30 shlokas
- 1
पराशर उवाच
यजुर्वेदतरोः शाखाः सप्तविंशन्महामतिः
वैशम्पायननामासौ व्यासशिष्यश्चकार वै
parāśara uvāca
yajurvedataroḥ śākhāḥ saptaviṃśanmahāmatiḥ
vaiśampāyananāmāsau vyāsaśiṣyaścakāra vai
- 2
शिष्येभ्यः प्रददौ ताश्च जगृहुस्ते ऽप्यनुक्रमात्
śiṣyebhyaḥ pradadau tāśca jagṛhuste 'pyanukramāt
- 3
याज्ञवल्क्यस्तु तस्याभूद्ब्रह्मरातसुतो द्विज
शिष्यः परमधर्मज्ञो गुरुवृत्तिपरः सदा
yājñavalkyastu tasyābhūdbrahmarātasuto dvija
śiṣyaḥ paramadharmajño guruvṛttiparaḥ sadā
- 4
ऋषिर्यो ऽद्य महामेरौ समाजेनागमिष्यति
तस्य वै सप्तरात्रात्तु ब्रह्महत्या भविष्यति
ṛṣiryo 'dya mahāmerau samājenāgamiṣyati
tasya vai saptarātrāttu brahmahatyā bhaviṣyati
- 5
पूर्वम् एवं मुनिगणैः समयो ऽभूत्कृतो द्विज
वैशम्पायन एकस्तु तं व्यतिक्रान्तवांस्तदा
pūrvam evaṃ munigaṇaiḥ samayo 'bhūtkṛto dvija
vaiśampāyana ekastu taṃ vyatikrāntavāṃstadā
- 6
स्वस्रीयं बालकं सो ऽथ पदा स्पृष्टमघातयत्
svasrīyaṃ bālakaṃ so 'tha padā spṛṣṭamaghātayat
- 7
शिष्यानाह च भोः शिष्या ब्रह्महत्यापहं व्रतम्
चरध्वं मत्कृते सर्वे न विचार्यमिदं तथा
śiṣyānāha ca bhoḥ śiṣyā brahmahatyāpahaṃ vratam
caradhvaṃ matkṛte sarve na vicāryamidaṃ tathā
- 8
अथाह याज्ञवल्क्यस्तं किम् एभिर्भगवन्द्विजैः
क्लेशितैरल्पतेजोभिश्चरिष्ये ऽहमिदं व्रतम्
athāha yājñavalkyastaṃ kim ebhirbhagavandvijaiḥ
kleśitairalpatejobhiścariṣye 'hamidaṃ vratam
- 9
ततः क्रुद्धो गुरुः प्राह याज्ञवल्क्यं महामतिः
मुच्यतां यत्त्वयाधीतं मत्तो विप्रावमानक
tataḥ kruddho guruḥ prāha yājñavalkyaṃ mahāmatiḥ
mucyatāṃ yattvayādhītaṃ matto viprāvamānaka
- 10
निस्तेजसो वदस्येतान्यस्त्वं ब्राह्मणपुंगवान्
तेन शिष्येण नार्थो ऽस्ति ममाज्ञाभङ्गकारिणा
nistejaso vadasyetānyastvaṃ brāhmaṇapuṃgavān
tena śiṣyeṇa nārtho 'sti mamājñābhaṅgakāriṇā
- 11
याज्ञवल्क्यस्ततः प्राह भक्त्यैतत्ते मयोदितम्
ममाप्यलं त्वयाधीतं यन्मया तदिदं द्विज
yājñavalkyastataḥ prāha bhaktyaitatte mayoditam
mamāpyalaṃ tvayādhītaṃ yanmayā tadidaṃ dvija
- 12
पराशर उवाच
इत्युक्त्वा रुधिराक्तानि सरूपाणि यजूंषि सः
छर्दयित्वा ददौ तस्मै ययौ च स्वेच्छया मुनिः
parāśara uvāca
ityuktvā rudhirāktāni sarūpāṇi yajūṃṣi saḥ
chardayitvā dadau tasmai yayau ca svecchayā muniḥ
- 13
यजूंष्यथ विसृष्टानि याज्ञवल्क्येन वै द्विज
जगृहुस्तित्तिरीभूत्वा तैत्तिरीयास्तु ते ततः
yajūṃṣyatha visṛṣṭāni yājñavalkyena vai dvija
jagṛhustittirībhūtvā taittirīyāstu te tataḥ
- 14
ब्रह्महत्याव्रतं चीर्णं गुरुणा चोदितैस्तु यैः
चरकाध्वर्यवस्ते तु चरणान्मुनिसत्तम
brahmahatyāvrataṃ cīrṇaṃ guruṇā coditaistu yaiḥ
carakādhvaryavaste tu caraṇānmunisattama
- 15
याज्ञवल्क्यो ऽपि मैत्रेय प्राणायामपरायणः
तुष्टाव प्रणतः सूर्यं यजूंष्यभिलषंस्ततः
yājñavalkyo 'pi maitreya prāṇāyāmaparāyaṇaḥ
tuṣṭāva praṇataḥ sūryaṃ yajūṃṣyabhilaṣaṃstataḥ
- 16
याज्ञवल्क्य उवाच
