৪৭ টা শ্লোক
- 1
धर्मक्षेत्रे कुरुक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः ।
मामकाः पाण्डवाश्चैव किमकुर्वत सञ्जय ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাdharmakṣetre kurukṣetre samavetā yuyutsavaḥ |
māmakāḥ pāṇḍavāścaiva kimakurvata sañjaya ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাধৃতৰাষ্ট্ৰই ক'লে: হে সঞ্জয়, ধৰ্মৰ ক্ষেত্ৰ কুৰুক্ষেত্ৰত যুদ্ধৰ ইচ্ছাৰে গোট খোৱা মোৰ পুত্ৰসকলে আৰু পাণ্ডুৰ পুত্ৰসকলে কি কৰিলে?
- 2
दृष्ट्वा तु पाण्डवानीकं व्यूढं दुर्योधनस्तदा ।
आचार्यमुपसङ्गम्य राजा वचनमब्रवीत् ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাdṛṣṭvā tu pāṇḍavānīkaṃ vyūḍhaṃ duryodhanastadā |
ācāryamupasaṅgamya rājā vacanamabravīt ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাসঞ্জয়ে ক'লে: পাণ্ডৱসকলৰ সৈন্যবাহিনী ব্যূহ ৰচি থিয় হৈ থকা দেখি ৰজা দুৰ্যোধনে তেতিয়া আচাৰ্যৰ ওচৰলৈ গৈ এই কথা ক'লে।
- 3
पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम् ।
व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাpaśyaitāṃ pāṇḍuputrāṇāmācārya mahatīṃ camūm |
vyūḍhāṃ drupadaputreṇa tava śiṣyeṇa dhīmatā ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাহে আচাৰ্য, পাণ্ডুপুত্ৰসকলৰ এই বিশাল সৈন্যবাহিনী চাওক, যাক আপোনাৰেই বুদ্ধিমান শিষ্য দ্ৰুপদৰ পুত্ৰই ব্যূহত সজাইছে।
- 4
अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जुनसमा युधि ।
युयुधानो विराटश्च द्रुपदश्च महारथः ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাatra śūrā maheṣvāsā bhīmārjunasamā yudhi |
yuyudhāno virāṭaśca drupadaśca mahārathaḥ ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাইয়াত যুদ্ধত ভীম আৰু অৰ্জুনৰ সমান বীৰ আৰু মহাধনুৰ্ধৰসকল আছে: যুযুধান, বিৰাট আৰু মহাৰথী দ্ৰুপদ।
- 5
धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् ।
पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাdhṛṣṭaketuścekitānaḥ kāśirājaśca vīryavān |
purujitkuntibhojaśca śaibyaśca narapuṅgavaḥ ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাধৃষ্টকেতু, চেকিতান আৰু পৰাক্ৰমী কাশীৰাজ; পুৰুজিৎ, কুন্তিভোজ আৰু মানুহৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ শৈব্য।
- 6
युधामन्युश्च विक्रान्त उत्तमौजाश्च वीर्यवान् ।
सौभद्रो द्रौपदेयाश्च सर्व एव महारथाः ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাyudhāmanyuśca vikrānta uttamaujāśca vīryavān |
saubhadro draupadeyāśca sarva eva mahārathāḥ ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাসাহসী যুধামন্যু আৰু পৰাক্ৰমী উত্তমৌজা, সুভদ্ৰাৰ পুত্ৰ আৰু দ্ৰৌপদীৰ পুত্ৰসকল, এওঁলোক সকলোৱেই মহাৰথী।
- 7
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम ।
नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাasmākaṃ tu viśiṣṭā ye tānnibodha dvijottama |
nāyakā mama sainyasya saṃjñārthaṃ tānbravīmi te ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাহে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠ, আমাৰ পক্ষৰ যিসকল প্ৰধান, মোৰ সৈন্যৰ নায়ক, তেওঁলোকৰ কথাও শুনক; আপোনাৰ জ্ঞাতাৰ্থে মই তেওঁলোকৰ নাম কৈছোঁ।
- 8
भवान्भीष्मश्च कर्णश्च कृपश्च समितिञ्जयः ।
अश्वत्थामा विकर्णश्च सौमदत्तिस्तथैव च ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাbhavānbhīṣmaśca karṇaśca kṛpaśca samitiñjayaḥ |
