25 shlokas
- 1
जनक उवाच
अहो निरञ्जनः शान्तो बोधो ऽहं प्रकृतेः परः
एतावन्तम् अहं कालं मोहेनैव विडम्बितः
janaka uvāca
aho nirañjanaḥ śānto bodho 'haṃ prakṛteḥ paraḥ
etāvantam ahaṃ kālaṃ mohenaiva viḍambitaḥ
- 2
यथा प्रकाशयाम्य् एको देहम् एनं तथा जगत्
अतो मम जगत्सर्वम् अथवा न च किंचन
yathā prakāśayāmy eko deham enaṃ tathā jagat
ato mama jagatsarvam athavā na ca kiṃcana
- 3
सशरीरम् अहो विश्वं परित्यज्य मयाधुना
कुतश्चित्कौशलाद् एव परमात्मा विलोक्यते
saśarīram aho viśvaṃ parityajya mayādhunā
kutaścitkauśalād eva paramātmā vilokyate
- 4
यथा न तोयतो भिन्नास्तरङ्गाः फेनबुद्बुदाः
आत्मनो न तथा भिन्नं विश्वम् आत्मविनिर्गतम्
yathā na toyato bhinnāstaraṅgāḥ phenabudbudāḥ
ātmano na tathā bhinnaṃ viśvam ātmavinirgatam
- 5
तन्तुमात्रो भवेद् एव पटो यद्वद्विचारितः
आत्मतन्मत्रम् एवेदं तद्वद्विश्वं विचारितम्
tantumātro bhaved eva paṭo yadvadvicāritaḥ
ātmatanmatram evedaṃ tadvadviśvaṃ vicāritam
- 6
यथैवेक्षुरसे कॢप्ता तेन व्याप्तैव शर्करा
तथा विश्वं मयि कॢप्तं मया व्याप्तं निरन्तरम्
yathaivekṣurase kḷptā tena vyāptaiva śarkarā
tathā viśvaṃ mayi kḷptaṃ mayā vyāptaṃ nirantaram
- 7
आत्माज्ञानाज्जगद्भाति आत्मज्ञानान्न भासते
रज्ज्वज्ञानाद् अहिर्भाति तज्ज्ञानाद्भासते न हि
ātmājñānājjagadbhāti ātmajñānānna bhāsate
rajjvajñānād ahirbhāti tajjñānādbhāsate na hi
- 8
प्रकाशो मे निजं रूपं नातिरिक्तो ऽस्म्य् अहं ततः
यदा प्रकाशते विश्वं तदाहम्भास एव हि
prakāśo me nijaṃ rūpaṃ nātirikto 'smy ahaṃ tataḥ
yadā prakāśate viśvaṃ tadāhambhāsa eva hi
- 9
अहो विकल्पितं विश्वम् अज्ञानान्मयि भासते
रूप्यं शुक्तौ फणी रज्जौ वारि सूर्यकरे यथा
aho vikalpitaṃ viśvam ajñānānmayi bhāsate
rūpyaṃ śuktau phaṇī rajjau vāri sūryakare yathā
- 10
मत्तो विनिर्गतं विश्वं मय्य् एव लयम् एष्यति
मृदि कुम्भो जले वीचिः कनके कटकं यथा
matto vinirgataṃ viśvaṃ mayy eva layam eṣyati
mṛdi kumbho jale vīciḥ kanake kaṭakaṃ yathā
- 11
अहो अहं नमो मह्यं विनाशो यस्य नास्ति मे
ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं जगन्नाशे ऽपि तिष्ठतः
aho ahaṃ namo mahyaṃ vināśo yasya nāsti me
brahmādistambaparyantaṃ jagannāśe 'pi tiṣṭhataḥ
- 12
अहो अहं नमो मह्यं एको ऽहं देहवान् अपि
क्वचिन्न गन्ता नागन्ता व्याप्य विश्वम् अवस्थितः
aho ahaṃ namo mahyaṃ eko 'haṃ dehavān api
kvacinna gantā nāgantā vyāpya viśvam avasthitaḥ
- 13
अहो अहं नमो मह्यं दक्षो नास्तीह मत्समः
असंस्पृश्य शरीरेण येन विश्वं चिरं धृतम्
