45 shlokas
- 1
और्व उवाच
देवगोब्राह्मणान्सिद्धवृद्धाचार्यांस्तथार्चयेत्
द्विकालं च नमेत्संध्याम् अग्नीनुपचरेत्तथा
aurva uvāca
devagobrāhmaṇānsiddhavṛddhācāryāṃstathārcayet
dvikālaṃ ca nametsaṃdhyām agnīnupacarettathā
- 2
सदानुपहते वस्त्रे प्रशस्ताश्च तथौषधीः
गारुडानि च रत्नानि बिभृयात्प्रयतो नरः
sadānupahate vastre praśastāśca tathauṣadhīḥ
gāruḍāni ca ratnāni bibhṛyātprayato naraḥ
- 3
प्रस्निग्धामलकेशश्च सुगन्धश्चारुवेषधृक्
सिताः सुमनसो हृद्या बिभृयाच्च नरः सदा
prasnigdhāmalakeśaśca sugandhaścāruveṣadhṛk
sitāḥ sumanaso hṛdyā bibhṛyācca naraḥ sadā
- 4
किंचित्परस्वं न हरेन्नाल्पमप्यप्रियं वदेत्
प्रियं च नानृतं ब्रूयान्नान्यदोषानुदीरयेत्
kiṃcitparasvaṃ na harennālpamapyapriyaṃ vadet
priyaṃ ca nānṛtaṃ brūyānnānyadoṣānudīrayet
- 5
नान्यस्त्रियं तथा वैरं रोचयेत्पुरुषेश्वर
न दुष्टयानमारोहेत्कूलच्छायां न संश्रयेत्
nānyastriyaṃ tathā vairaṃ rocayetpuruṣeśvara
na duṣṭayānamārohetkūlacchāyāṃ na saṃśrayet
- 6
विद्विष्टपतितोन्मत्तबहुवैरादिकीटकैः
बन्धकीबन्धकीभर्तृक्षुद्रानृतकथैः सह
vidviṣṭapatitonmattabahuvairādikīṭakaiḥ
bandhakībandhakībhartṛkṣudrānṛtakathaiḥ saha
- 7
तथातिव्ययशीलैश्च परिवादरतैः शठैः
बुधो मैत्रीं न कुर्वीत नैकः पन्थानमाश्रयेत्
tathātivyayaśīlaiśca parivādarataiḥ śaṭhaiḥ
budho maitrīṃ na kurvīta naikaḥ panthānamāśrayet
- 8
नावगाहेज्जलौघस्य वेगमग्रे नरेश्वर
प्रदीप्तं वेश्म न विशेन्नारोहेच्छिखरं तरोः
nāvagāhejjalaughasya vegamagre nareśvara
pradīptaṃ veśma na viśennārohecchikharaṃ taroḥ
- 9
न कुर्याद्दन्तसंघर्षं न कुष्णीयाच्च नासिकाम्
नासंवृतमुखो जृम्भेच्छ्वासकासौ च वर्जयेत्
na kuryāddantasaṃgharṣaṃ na kuṣṇīyācca nāsikām
nāsaṃvṛtamukho jṛmbhecchvāsakāsau ca varjayet
- 10
नोच्चैर्हसेत्सशब्दं च न मुञ्चेत्पवनं बुधः
नखान्न खादयेच्छिन्द्यान्न तृणं न महीं लिखेत्
noccairhasetsaśabdaṃ ca na muñcetpavanaṃ budhaḥ
nakhānna khādayecchindyānna tṛṇaṃ na mahīṃ likhet
- 11
न श्मश्रु भक्षयेल्लोष्टं न मृद्नीयाद्विचक्षणः
ज्योतींष्यमेध्यः शस्तानि नाभिवीक्षेत च प्रभो
na śmaśru bhakṣayelloṣṭaṃ na mṛdnīyādvicakṣaṇaḥ
jyotīṃṣyamedhyaḥ śastāni nābhivīkṣeta ca prabho
- 12
नग्नां परस्त्रियं चैव सूर्यं चास्तमनोदये
न हुंकुर्याच्छवं चैव शवगन्धो हि सोमजः
nagnāṃ parastriyaṃ caiva sūryaṃ cāstamanodaye
na huṃkuryācchavaṃ caiva śavagandho hi somajaḥ
- 13
चतुष्पथं चैत्यतरुं श्मशानोपवनानि च
दुष्टस्त्रीसंनिकर्षं च वर्जयेन्निशि सर्वदा
catuṣpathaṃ caityataruṃ śmaśānopavanāni ca
duṣṭastrīsaṃnikarṣaṃ ca varjayenniśi sarvadā
- 14
पूज्यदेवद्विजज्योतिश्छायां नातिक्रमेद्बुधः
नैकः शून्याटवीं गच्छेन्न च शून्यगृहे वसेत्
pūjyadevadvijajyotiśchāyāṃ nātikramedbudhaḥ
naikaḥ śūnyāṭavīṃ gacchenna ca śūnyagṛhe vaset
- 15
केशास्थिकण्टकामेध्यबलिभस्मतुषांस्तथा
स्नानार्द्रधरणीं चैव दूरतः परिवर्जयेत्
keśāsthikaṇṭakāmedhyabalibhasmatuṣāṃstathā
snānārdradharaṇīṃ caiva dūrataḥ parivarjayet