aśvatthāmā vikarṇaśca saumadattistathaiva ca ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাআপুনি নিজে আৰু ভীষ্ম, কৰ্ণ আৰু যুদ্ধত সদায় বিজয়ী কৃপ; অশ্বত্থামা, বিকৰ্ণ আৰু সোমদত্তৰ পুত্ৰও।
- 9
अन्ये च बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः ।
नानाशस्त्रप्रहरणाः सर्वे युद्धविशारदाः ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাanye ca bahavaḥ śūrā madarthe tyaktajīvitāḥ |
nānāśastrapraharaṇāḥ sarve yuddhaviśāradāḥ ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাআৰু আন বহুতো বীৰ আছে, যিসকলে মোৰ কাৰণে প্ৰাণ দিবলৈ সাজু; তেওঁলোক নানা অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰেৰে সজ্জিত আৰু সকলোৱেই যুদ্ধত নিপুণ।
- 10
अपर्याप्तं तदस्माकं बलं भीष्माभिरक्षितम् ।
पर्याप्तं त्विदमेतेषां बलं भीमाभिरक्षितम् ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাaparyāptaṃ tadasmākaṃ balaṃ bhīṣmābhirakṣitam |
paryāptaṃ tvidameteṣāṃ balaṃ bhīmābhirakṣitam ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাভীষ্মৰ দ্বাৰা ৰক্ষিত আমাৰ এই বল অপৰিমিত, কিন্তু ভীমৰ দ্বাৰা ৰক্ষিত সিহঁতৰ বল সীমিত।
- 11
अयनेषु च सर्वेषु यथाभागमवस्थिताः ।
भीष्ममेवाभिरक्षन्तु भवन्तः सर्व एव हि ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাayaneṣu ca sarveṣu yathābhāgamavasthitāḥ |
bhīṣmamevābhirakṣantu bhavantaḥ sarva eva hi ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাসেয়েহে আপোনালোক সকলোৱে প্ৰতিটো প্ৰৱেশপথত নিজ নিজ নিৰ্দিষ্ট স্থানত দৃঢ় হৈ থাকি সকলোতকৈ আগতে ভীষ্মক ৰক্ষা কৰক।
- 12
तस्य सञ्जनयन्हर्षं कुरुवृद्धः पितामहः ।
सिंहनादं विनद्योच्चैः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাtasya sañjanayanharṣaṃ kuruvṛddhaḥ pitāmahaḥ |
siṃhanādaṃ vinadyoccaiḥ śaṅkhaṃ dadhmau pratāpavān ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাতেতিয়া দুৰ্যোধনৰ মনত উৎসাহ জগাবলৈ কুৰুবংশৰ বয়োজ্যেষ্ঠ, প্ৰতাপী পিতামহ ভীষ্মই সিংহৰ দৰে গৰ্জন কৰি শংখ বজালে।
- 13
ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च पणवानकगोमुखाः ।
सहसैवाभ्यहन्यन्त स शब्दस्तुमुलोऽभवत् ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাtataḥ śaṅkhāśca bheryaśca paṇavānakagomukhāḥ |
sahasaivābhyahanyanta sa śabdastumulo'bhavat ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাতাৰ পিছত শংখ, ভেৰী, পণৱ, ঢোল আৰু শিঙা একেলগে বাজি উঠিল, আৰু সেই শব্দ অতি ভয়ংকৰ হ'ল।
- 14
ततः श्वेतैर्हयैर्युक्ते महति स्यन्दने स्थितौ ।
माधवः पाण्डवश्चैव दिव्यौ शङ्खौ प्रदध्मतुः ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাtataḥ śvetairhayairyukte mahati syandane sthitau |
mādhavaḥ pāṇḍavaścaiva divyau śaṅkhau pradadhmatuḥ ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাতেতিয়া বগা ঘোঁৰা যোজা বিশাল ৰথত থিয় হৈ থকা মাধৱ আৰু পাণ্ডুপুত্ৰই নিজৰ দিব্য শংখ বজালে।
- 15
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः ।
पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাpāñcajanyaṃ hṛṣīkeśo devadattaṃ dhanañjayaḥ |
pauṇḍraṃ dadhmau mahāśaṅkhaṃ bhīmakarmā vṛkodaraḥ ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাহৃষীকেশে পাঞ্চজন্য বজালে, ধনঞ্জয়ে দেৱদত্ত বজালে, আৰু ভয়ংকৰ কৰ্ম কৰা বৃকোদৰে পৌণ্ড্ৰ নামৰ মহাশংখ বজালে।