aho ahaṃ namo mahyaṃ dakṣo nāstīha matsamaḥ
asaṃspṛśya śarīreṇa yena viśvaṃ ciraṃ dhṛtam
- 14
अहो अहं नमो मह्यं यस्य मे नास्ति किंचन
अथवा यस्य मे सर्वं यद्वाङ्मनसगोचरम्
aho ahaṃ namo mahyaṃ yasya me nāsti kiṃcana
athavā yasya me sarvaṃ yadvāṅmanasagocaram
- 15
ज्ञानं ज्ञेयं तथा ज्ञाता त्रितयं नास्ति वास्तवम्
अज्ञानाद्भाति यत्रेदं सो ऽहम् अस्मि निरञ्जनः
jñānaṃ jñeyaṃ tathā jñātā tritayaṃ nāsti vāstavam
ajñānādbhāti yatredaṃ so 'ham asmi nirañjanaḥ
- 16
द्वैतमूलम् अहो दुःखं नान्यत्तस्यास्ति भेषजम्
दृश्यम् एतन्मृषा सर्वं एको ऽहं चिद्रसो ऽमलः
dvaitamūlam aho duḥkhaṃ nānyattasyāsti bheṣajam
dṛśyam etanmṛṣā sarvaṃ eko 'haṃ cidraso 'malaḥ
- 17
बोधमात्रो ऽहम् अज्ञानाद् उपधिः कल्पितो मया
एवं विमृशतो नित्यं निर्विकल्पे स्थितिर्मम
bodhamātro 'ham ajñānād upadhiḥ kalpito mayā
evaṃ vimṛśato nityaṃ nirvikalpe sthitirmama
- 18
न मे बन्धो ऽस्ति मोक्षो वा भ्रान्तिः शान्ता निराश्रया
अहो मयि स्थितं विश्वं वस्तुतो न मयि स्थितम्
na me bandho 'sti mokṣo vā bhrāntiḥ śāntā nirāśrayā
aho mayi sthitaṃ viśvaṃ vastuto na mayi sthitam
- 19
सशरीरम् इदं विश्वं न किंचिद् इति निश्चितम्
शुद्धचिन्मात्र आत्मा च तत्कस्मिन्कल्पनाधुना
saśarīram idaṃ viśvaṃ na kiṃcid iti niścitam
śuddhacinmātra ātmā ca tatkasminkalpanādhunā
- 20
शरीरं स्वर्गनरकौ बन्धमोक्षौ भयं तथा
कल्पनामात्रम् एवैतत्किं मे कार्यं चिदात्मनः
śarīraṃ svarganarakau bandhamokṣau bhayaṃ tathā
kalpanāmātram evaitatkiṃ me kāryaṃ cidātmanaḥ
- 21
अहो जनसमूहे ऽपि न द्वैतं पश्यतो मम
अरण्यम् इव संवृत्तं क्व रतिं करवाण्य् अहम्
aho janasamūhe 'pi na dvaitaṃ paśyato mama
araṇyam iva saṃvṛttaṃ kva ratiṃ karavāṇy aham
- 22
नाहम्देहो न मे देहो जीवो नाहम् अहं हि चित्
अयम् एव हि मे बन्ध आसीत्या जीविते स्पृहा
nāhamdeho na me deho jīvo nāham ahaṃ hi cit
ayam eva hi me bandha āsītyā jīvite spṛhā
- 23
अहो भुवनकल्लोलैर्विचित्रैर्द्राक्समुत्थितम्
मय्य् अनन्तमहाम्भोधौ चित्तवाते समुद्यते
aho bhuvanakallolairvicitrairdrāksamutthitam
mayy anantamahāmbhodhau cittavāte samudyate
- 24
मय्य् अनन्तमहाम्भोधौ चित्तवाते प्रशाम्यति
अभाग्याज्जीववणिजो जगत्पोतो विनश्वरः
mayy anantamahāmbhodhau cittavāte praśāmyati
abhāgyājjīvavaṇijo jagatpoto vinaśvaraḥ
- 25
मय्य् अनन्तमहाम्भोधावाश्चर्यं जीववीचयः
उद्यन्ति घ्नन्ति खेलन्ति प्रविशन्ति स्वभावतः
mayy anantamahāmbhodhāvāścaryaṃ jīvavīcayaḥ
udyanti ghnanti khelanti praviśanti svabhāvataḥ

