37 shlokas
- 1
रसशालां प्रकुर्वीत सर्वबाधाविवर्जिते
सर्वौषधिमये देशे रम्ये कूपसमन्विते
rasaśālāṃ prakurvīta sarvabādhāvivarjite
sarvauṣadhimaye deśe ramye kūpasamanvite
- 2
यक्षत्र्यक्षसहस्राक्षदिग्विभागे सुशोभने
नानोपकरणोपेतां प्राकारेण सुशोभिताम्
yakṣatryakṣasahasrākṣadigvibhāge suśobhane
nānopakaraṇopetāṃ prākāreṇa suśobhitām
- 3
शालायाः पूर्वदिग्भागे स्थापयेद्रसभैरवम्
वह्निकर्माणि चाग्नेये याम्ये पाषाणकर्म च
śālāyāḥ pūrvadigbhāge sthāpayedrasabhairavam
vahnikarmāṇi cāgneye yāmye pāṣāṇakarma ca
- 4
नैरृत्ये शस्त्रकर्माणि वारुणे क्षालनादिकम्
शोषणं वायुकोणे च वेधकर्मोत्तरे तथा
स्थापनं सिद्धवस्तूनां प्रकुर्याद् ईशकोणके
nairṛtye śastrakarmāṇi vāruṇe kṣālanādikam
śoṣaṇaṃ vāyukoṇe ca vedhakarmottare tathā
sthāpanaṃ siddhavastūnāṃ prakuryād īśakoṇake
- 5
पदार्थसंग्रहः कार्यो रससाधनहेतुकः
सत्त्वपातनकोष्ठीं च झरत्कोष्ठीं सुशोभनाम्
padārthasaṃgrahaḥ kāryo rasasādhanahetukaḥ
sattvapātanakoṣṭhīṃ ca jharatkoṣṭhīṃ suśobhanām
- 6
भूमिकोष्ठीं चलत्कोष्ठीं जलद्रोण्यो ऽप्यनेकशः
भस्त्रिकायुगलं तद्वन्नलिके वंशलोहयोः
bhūmikoṣṭhīṃ calatkoṣṭhīṃ jaladroṇyo 'pyanekaśaḥ
bhastrikāyugalaṃ tadvannalike vaṃśalohayoḥ
- 7
स्वर्णायोघोषशुल्वाश्मकुण्ड्यश्चर्मकृतां तथा
करणानि विचित्राणि द्रव्याण्यपि समाहरेत्
svarṇāyoghoṣaśulvāśmakuṇḍyaścarmakṛtāṃ tathā
karaṇāni vicitrāṇi dravyāṇyapi samāharet
- 8
कण्डणी पेषणी स्वल्पा द्रोणीरूपाश्च वर्तुलाः
आयसास्तप्तखल्लाश्च मर्दकाश्च तथाविधाः
kaṇḍaṇī peṣaṇī svalpā droṇīrūpāśca vartulāḥ
āyasāstaptakhallāśca mardakāśca tathāvidhāḥ
- 9
सूक्ष्मच्छिद्रसहस्राढ्या द्रव्यगालनहेतवे
चालनी च कटत्राणि शलाका हि च कुण्डली
sūkṣmacchidrasahasrāḍhyā dravyagālanahetave
cālanī ca kaṭatrāṇi śalākā hi ca kuṇḍalī
- 10
चालनी त्रिविधा प्रोक्ता तत्स्वरूपं च कथ्यते
वैणवीभिः शलाकाभिर्निर्मिता ग्रथिता गुणैः
कीर्तिता सा सदा स्थूलद्रव्याणां गालने हिता
cālanī trividhā proktā tatsvarūpaṃ ca kathyate
vaiṇavībhiḥ śalākābhirnirmitā grathitā guṇaiḥ
kīrtitā sā sadā sthūladravyāṇāṃ gālane hitā
- 11
चूर्णचालनहेतोश्च चालन्यन्यापि वंशजा
cūrṇacālanahetośca cālanyanyāpi vaṃśajā
- 12
कर्णिकारस्य शाल्मल्या हरिजातस्य कम्बया
चतुरङ्गुलविस्तारयुक्तया निर्मिता शुभा
karṇikārasya śālmalyā harijātasya kambayā
caturaṅgulavistārayuktayā nirmitā śubhā
- 13
कुण्डल्यरत्निविस्तारा छागचर्माभिवेष्टिता
वाजिवालाम्बरानद्धतला चालनिका परा
तया प्रचालनं कुर्याद्धर्तुं सूक्ष्मतरं रजः
kuṇḍalyaratnivistārā chāgacarmābhiveṣṭitā
vājivālāmbarānaddhatalā cālanikā parā
tayā pracālanaṃ kuryāddhartuṃ sūkṣmataraṃ rajaḥ
- 14
मूषामृत्तुषकार्पासवनोपलकपिष्टकम्