- 16
अनन्तविजयं राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
नकुलः सहदेवश्च सुघोषमणिपुष्पकौ ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাanantavijayaṃ rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ |
nakulaḥ sahadevaśca sughoṣamaṇipuṣpakau ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাকুন্তীপুত্ৰ ৰজা যুধিষ্ঠিৰে অনন্তবিজয় বজালে; নকুল আৰু সহদেৱে সুঘোষ আৰু মণিপুষ্পক বজালে।
- 17
काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः ।
धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাkāśyaśca parameṣvāsaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ |
dhṛṣṭadyumno virāṭaśca sātyakiścāparājitaḥ ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাশ্ৰেষ্ঠ ধনুৰ্ধৰ কাশীৰাজ আৰু মহাৰথী শিখণ্ডী, ধৃষ্টদ্যুম্ন, বিৰাট আৰু অপৰাজিত সাত্যকি,
- 18
द्रुपदो द्रौपदेयाश्च सर्वशः पृथिवीपते ।
सौभद्रश्च महाबाहुः शङ्खान्दध्मुः पृथक्पृथक् ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাdrupado draupadeyāśca sarvaśaḥ pṛthivīpate |
saubhadraśca mahābāhuḥ śaṅkhāndadhmuḥ pṛthakpṛthak ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাহে পৃথিৱীপতি, দ্ৰুপদ আৰু দ্ৰৌপদীৰ পুত্ৰসকল, আৰু মহাবাহু সুভদ্ৰাপুত্ৰই চাৰিওফালে নিজ নিজ শংখ বজালে।
- 19
स घोषो धार्तराष्ट्राणां हृदयानि व्यदारयत् ।
नभश्च पृथिवीं चैव तुमुलोऽभ्यनुनादयन् ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাsa ghoṣo dhārtarāṣṭrāṇāṃ hṛdayāni vyadārayat |
nabhaśca pṛthivīṃ caiva tumulo'bhyanunādayan ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাসেই তুমুল শব্দই আকাশ আৰু পৃথিৱী প্ৰতিধ্বনিত কৰি ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ পুত্ৰসকলৰ হৃদয় বিদীৰ্ণ কৰিলে।
- 20
अथ व्यवस्थितान्दृष्ट्वा धार्तराष्ट्रान् कपिध्वजः ।
प्रवृत्ते शस्त्रसम्पाते धनुरुद्यम्य पाण्डवः ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাatha vyavasthitāndṛṣṭvā dhārtarāṣṭrān kapidhvajaḥ |
pravṛtte śastrasampāte dhanurudyamya pāṇḍavaḥ ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাহে ৰাজন, তেতিয়া অস্ত্ৰ নিক্ষেপ আৰম্ভ হ'বলৈ লওঁতে ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ পুত্ৰসকলক ব্যূহবদ্ধ হৈ থকা দেখি কপিধ্বজ পাণ্ডুপুত্ৰই নিজৰ ধনু তুলি ল'লে,
- 21
हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাhṛṣīkeśaṃ tadā vākyamidamāha mahīpate |
senayorubhayormadhye rathaṃ sthāpaya me'cyuta ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাআৰু হে পৃথিৱীপতি, তেওঁ হৃষীকেশক এই কথা ক'লে: হে অচ্যুত, মোৰ ৰথখন দুয়ো সৈন্যবাহিনীৰ মাজত ৰাখক,
- 22
यावदेतान्निरीक्षेऽहं योद्धुकामानवस्थितान् ।
कैर्मया सह योद्धव्यमस्मिन् रणसमुद्यमे ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাyāvadetānnirīkṣe'haṃ yoddhukāmānavasthitān |
kairmayā saha yoddhavyamasmin raṇasamudyame ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাযাতে যুদ্ধৰ ইচ্ছাৰে ইয়াত থিয় হৈ থকা এই লোকসকলক মই ভালদৰে চাব পাৰোঁ, আৰু এই ৰণত কাৰ লগত মই যুঁজিব লাগিব সেয়া জানিব পাৰোঁ।
- 23
योत्स्यमानानवेक्षेऽहं य एतेऽत्र समागताः ।
