39 shlokas
- 1
और्व उवाच
सचैलस्य पितुः स्नानं जाते पुत्रे विधीयते
जातकर्म तथा कुर्याच्छ्राद्धम् अभ्युदये च यत्
aurva uvāca
sacailasya pituḥ snānaṃ jāte putre vidhīyate
jātakarma tathā kuryācchrāddham abhyudaye ca yat
- 2
युग्मान्देवांश्च पित्र्यांश्च सम्यक्सव्यक्रमाद्द्विजान्
पूजयेद्भोजयेच्चैव तन्मना नान्यमानसः
yugmāndevāṃśca pitryāṃśca samyaksavyakramāddvijān
pūjayedbhojayeccaiva tanmanā nānyamānasaḥ
- 3
दध्यक्षतैः सबदरैः प्राङ्मुखोदङ्मुखो ऽपि वा
देवतीर्थेन वै पिण्डान्दद्यात्कायेन वा नृप
dadhyakṣataiḥ sabadaraiḥ prāṅmukhodaṅmukho 'pi vā
devatīrthena vai piṇḍāndadyātkāyena vā nṛpa
- 4
नान्दीमुखः पितृगणस्तेन श्राद्धेन पार्थिव
प्रीयते तत्तु कर्तव्यं पुरुषैः सर्ववृद्धिषु
nāndīmukhaḥ pitṛgaṇastena śrāddhena pārthiva
prīyate tattu kartavyaṃ puruṣaiḥ sarvavṛddhiṣu
- 5
कन्यापुत्रविवाहेषु प्रवेशे नववेश्मनः
नामकर्मणि बालानां चूडाकर्मादिके तथा
kanyāputravivāheṣu praveśe navaveśmanaḥ
nāmakarmaṇi bālānāṃ cūḍākarmādike tathā
- 6
सीमन्तोन्नयने चैव पुत्रादिमुखदर्शने
नान्दीमुखं पितृगणं पूजयेत्प्रयतो गृही
sīmantonnayane caiva putrādimukhadarśane
nāndīmukhaṃ pitṛgaṇaṃ pūjayetprayato gṛhī
- 7
पितृपूजाक्रमः प्रोक्तो वृद्धावेष समासतः
श्रूयतामवनीपाल प्रेतकर्मक्रियाविधिः
pitṛpūjākramaḥ prokto vṛddhāveṣa samāsataḥ
śrūyatāmavanīpāla pretakarmakriyāvidhiḥ
- 8
प्रेतदेहं शुभैः स्नानैः स्नापितं स्रग्विभूषितम्
दग्ध्वा ग्रामाद्बहिः स्नात्वा सचैलाः सलिलाशये
pretadehaṃ śubhaiḥ snānaiḥ snāpitaṃ sragvibhūṣitam
dagdhvā grāmādbahiḥ snātvā sacailāḥ salilāśaye
- 9
यत्र तत्र स्थितायैतदमुकायेति वादिनः
दक्षिणाभिमुखा दद्युर्बान्धवाः सलिलाञ्जलिम्
yatra tatra sthitāyaitadamukāyeti vādinaḥ
dakṣiṇābhimukhā dadyurbāndhavāḥ salilāñjalim
- 10
प्रविष्टाश्च समं गोभिर्ग्रामं नक्षत्रदर्शने
कटधर्मांस्ततः कुर्युर्भूमौ प्रस्तरशायिनः
praviṣṭāśca samaṃ gobhirgrāmaṃ nakṣatradarśane
kaṭadharmāṃstataḥ kuryurbhūmau prastaraśāyinaḥ
- 11
दातव्यो ऽनुदिनं पिण्डः प्रेताय भुवि पार्थिव
दिवा च भक्तं भोक्तव्यममांसं मनुजर्षभ
dātavyo 'nudinaṃ piṇḍaḥ pretāya bhuvi pārthiva
divā ca bhaktaṃ bhoktavyamamāṃsaṃ manujarṣabha
- 12
दिनानि तानि चेच्छातः कर्तव्यं विप्रभोजनम्
प्रेतस्तृप्तिं तथा याति बन्धुवर्गेण भुञ्जता
dināni tāni cecchātaḥ kartavyaṃ viprabhojanam
pretastṛptiṃ tathā yāti bandhuvargeṇa bhuñjatā
- 13
प्रथमे ऽह्नि तृतीये च सप्तमे नवमे तथा
वस्त्रत्यागं बहिःस्नानं कृत्वा दद्यात्तिलोदकम्
prathame 'hni tṛtīye ca saptame navame tathā
vastratyāgaṃ bahiḥsnānaṃ kṛtvā dadyāttilodakam
- 14
चतुर्थे ऽह्नि च कर्तव्यं भस्मास्थिचयनं नृप
तदूर्ध्वमङ्गस्पर्शश्च सपिण्डानामपीष्यते
caturthe 'hni ca kartavyaṃ bhasmāsthicayanaṃ nṛpa
tadūrdhvamaṅgasparśaśca sapiṇḍānāmapīṣyate
- 15
योग्याः सर्वक्रियाणां तु समानसलिलास्तथा
अनुलेपनपुष्पादिभोगादन्यत्र पार्थिव
yogyāḥ sarvakriyāṇāṃ tu samānasalilāstathā
anulepanapuṣpādibhogādanyatra pārthiva