त्रिविधं भेषजं धातुजीवमूलमयं तथा
शिखित्रा गोवरं चैव शर्करा च सितोपला
mūṣāmṛttuṣakārpāsavanopalakapiṣṭakam
trividhaṃ bheṣajaṃ dhātujīvamūlamayaṃ tathā
śikhitrā govaraṃ caiva śarkarā ca sitopalā
- 15
शिखित्राः पावकोच्छिष्टा अङ्गाराः कोकिला मताः
śikhitrāḥ pāvakocchiṣṭā aṅgārāḥ kokilā matāḥ
- 16
कोकिलाश्चेतिताङ्गारा निर्वाणाः पयसा विना
kokilāścetitāṅgārā nirvāṇāḥ payasā vinā
- 17
पिष्टकं छगणं छाणम् उपलं चोत्पलं तथा
गिरिण्डोपलसाठी च संशुष्कच्छगणाभिधाः
piṣṭakaṃ chagaṇaṃ chāṇam upalaṃ cotpalaṃ tathā
giriṇḍopalasāṭhī ca saṃśuṣkacchagaṇābhidhāḥ
- 18
काचायोमृद्वराटानां कूपिका चषकानि च
kācāyomṛdvarāṭānāṃ kūpikā caṣakāni ca
- 19
कूपिका कुपिका सिद्धा गोला चैव गिरिण्डिका
kūpikā kupikā siddhā golā caiva giriṇḍikā
- 20
चषकं च कटोरी च वाटिका खारिका तथा
कञ्चोली ग्राहिका चेति नामान्येकार्थकानि हि
caṣakaṃ ca kaṭorī ca vāṭikā khārikā tathā
kañcolī grāhikā ceti nāmānyekārthakāni hi
- 21
शूर्पादिवेणुपात्राणि क्षुद्रशिप्राश्च शङ्खिकाः
क्षुरप्राश्च तथा पाक्यः यच्चान्यत्तत्र युज्यते
पालिका कर्णिका चैव शाकच्छेदनशस्त्रकाः
śūrpādiveṇupātrāṇi kṣudraśiprāśca śaṅkhikāḥ
kṣuraprāśca tathā pākyaḥ yaccānyattatra yujyate
pālikā karṇikā caiva śākacchedanaśastrakāḥ
- 22
शालासम्मार्जनाद्यं हि रसपाकान्तकर्म यत्
तत्रोपयोगि यच्चान्यत्तत्सर्वं परविद्यया
śālāsammārjanādyaṃ hi rasapākāntakarma yat
tatropayogi yaccānyattatsarvaṃ paravidyayā
- 23
श्रीरसाङ्कुशया सर्वं मन्त्रयित्वा समर्चयेत्
अन्यथा तद्गतं तेजः परिगृह्णन्ति भैरवाः
śrīrasāṅkuśayā sarvaṃ mantrayitvā samarcayet
anyathā tadgataṃ tejaḥ parigṛhṇanti bhairavāḥ
- 24
रससंचिन्तका वैद्या निघण्टुज्ञाश्च वार्त्तिकाः
सर्वदेशजभाषाज्ञाः संग्राह्यास्तेऽपि साधकैः
rasasaṃcintakā vaidyā nighaṇṭujñāśca vārttikāḥ
sarvadeśajabhāṣājñāḥ saṃgrāhyāste'pi sādhakaiḥ
- 25
रसपाकावसानं हि सदाघोरं च जापयेत्
rasapākāvasānaṃ hi sadāghoraṃ ca jāpayet
- 26
सोद्यमाः शुचयः शूरा बलिष्ठाः परिचारकाः
sodyamāḥ śucayaḥ śūrā baliṣṭhāḥ paricārakāḥ
- 27
धर्मिष्ठः सत्यवाग्विद्वान्शिवकेशवपूजकः
सदयः पद्महस्तश्च संयोज्यो रसवैद्यके
dharmiṣṭhaḥ satyavāgvidvānśivakeśavapūjakaḥ
sadayaḥ padmahastaśca saṃyojyo rasavaidyake
- 28
पताकाकुम्भपाथोजमत्स्यचापाङ्कपाणिकः
अनामाधस्थरेखाङ्कः स स्यादमृतहस्तवान्
patākākumbhapāthojamatsyacāpāṅkapāṇikaḥ
anāmādhastharekhāṅkaḥ sa syādamṛtahastavān
- 29
अदेशिकः कृपामुक्तो लुब्धो गुरुविवर्जितः
कृष्णरेखाकरो वैद्यो दग्धहस्तः स उच्यते
adeśikaḥ kṛpāmukto lubdho guruvivarjitaḥ
kṛṣṇarekhākaro vaidyo dagdhahastaḥ sa ucyate
- 30
निग्रहमन्त्रज्ञास्ते योज्या निधिसाधने
nigrahamantrajñāste yojyā nidhisādhane