धार्तराष्ट्रस्य दुर्बुद्धेर्युद्धे प्रियचिकीर्षवः ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাyotsyamānānavekṣe'haṃ ya ete'tra samāgatāḥ |
dhārtarāṣṭrasya durbuddheryuddhe priyacikīrṣavaḥ ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাদুৰ্বুদ্ধি ধৃতৰাষ্ট্ৰপুত্ৰক যুদ্ধত সন্তুষ্ট কৰাৰ ইচ্ছাৰে যিসকল ইয়াত যুঁজিবলৈ গোট খাইছে, মই তেওঁলোকক চাব বিচাৰোঁ।
- 24
एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत ।
सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাevamukto hṛṣīkeśo guḍākeśena bhārata |
senayorubhayormadhye sthāpayitvā rathottamam ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাসঞ্জয়ে ক'লে: হে ভাৰত, গুড়াকেশে এনেদৰে কোৱাত হৃষীকেশে সেই উত্তম ৰথখন দুয়ো সৈন্যবাহিনীৰ মাজত নি ৰাখিলে,
- 25
भीष्मद्रोणप्रमुखतः सर्वेषां च महीक्षिताम् ।
उवाच पार्थ पश्यैतान्समवेतान्कुरूनिति ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাbhīṣmadroṇapramukhataḥ sarveṣāṃ ca mahīkṣitām |
uvāca pārtha paśyaitānsamavetānkurūniti ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাভীষ্ম, দ্ৰোণ আৰু সকলো ৰজাৰ সন্মুখত, আৰু ক'লে: হে পাৰ্থ, ইয়াত গোট খোৱা এই কুৰুসকলক চোৱা।
- 26
तत्रापश्यत्स्थितान्पार्थः पितॄनथ पितामहान् ।
आचार्यान्मातुलान्भ्रातॄन्पुत्रान्पौत्रान्सखींस्तथा ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাtatrāpaśyatsthitānpārthaḥ pitṝnatha pitāmahān |
ācāryānmātulānbhrātṝnputrānpautrānsakhīṃstathā ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাতাত পাৰ্থই থিয় হৈ থকা পিতৃ-স্থানীয়সকল, পিতামহসকল, আচাৰ্যসকল, মোমাইসকল, ভাইসকল, পুত্ৰসকল, নাতিসকল আৰু বন্ধুসকলক দেখিলে,
- 27
श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि ।
तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान् ॥
कृपया परयाविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत् ।
যন্ত্ৰৰ খচৰাśvaśurānsuhṛdaścaiva senayorubhayorapi |
tānsamīkṣya sa kaunteyaḥ sarvānbandhūnavasthitān ||
kṛpayā parayāviṣṭo viṣīdannidamabravīt |
যন্ত্ৰৰ খচৰাদুয়ো সৈন্যবাহিনীতে শহুৰসকল আৰু হিতাকাংক্ষীসকলকো দেখিলে। এই সকলো আত্মীয়ক থিয় হৈ থকা দেখি কুন্তীপুত্ৰ গভীৰ কৰুণাত অভিভূত হৈ বিষাদেৰে ক'লে।
- 28
दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम् ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাdṛṣṭvemaṃ svajanaṃ kṛṣṇa yuyutsuṃ samupasthitam ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাঅৰ্জুনে ক'লে: হে কৃষ্ণ, যুদ্ধৰ ইচ্ছাৰে ইয়াত থিয় হৈ থকা মোৰ এই আপোনজনসকলক দেখি,
- 29
सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति ।
वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাsīdanti mama gātrāṇi mukhaṃ ca pariśuṣyati |
vepathuśca śarīre me romaharṣaśca jāyate ||
যন্ত্ৰৰ খচৰামোৰ অংগ-প্ৰত্যংগ শিথিল হৈ পৰিছে, মুখ শুকাই গৈছে; মোৰ দেহ কঁপিছে আৰু গাৰ নোম শিয়ৰি উঠিছে।
- 30
गाण्डीवं स्रंसते हस्तात्त्वक्चैव परिदह्यते ।
न च शक्नोम्यवस्थातुं भ्रमतीव च मे मनः ॥
যন্ত্ৰৰ খচৰাgāṇḍīvaṃ sraṃsate hastāttvakcaiva paridahyate |
na ca śaknomyavasthātuṃ bhramatīva ca me manaḥ ||
যন্ত্ৰৰ খচৰাগাণ্ডীৱ মোৰ হাতৰ পৰা খহি পৰিছে আৰু ছাল জ্বলি যোৱা যেন লাগিছে। মই থিৰ হৈ থিয় দিব নোৱাৰিছোঁ, আৰু মোৰ মন যেন ঘূৰিছে।