20 shlokas
- 1
अष्टावक्र उवाच
यथातथोपदेशेन कृतार्थः सत्त्वबुद्धिमान्
आजीवम् अपि जिज्ञासुः परस्तत्र विमुह्यति
aṣṭāvakra uvāca
yathātathopadeśena kṛtārthaḥ sattvabuddhimān
ājīvam api jijñāsuḥ parastatra vimuhyati
- 2
मोक्षो विषयवैरस्यं बन्धो वैषयिको रसः
एतावद् एव विज्ञानं यथेच्छसि तथा कुरु
mokṣo viṣayavairasyaṃ bandho vaiṣayiko rasaḥ
etāvad eva vijñānaṃ yathecchasi tathā kuru
- 3
वाग्मिप्राज्ञमहोद्योगं जनं मूकजडालसम्
करोति तत्त्वबोधो ऽयम् अतस्त्यक्तो बुभुक्षुभिः
vāgmiprājñamahodyogaṃ janaṃ mūkajaḍālasam
karoti tattvabodho 'yam atastyakto bubhukṣubhiḥ
- 4
न त्वं देहो न ते देहो भोक्ता कर्ता न वा भवान्
चिद्रूपो ऽसि सदा साक्षी निरपेक्षः सुखं चर
na tvaṃ deho na te deho bhoktā kartā na vā bhavān
cidrūpo 'si sadā sākṣī nirapekṣaḥ sukhaṃ cara
- 5
रागद्वेषौ मनोधर्मौ न मनस्ते कदाचन
निर्विकल्पो ऽसि बोधात्मा निर्विकारः सुखं चर
rāgadveṣau manodharmau na manaste kadācana
nirvikalpo 'si bodhātmā nirvikāraḥ sukhaṃ cara
- 6
सर्वभूतेषु चात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि
विज्ञाय निरहंकारो निर्ममस्त्वं सुखी भव
sarvabhūteṣu cātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani
vijñāya nirahaṃkāro nirmamastvaṃ sukhī bhava
- 7
विश्वं स्फुरति यत्रेदं तरङ्गा इव सागरे
तत्त्वम् एव न सन्देहश्चिन्मूर्ते विज्वरो भव
viśvaṃ sphurati yatredaṃ taraṅgā iva sāgare
tattvam eva na sandehaścinmūrte vijvaro bhava
- 8
श्रद्धत्स्व तात श्रद्धत्स्व नात्र मोहं कुरुष्व भोः
ज्ञानस्वरूपो भगवान् आत्मा त्वं प्रकृतेः परः
śraddhatsva tāta śraddhatsva nātra mohaṃ kuruṣva bhoḥ
jñānasvarūpo bhagavān ātmā tvaṃ prakṛteḥ paraḥ
- 9
गुणैः संवेष्टितो देहस्तिष्ठत्य् आयाति याति च
आत्मा न गन्ता नागन्ता किम् एनम् अनुशोचसि
guṇaiḥ saṃveṣṭito dehastiṣṭhaty āyāti yāti ca
ātmā na gantā nāgantā kim enam anuśocasi
- 10
देहस्तिष्ठतु कल्पान्तं गच्छत्व् अद्यैव वा पुनः
क्व वृद्धिः क्व च वा हानिस्तव चिन्मात्ररूपिणः
dehastiṣṭhatu kalpāntaṃ gacchatv adyaiva vā punaḥ
kva vṛddhiḥ kva ca vā hānistava cinmātrarūpiṇaḥ
- 11
त्वय्य् अनन्तमहाम्भोधौ विश्ववीचिः स्वभावतः
उदेतु वास्तम् आयातु न ते वृद्धिर्न वा क्षतिः
tvayy anantamahāmbhodhau viśvavīciḥ svabhāvataḥ
udetu vāstam āyātu na te vṛddhirna vā kṣatiḥ
- 12
तात चिन्मात्ररूपो ऽसि न ते भिन्नम् इदं जगत्
अतः कस्य कथं कुत्र हेयोपादेयकल्पना
tāta cinmātrarūpo 'si na te bhinnam idaṃ jagat
ataḥ kasya kathaṃ kutra heyopādeyakalpanā
- 13
एकस्मिन्न् अव्यये शान्ते चिदाकाशे ऽमले त्वयि
कुतो जन्म कुतः कर्म कुतो ऽहंकार एव च
ekasminn avyaye śānte cidākāśe 'male tvayi
kuto janma kutaḥ karma kuto 'haṃkāra eva ca
- 14
यत्त्वं पश्यसि तत्रैकस्त्वम् एव प्रतिभाससे
किं पृथक्भासते स्वर्णात्कटकाङ्गदनूपुरम्
yattvaṃ paśyasi tatraikastvam eva pratibhāsase
kiṃ pṛthakbhāsate svarṇātkaṭakāṅgadanūpuram
- 15
अयं सो ऽहम् अयम्नाहं विभागम् इति संत्यज
सर्वम् आत्मेति निश्चित्य निःसंकल्पः सुखी भव
ayaṃ so 'ham ayamnāhaṃ vibhāgam iti saṃtyaja
sarvam ātmeti niścitya niḥsaṃkalpaḥ sukhī bhava
- 16
तवैवाज्ञानतो विश्वं त्वम् एकः परमार्थतः
त्वत्तो ऽन्यो नास्ति संसारी नासंसारी च कश्चन
tavaivājñānato viśvaṃ tvam ekaḥ paramārthataḥ
tvatto 'nyo nāsti saṃsārī nāsaṃsārī ca kaścana
- 17
भ्रान्तिमात्रम् इदं विश्वं न किंचिद् इति निश्चयी
निर्वासनः स्फूर्तिमात्रो न किंचिद् इव शाम्यति
bhrāntimātram idaṃ viśvaṃ na kiṃcid iti niścayī
nirvāsanaḥ sphūrtimātro na kiṃcid iva śāmyati
- 18
एक एव भवाम्भोधाव् आसीद् अस्ति भविष्यति
न ते बन्धो ऽस्ति मोक्षो वा कृतकृत्यः सुखं चर
eka eva bhavāmbhodhāv āsīd asti bhaviṣyati
na te bandho 'sti mokṣo vā kṛtakṛtyaḥ sukhaṃ cara
- 19
मा सङ्कल्पविकल्पाभ्यां चित्तं क्षोभय चिन्मय
उपशाम्य सुखं तिष्ठ स्वात्मन्य् आनन्दविग्रहे
mā saṅkalpavikalpābhyāṃ cittaṃ kṣobhaya cinmaya
upaśāmya sukhaṃ tiṣṭha svātmany ānandavigrahe
- 20
त्यजैव ध्यानं सर्वत्र मा किंचिद्धृदि धारय
आत्मा त्वं मुक्त एवासि किं विमृश्य करिष्यसि
tyajaiva dhyānaṃ sarvatra mā kiṃciddhṛdi dhāraya
ātmā tvaṃ mukta evāsi kiṃ vimṛśya kariṣyasi

