46 shlokas
- 1
मैत्रेय उवाच
कथिता गुरुणा सम्यग्भूसमुद्रादिसंस्थितिः
सूर्यादीनां च संस्थानं ज्योतिषामपि विस्तरात्
maitreya uvāca
kathitā guruṇā samyagbhūsamudrādisaṃsthitiḥ
sūryādīnāṃ ca saṃsthānaṃ jyotiṣāmapi vistarāt
- 2
देवादीनां तथा सृष्टिर् ऋषीणां चापि वर्णिता
चातुर्वर्ण्यस्य चोत्पत्तिस्तिर्यग्योनिगतस्य च
devādīnāṃ tathā sṛṣṭir ṛṣīṇāṃ cāpi varṇitā
cāturvarṇyasya cotpattistiryagyonigatasya ca
- 3
ध्रुवप्रह्लादचरितं विस्तराच्च त्वयोदितम्
मन्वन्तराण्यशेषाणि श्रोतुमिच्छाम्यनुक्रमात्
dhruvaprahlādacaritaṃ vistarācca tvayoditam
manvantarāṇyaśeṣāṇi śrotumicchāmyanukramāt
- 4
मन्वन्तराधिपांश्चैव शक्रदेवपुरोगमान्
भवता कथितानेताञ्श्रोतुमिच्छाम्यहं गुरो
manvantarādhipāṃścaiva śakradevapurogamān
bhavatā kathitānetāñśrotumicchāmyahaṃ guro
- 5
पराशर उवाच
अतीतानागतानीह यानि मन्वन्तराणि वै
तान्यहं भवते सम्यक्कथयामि यथाक्रमम्
parāśara uvāca
atītānāgatānīha yāni manvantarāṇi vai
tānyahaṃ bhavate samyakkathayāmi yathākramam
- 6
स्वायंभुवो मनुः पूर्वं मनुः स्वारोचिषस्तथा
उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा
svāyaṃbhuvo manuḥ pūrvaṃ manuḥ svārociṣastathā
uttamastāmasaścaiva raivataścākṣuṣastathā
- 7
षडेते मनवो ऽतीताः साम्प्रतं तु रवेः सुतः
वैवस्वतो ऽयं यस्यैतत्सप्तमं वर्तते ऽन्तरम्
ṣaḍete manavo 'tītāḥ sāmprataṃ tu raveḥ sutaḥ
vaivasvato 'yaṃ yasyaitatsaptamaṃ vartate 'ntaram
- 8
स्वायंभुवं तु कथितं कल्पादावन्तरं मया
देवास्तत्रर्षयश्चैव यथावत्कथिता मया
svāyaṃbhuvaṃ tu kathitaṃ kalpādāvantaraṃ mayā
devāstatrarṣayaścaiva yathāvatkathitā mayā
- 9
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि मनोः स्वारोचिषस्य तु
मन्वन्तराधिपान्सम्यग्देवर्षींस्तत्सुतांस्तथा
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi manoḥ svārociṣasya tu
manvantarādhipānsamyagdevarṣīṃstatsutāṃstathā
- 10
पारावताः सतुषिता देवाः स्वारोचिषे ऽन्तरे
विपश्चित्तत्र देवेन्द्रो मैत्रेयासीन्महाबलः
pārāvatāḥ satuṣitā devāḥ svārociṣe 'ntare
vipaścittatra devendro maitreyāsīnmahābalaḥ
- 11
ऊर्जः स्तम्भस्तथा प्राणो दत्तोलिरृषभस्तथा
निश्चरश्चार्वरीवांश्च तत्र सप्तर्षयो ऽभवन्
ūrjaḥ stambhastathā prāṇo dattolirṛṣabhastathā
niścaraścārvarīvāṃśca tatra saptarṣayo 'bhavan
- 12
चैत्रकिंपुरुषाद्याश्च सुताः स्वारोचिषस्य तु
द्वितीयमेतत्कथितम् अन्तरं शृणु चोत्तरम्
caitrakiṃpuruṣādyāśca sutāḥ svārociṣasya tu
dvitīyametatkathitam antaraṃ śṛṇu cottaram
- 13
तृतीये ऽप्यन्तरे ब्रह्मन्नुत्तमो नाम यो मनुः
सुशान्तिर्नाम देवेन्द्रो मैत्रेयाभूत्सुरेश्वरः
tṛtīye 'pyantare brahmannuttamo nāma yo manuḥ
suśāntirnāma devendro maitreyābhūtsureśvaraḥ
- 14
सुधामानस्तथा सत्याः शिवाश्चासन्प्रतर्दनाः
वशवर्तिनश्च पञ्चैते गणा द्वादशकाः स्मृताः
sudhāmānastathā satyāḥ śivāścāsanpratardanāḥ
vaśavartinaśca pañcaite gaṇā dvādaśakāḥ smṛtāḥ
- 15
वसिष्ठतनयास्तत्र सप्त सप्तर्षयो ऽभवन्
अजः परशुदिव्याद्यास्तथोत्तममनोः सुताः
vasiṣṭhatanayāstatra sapta saptarṣayo 'bhavan