- 16
शय्यासनोपभोगश्च सपिण्डानामपीष्यते
भस्मास्थिचयनादूर्ध्वं संयोगो न तु योषिताम्
śayyāsanopabhogaśca sapiṇḍānāmapīṣyate
bhasmāsthicayanādūrdhvaṃ saṃyogo na tu yoṣitām
- 17
बाले देशान्तरस्थे च पतिते च मुनौ मृते
सद्यः शौचं तथेच्छातो जलाग्न्युद्बन्धनादिषु
bāle deśāntarasthe ca patite ca munau mṛte
sadyaḥ śaucaṃ tathecchāto jalāgnyudbandhanādiṣu
- 18
मृतबन्धोर्दशाहानि कुलस्यान्नं न भुज्यते
दानं प्रतिग्रहो यज्ञः स्वाध्यायश्च निवर्तते
mṛtabandhordaśāhāni kulasyānnaṃ na bhujyate
dānaṃ pratigraho yajñaḥ svādhyāyaśca nivartate
- 19
विप्रस्यैतद्द्वादशाहं राजन्यस्याप्यशौचकम्
अर्धमासं तु वैश्यस्य मासं शूद्रस्य शुद्धये
viprasyaitaddvādaśāhaṃ rājanyasyāpyaśaucakam
ardhamāsaṃ tu vaiśyasya māsaṃ śūdrasya śuddhaye
- 20
अयुजो भोजयेत्कामं द्विजानाद्ये ततो दिने
दद्याद्दर्भेषु पिण्डं च प्रेतायोच्छिष्टसंनिधौ
ayujo bhojayetkāmaṃ dvijānādye tato dine
dadyāddarbheṣu piṇḍaṃ ca pretāyocchiṣṭasaṃnidhau
- 21
वार्यायुधप्रतोदास्तु दण्डश्च द्विजभोजनात्
स्प्रष्टव्यो ऽनन्तरं वर्णैः शुध्येरंस्ते ततः क्रमात्
vāryāyudhapratodāstu daṇḍaśca dvijabhojanāt
spraṣṭavyo 'nantaraṃ varṇaiḥ śudhyeraṃste tataḥ kramāt
- 22
ततः स्ववर्णधर्मा ये विप्रादीनाम् उदाहृताः
तान्कुर्वीत पुमाञ्जीवेन्निजधर्मार्जनैस्तथा
tataḥ svavarṇadharmā ye viprādīnām udāhṛtāḥ
tānkurvīta pumāñjīvennijadharmārjanaistathā
- 23
मृते ऽहनि च कर्तव्यमेकोद्दिष्टमतः परम्
आह्वानादिक्रिया दैवनियोगरहितं हि तत्
mṛte 'hani ca kartavyamekoddiṣṭamataḥ param
āhvānādikriyā daivaniyogarahitaṃ hi tat
- 24
एको ऽर्घ्यस्तत्र दातव्यस्तथैवैकं पवित्रकम्
प्रेताय पिण्डो दातव्यो भुक्तवत्सु द्विजातिषु
eko 'rghyastatra dātavyastathaivaikaṃ pavitrakam
pretāya piṇḍo dātavyo bhuktavatsu dvijātiṣu
- 25
प्रश्नश्च तत्राभिरतिर्यजमानद्विजन्मनाम्
अक्षय्यममुकस्येति वक्तव्यं विरतौ तथा
praśnaśca tatrābhiratiryajamānadvijanmanām
akṣayyamamukasyeti vaktavyaṃ viratau tathā
- 26
एकोद्दिष्टमयो धर्म इत्थम् आवत्सरात्स्मृतः
सपिण्डीकरणं तस्मिन्काले राजेन्द्र तच्छृणु
ekoddiṣṭamayo dharma ittham āvatsarātsmṛtaḥ
sapiṇḍīkaraṇaṃ tasminkāle rājendra tacchṛṇu
- 27
एकोद्दिष्टविधानेन कार्यं तदपि पार्थिव
तिलगन्धोदकैर्युक्तं तत्र पात्रचतुष्टयम्
ekoddiṣṭavidhānena kāryaṃ tadapi pārthiva
tilagandhodakairyuktaṃ tatra pātracatuṣṭayam
- 28
पात्रं प्रेतस्य तत्रैकं पैत्रं पात्रत्रयं तथा
सेचयेत्पितृपात्रेषु प्रेतपात्रं नृप त्रिषु
pātraṃ pretasya tatraikaṃ paitraṃ pātratrayaṃ tathā
secayetpitṛpātreṣu pretapātraṃ nṛpa triṣu
- 29
ततः पितृत्वमापन्ने तस्मिन्प्रेते महीपते
श्राद्धधर्मैरशेषैस्तु तत्पूर्वानर्चयेत्पितॄन्
tataḥ pitṛtvamāpanne tasminprete mahīpate
śrāddhadharmairaśeṣaistu tatpūrvānarcayetpitṝn
- 30
पुत्रः पौत्रः प्रपौत्रो वा बन्धुर्वा भ्रातृसंततिः
सपिण्डसंततिर्वापि क्रियार्हो नृप जायते
putraḥ pautraḥ prapautro vā bandhurvā bhrātṛsaṃtatiḥ
sapiṇḍasaṃtatirvāpi kriyārho nṛpa jāyate