नमः सवित्रे द्वाराय मुक्तेरमिततेजसे
ऋग्यजुःसामभूताय त्रयीधामवते नमः
yājñavalkya uvāca
namaḥ savitre dvārāya mukteramitatejase
ṛgyajuḥsāmabhūtāya trayīdhāmavate namaḥ
- 17
नमो ऽग्नीषोमभूताय जगतः कारणात्मने
भास्कराय परं तेजः सौषुम्णमुरु बिभ्रते
namo 'gnīṣomabhūtāya jagataḥ kāraṇātmane
bhāskarāya paraṃ tejaḥ sauṣumṇamuru bibhrate
- 18
कलाकाष्ठानिमेषादिकालज्ञानात्मने नमः
ध्येयाय विष्णुरूपाय परमाक्षररूपिणे
kalākāṣṭhānimeṣādikālajñānātmane namaḥ
dhyeyāya viṣṇurūpāya paramākṣararūpiṇe
- 19
बिभर्ति यः सुरगणान् आप्यायेन्दुं स्वरश्मिभिः
स्वधामृतेन च पितॄंस्तस्मै तृप्त्यात्मने नमः
bibharti yaḥ suragaṇān āpyāyenduṃ svaraśmibhiḥ
svadhāmṛtena ca pitṝṃstasmai tṛptyātmane namaḥ
- 20
हिमाम्बुघर्मवृष्टीनां कर्ता भर्ता च यः प्रभुः
तस्मै त्रिकालभूताय नमः सूर्याय वेधसे
himāmbugharmavṛṣṭīnāṃ kartā bhartā ca yaḥ prabhuḥ
tasmai trikālabhūtāya namaḥ sūryāya vedhase
- 21
अपहन्ति तमो यश्च जगतो ऽस्य जगत्पतिः
सत्त्वधामधरो देवो नमस्तस्मै विवस्वते
apahanti tamo yaśca jagato 'sya jagatpatiḥ
sattvadhāmadharo devo namastasmai vivasvate
- 22
सत्कर्मयोग्यो न जनो नैवापः शौचकारणम्
यस्मिन्ननुदिते तस्मै नमो देवाय भास्वते
satkarmayogyo na jano naivāpaḥ śaucakāraṇam
yasminnanudite tasmai namo devāya bhāsvate
- 23
स्पृष्टो यदंशुभिर्लोकः क्रियायोग्यो ऽभिजायते
पवित्रताकारणाय तस्मै शुद्धात्मने नमः
spṛṣṭo yadaṃśubhirlokaḥ kriyāyogyo 'bhijāyate
pavitratākāraṇāya tasmai śuddhātmane namaḥ
- 24
नमः सवित्रे सूर्याय भास्कराय विवस्वते
आदित्यायादिभूताय देवादीनां नमो नमः
namaḥ savitre sūryāya bhāskarāya vivasvate
ādityāyādibhūtāya devādīnāṃ namo namaḥ
- 25
हिरण्मयं रथं यस्य केतवो ऽमृतधारिणः
वहन्ति भुवनालोकचक्षुषस्तं नमाम्यहम्
hiraṇmayaṃ rathaṃ yasya ketavo 'mṛtadhāriṇaḥ
vahanti bhuvanālokacakṣuṣastaṃ namāmyaham
- 26
पराशर उवाच
इत्येवमादिभिस्तेन स्तूयमानः स्तवै रविः
वाजिरूपधरः प्राह व्रीयतामिति वाञ्छितम्
parāśara uvāca
ityevamādibhistena stūyamānaḥ stavai raviḥ
vājirūpadharaḥ prāha vrīyatāmiti vāñchitam
- 27
याज्ञवल्क्यस्तदा प्राह प्रणिपत्य दिवाकरम्
यजूंषि तानि मे देहि यानि सन्ति न मे गुरौ
yājñavalkyastadā prāha praṇipatya divākaram
yajūṃṣi tāni me dehi yāni santi na me gurau
- 28
पराशर उवाच
एवमुक्तो ददौ तस्मै यजूंषि भगवान्रविः
अयातयामसंज्ञानि यानि वेत्ति न तद्गुरुः
parāśara uvāca
evamukto dadau tasmai yajūṃṣi bhagavānraviḥ
ayātayāmasaṃjñāni yāni vetti na tadguruḥ
- 29
यजूंषि यैरधीतानि तानि विप्रैर्द्विजोत्तम
वाजिनस्ते समाख्याताः सूर्यो ऽश्वः सो ऽभवद्यतः
yajūṃṣi yairadhītāni tāni viprairdvijottama
vājinaste samākhyātāḥ sūryo 'śvaḥ so 'bhavadyataḥ
- 30
शाखाभेदास्तु तेषां वै दश पञ्च च वाजिनाम्
कण्वाद्याः सुमहाभागा याज्ञवल्क्यप्रवर्तिताः
śākhābhedāstu teṣāṃ vai daśa pañca ca vājinām
kaṇvādyāḥ sumahābhāgā yājñavalkyapravartitāḥ