- 16
नानार्यानाश्रयेत्कांश्चिन्न जिह्मं रोचयेद्बुधः
उपसर्पेत न व्यालांश्चिरं तिष्ठेन्न चोत्थितः
nānāryānāśrayetkāṃścinna jihmaṃ rocayedbudhaḥ
upasarpeta na vyālāṃściraṃ tiṣṭhenna cotthitaḥ
- 17
अतीव जागरस्वप्ने तद्वत्स्थानासने बुधः
न सेवेत तथा शय्यां व्यायामं च नरेश्वर
atīva jāgarasvapne tadvatsthānāsane budhaḥ
na seveta tathā śayyāṃ vyāyāmaṃ ca nareśvara
- 18
दंष्ट्रिणः शृङ्गिणश्चैव प्राज्ञो दूरेण वर्जयेत्
अवश्यायं च राजेन्द्र पुरो वातातपौ तथा
daṃṣṭriṇaḥ śṛṅgiṇaścaiva prājño dūreṇa varjayet
avaśyāyaṃ ca rājendra puro vātātapau tathā
- 19
न स्नायान्न स्वपेन्नग्नो न चैवोपस्पृशेद्बुधः
मुक्तकच्छश्च नाचामेद्देवाद्यर्चां च वर्जयेत्
na snāyānna svapennagno na caivopaspṛśedbudhaḥ
muktakacchaśca nācāmeddevādyarcāṃ ca varjayet
- 20
होमदेवार्चनाद्यासु क्रियास्वाचमने तथा
नैकवस्त्रः प्रवर्तेत द्विजवाचनके जपे
homadevārcanādyāsu kriyāsvācamane tathā
naikavastraḥ pravarteta dvijavācanake jape
- 21
नासमञ्जसशीलैस्तु सहासीत कदाचन
सद्वृत्तसंनिकर्षो हि क्षणार्धम् अपि शस्यते
nāsamañjasaśīlaistu sahāsīta kadācana
sadvṛttasaṃnikarṣo hi kṣaṇārdham api śasyate
- 22
विरोधं नोत्तमैर्गच्छेन्नाधमैश्च सदा बुधः
विवाहश्च विवादश्च तुल्यशीलैर्नृपेष्यते
virodhaṃ nottamairgacchennādhamaiśca sadā budhaḥ
vivāhaśca vivādaśca tulyaśīlairnṛpeṣyate
- 23
नारभेत कलिं प्राज्ञः शुष्कवैरं च वर्जयेत्
अप्यल्पहानिः सोढव्या वैरेणार्थागमं त्यजेत्
nārabheta kaliṃ prājñaḥ śuṣkavairaṃ ca varjayet
apyalpahāniḥ soḍhavyā vaireṇārthāgamaṃ tyajet
- 24
स्नातो नाङ्गानि निर्मार्जेत्स्नानशाट्या न पाणिना
न च निर्धूनयेत्केशान्नाचामेच्चैव चोत्थितः
snāto nāṅgāni nirmārjetsnānaśāṭyā na pāṇinā
na ca nirdhūnayetkeśānnācāmeccaiva cotthitaḥ
- 25
पादेन नाक्रमेत्पादं न पूज्याभिमुखं नयेत्
वीरासनं गुरोरग्रे भजेत विनयान्वितः
pādena nākrametpādaṃ na pūjyābhimukhaṃ nayet
vīrāsanaṃ guroragre bhajeta vinayānvitaḥ
- 26
अपसव्यं न गच्छेच्च देवागारचतुष्पथान्
माङ्गल्यपूज्यांश्च ततो विपरीतान्न दक्षिणम्
apasavyaṃ na gacchecca devāgāracatuṣpathān
māṅgalyapūjyāṃśca tato viparītānna dakṣiṇam
- 27
सोमाग्न्यर्काम्बुवायूनां पूज्यानां च न संमुखम्
कुर्यात्ष्ठीवनविण्मूत्रसमुत्सर्गं च पण्डितः
somāgnyarkāmbuvāyūnāṃ pūjyānāṃ ca na saṃmukham
kuryātṣṭhīvanaviṇmūtrasamutsargaṃ ca paṇḍitaḥ
- 28
तिष्ठन्न मूत्रयेत्तद्वत्पन्थानं नावमूत्रयेत्
श्लेष्मविण्मूत्ररक्तानि सर्वदैव न लङ्घयेत्
tiṣṭhanna mūtrayettadvatpanthānaṃ nāvamūtrayet
śleṣmaviṇmūtraraktāni sarvadaiva na laṅghayet
- 29
श्लेष्मसिंहानकोत्सर्गो नान्नकाले प्रशस्यते
बलिमङ्गलजप्यादौ न होमे न महाजने
śleṣmasiṃhānakotsargo nānnakāle praśasyate
balimaṅgalajapyādau na home na mahājane
- 30
योषितो नावमन्येत न चासां विश्वसेद्बुधः
न चैवेर्ष्युर्भवेत्तासु नाधिकुर्यात्कदाचन
yoṣito nāvamanyeta na cāsāṃ viśvasedbudhaḥ
na caiverṣyurbhavettāsu nādhikuryātkadācana

