11 shlokas
- 1
अष्टावक्र उवाच
आचक्ष्व शृणु वा तात नानाशास्त्राण्यनेकशः
तथापि न तव स्वास्थ्यं सर्वविस्मरणाद् ऋते
aṣṭāvakra uvāca
ācakṣva śṛṇu vā tāta nānāśāstrāṇyanekaśaḥ
tathāpi na tava svāsthyaṃ sarvavismaraṇād ṛte
- 2
भोगं कर्म समाधिं वा कुरु विज्ञ तथापि ते
चित्तं निरस्तसर्वाशम् अत्यर्थं रोचयिष्यति
bhogaṃ karma samādhiṃ vā kuru vijña tathāpi te
cittaṃ nirastasarvāśam atyarthaṃ rocayiṣyati
- 3
आयासात्सकलो दुःखी नैनं जानाति कश्चन
अनेनैवोपदेशेन धन्यः प्राप्नोति निर्वृतिम्
āyāsātsakalo duḥkhī nainaṃ jānāti kaścana
anenaivopadeśena dhanyaḥ prāpnoti nirvṛtim
- 4
व्यापारे खिद्यते यस्तु निमेषोन्मेषयोर् अपि
तस्यालस्यधुरीणस्य सुखं नान्यस्य कस्यचित्
vyāpāre khidyate yastu nimeṣonmeṣayor api
tasyālasyadhurīṇasya sukhaṃ nānyasya kasyacit
- 5
इदं कृतम् इदं नेति द्वन्द्वैर्मुक्तं यदा मनः
धर्मार्थकाममोक्षेषु निरपेक्षं तदा भवेत्
idaṃ kṛtam idaṃ neti dvandvairmuktaṃ yadā manaḥ
dharmārthakāmamokṣeṣu nirapekṣaṃ tadā bhavet
- 6
विरक्तो विषयद्वेष्टा रागी विषयलोलुपः
ग्रहमोक्षविहीनस्तु न विरक्तो न रागवान्
virakto viṣayadveṣṭā rāgī viṣayalolupaḥ
grahamokṣavihīnastu na virakto na rāgavān
- 7
हेयोपादेयता तावत्संसारविटपाङ्कुरः
स्पृहा जीवति यावद्वै निर्विचारदशास्पदम्
heyopādeyatā tāvatsaṃsāraviṭapāṅkuraḥ
spṛhā jīvati yāvadvai nirvicāradaśāspadam
- 8
प्रवृत्तौ जायते रागो निर्वृत्तौ द्वेष एव हि
निर्द्वन्द्वो बालवद्धीमान् एवम् एव व्यवस्थितः
pravṛttau jāyate rāgo nirvṛttau dveṣa eva hi
nirdvandvo bālavaddhīmān evam eva vyavasthitaḥ
- 9
हातुम् इच्छति संसारं रागी दुःखजिहासया
वीतरागो हि निर्दुःखस्तस्मिन्न् अपि न खिद्यति
hātum icchati saṃsāraṃ rāgī duḥkhajihāsayā
vītarāgo hi nirduḥkhastasminn api na khidyati
- 10
यस्याभिमानो मोक्षे ऽपि देहे ऽपि ममता तथा
न च ज्ञानी न वा योगी केवलं दुःखभाग् असौ
yasyābhimāno mokṣe 'pi dehe 'pi mamatā tathā
na ca jñānī na vā yogī kevalaṃ duḥkhabhāg asau
- 11
हरो यद्य् उपदेष्टा ते हरिः कमलजो ऽपि वा
तथापि न तव स्वास्थ्यं सर्वविस्मरणाद् ऋते
haro yady upadeṣṭā te hariḥ kamalajo 'pi vā
tathāpi na tava svāsthyaṃ sarvavismaraṇād ṛte

