ, ഇതു മനസ്സിലാക്കി ഒരുവൻ ബുദ്ധിമാനും കൃതകൃത്യനുമാകുന്നു.