ajaḥ paraśudivyādyāstathottamamanoḥ sutāḥ
- 16
तामसस्यान्तरे देवाः सुरूपा हरयस्तथा
सत्याश्च सुधियश्चैव सप्तविंशतिका गणाः
tāmasasyāntare devāḥ surūpā harayastathā
satyāśca sudhiyaścaiva saptaviṃśatikā gaṇāḥ
- 17
शिबिरिन्द्रस्तथा चासीच्छतयज्ञोपलक्षणः
सप्तर्षयश्च ये तेषां तत्र नामानि मे शृणु
śibirindrastathā cāsīcchatayajñopalakṣaṇaḥ
saptarṣayaśca ye teṣāṃ tatra nāmāni me śṛṇu
- 18
ज्योतिर्धामा पृथुः काव्यश्चैत्रो ऽग्निर्वनकस्तथा
पीवरश्चर्षयो ह्येते सप्त तत्रापि चान्तरे
jyotirdhāmā pṛthuḥ kāvyaścaitro 'gnirvanakastathā
pīvaraścarṣayo hyete sapta tatrāpi cāntare
- 19
नरः ख्यातिः शान्तहयो जानुजङ्घादयस्तथा
पुत्रास्तु तामसस्यासन्राजानः सुमहाबलाः
naraḥ khyātiḥ śāntahayo jānujaṅghādayastathā
putrāstu tāmasasyāsanrājānaḥ sumahābalāḥ
- 20
पञ्चमे चापि मैत्रेय रैवतो नाम नामतः
मनुर्विभुश्च तत्रेन्द्रो देवांश्चैवान्तरे शृणु
pañcame cāpi maitreya raivato nāma nāmataḥ
manurvibhuśca tatrendro devāṃścaivāntare śṛṇu
- 21
अमिताभा भूतरया वैकुण्ठाः ससुमेधसः
एते देवगणास्तत्र चतुर्दश चतुर्दश
amitābhā bhūtarayā vaikuṇṭhāḥ sasumedhasaḥ
ete devagaṇāstatra caturdaśa caturdaśa
- 22
हिरण्यरोमा वेदश्रीरूर्ध्वबाहुस्तथापरः
वेदबाहुः सुधामा च पर्जन्यश्च महामुनिः
एते सप्तर्षयो विप्र तत्रासन्रैवते ऽन्तरे
hiraṇyaromā vedaśrīrūrdhvabāhustathāparaḥ
vedabāhuḥ sudhāmā ca parjanyaśca mahāmuniḥ
ete saptarṣayo vipra tatrāsanraivate 'ntare
- 23
बलबन्धुः सुसंभाव्यः सत्यकाद्याश्च तत्सुताः
नरेन्द्राः सुमहावीर्या बभूवुर्मुनिसत्तम
balabandhuḥ susaṃbhāvyaḥ satyakādyāśca tatsutāḥ
narendrāḥ sumahāvīryā babhūvurmunisattama
- 24
स्वारोचिषश्चोत्तमश्च तामसो रैवतस्तथा
प्रियव्रतान्वया ह्येते चत्वारो मनवः स्मृताः
svārociṣaścottamaśca tāmaso raivatastathā
priyavratānvayā hyete catvāro manavaḥ smṛtāḥ
- 25
विष्णुम् आराध्य तपसा स राजर्षिः प्रियव्रतः
मन्वन्तराधिपान् एतांल्लब्धवान् आत्मवंशजान्
viṣṇum ārādhya tapasā sa rājarṣiḥ priyavrataḥ
manvantarādhipān etāṃllabdhavān ātmavaṃśajān
- 26
षष्ठे मन्वन्तरे चासीच्चाक्षुषाख्यस्तथा मनुः
मनोजवस्तथैवेन्द्रो देवानपि निबोध मे
ṣaṣṭhe manvantare cāsīccākṣuṣākhyastathā manuḥ
manojavastathaivendro devānapi nibodha me
- 27
आप्याः प्रसूता भव्याश्च पृथुगाश्च दिवौकसः
महानुभावा लेखाश्च पञ्चैते ह्यष्टका गणाः
āpyāḥ prasūtā bhavyāśca pṛthugāśca divaukasaḥ
mahānubhāvā lekhāśca pañcaite hyaṣṭakā gaṇāḥ
- 28
सुमेधा विरजाश्चैव हविष्मानुत्तमो मधुः
अतिनामा सहिष्णुश्च सप्तासन्निति चर्षयः
sumedhā virajāścaiva haviṣmānuttamo madhuḥ
atināmā sahiṣṇuśca saptāsanniti carṣayaḥ
- 29
ऊरुः पूरुः शतद्युम्नप्रमुखाः सुमहाबलाः
चाक्षुषस्य मनोः पुत्राः पृथिवीपतयो ऽभवन्
ūruḥ pūruḥ śatadyumnapramukhāḥ sumahābalāḥ
cākṣuṣasya manoḥ putrāḥ pṛthivīpatayo 'bhavan
- 30
विवस्वतः सुतो विप्र श्राद्धदेवो महाद्युतिः
मनुः संवर्तते धीमान्साम्प्रतं सप्तमे ऽन्तरे
vivasvataḥ suto vipra śrāddhadevo mahādyutiḥ
manuḥ saṃvartate dhīmānsāmprataṃ saptame 'ntare

