45 shlokas
- 1
पराशर उवाच
इत्याह भगवानौर्वः सगराय महात्मने
सदाचारान्पुरा सम्यङ्मैत्रेय परिपृच्छते
parāśara uvāca
ityāha bhagavānaurvaḥ sagarāya mahātmane
sadācārānpurā samyaṅmaitreya paripṛcchate
- 2
मयाप्येतदशेषेण कथितं भवतो द्विज
समुल्लङ्घ्य सदाचारं कश्चिन्नाप्नोति शोभनम्
mayāpyetadaśeṣeṇa kathitaṃ bhavato dvija
samullaṅghya sadācāraṃ kaścinnāpnoti śobhanam
- 3
मैत्रेय उवाच
षण्डापविद्धप्रमुखा विदिता भगवन्मया
उदक्याद्याश्च ये सर्वे नग्नमिच्छामि वेदितुम्
maitreya uvāca
ṣaṇḍāpaviddhapramukhā viditā bhagavanmayā
udakyādyāśca ye sarve nagnamicchāmi veditum
- 4
को नग्नः किंसमाचारो नग्नसंज्ञां नरो लभेत्
नग्नस्वरूपमिच्छामि यथावत्कथितं त्वया
ko nagnaḥ kiṃsamācāro nagnasaṃjñāṃ naro labhet
nagnasvarūpamicchāmi yathāvatkathitaṃ tvayā
- 5
पराशर उवाच
ऋग्यजुःसामसंज्ञेयं त्रयी वर्णावृतिर्द्विज
एतामुझति यो मोहात्स नग्नः पातकी स्मृतः
parāśara uvāca
ṛgyajuḥsāmasaṃjñeyaṃ trayī varṇāvṛtirdvija
etāmujhati yo mohātsa nagnaḥ pātakī smṛtaḥ
- 6
त्रयी समस्तवर्णानां द्विज संवरणं यतः
नग्नो भवत्युझितायामतस्तस्यामसंशयम्
trayī samastavarṇānāṃ dvija saṃvaraṇaṃ yataḥ
nagno bhavatyujhitāyāmatastasyāmasaṃśayam
- 7
इदं च श्रूयतामन्यद्भीष्माय सुमहात्मने
कथयामास धर्मज्ञो वसिष्ठो ऽस्मत्पितामहः
idaṃ ca śrūyatāmanyadbhīṣmāya sumahātmane
kathayāmāsa dharmajño vasiṣṭho 'smatpitāmahaḥ
- 8
मयापि तस्य गदतः श्रुतमेतन्महात्मनः
नग्नसंबन्धि मैत्रेय यत्पृष्टो ऽहमिह त्वया
mayāpi tasya gadataḥ śrutametanmahātmanaḥ
nagnasaṃbandhi maitreya yatpṛṣṭo 'hamiha tvayā
- 9
देवासुरमभूद्युद्धं दिव्यमब्दं पुरा द्विज
तस्मिन्पराजिता देवा दैत्यैर्ह्रादपुरोगमैः
devāsuramabhūdyuddhaṃ divyamabdaṃ purā dvija
tasminparājitā devā daityairhrādapurogamaiḥ
- 10
क्षीरोदस्योत्तरं कूलं गत्वातप्यन्त वै तपः
विष्णोराराधनार्थाय जगुश्चेमं स्तवं तदा
kṣīrodasyottaraṃ kūlaṃ gatvātapyanta vai tapaḥ
viṣṇorārādhanārthāya jaguścemaṃ stavaṃ tadā
- 11
देवा ऊचुः
आराधनाय लोकानां विष्णोरीशस्य यां गिरम्
वक्ष्यामो भगवानाद्यस्तया विष्णुः प्रसीदतु
devā ūcuḥ
ārādhanāya lokānāṃ viṣṇorīśasya yāṃ giram
vakṣyāmo bhagavānādyastayā viṣṇuḥ prasīdatu
- 12
यतो भूतान्यशेषाणि प्रसूतानि महात्मनः
यस्मिंश्च लयमेष्यन्ति कस्तं संस्तोतुमीश्वरः
yato bhūtānyaśeṣāṇi prasūtāni mahātmanaḥ
yasmiṃśca layameṣyanti kastaṃ saṃstotumīśvaraḥ
- 13
तथाप्यरातिविध्वंसध्वस्तवीर्या भवार्थिनः
त्वां स्तोष्यामस्तवोक्तीनां याथार्थ्यं नैव गोचरे
tathāpyarātividhvaṃsadhvastavīryā bhavārthinaḥ
tvāṃ stoṣyāmastavoktīnāṃ yāthārthyaṃ naiva gocare
- 14
त्वमुर्वी सलिलं वह्निर्वायुराकाशमेव च
समस्तमन्तःकरणं प्रधानं तत्परः पुमान्
tvamurvī salilaṃ vahnirvāyurākāśameva ca
samastamantaḥkaraṇaṃ pradhānaṃ tatparaḥ pumān
- 15
एकं तवैतद्भूतात्मन्मूर्तामूर्तमयं वपुः
आब्रह्मस्तम्बपर्यन्तं स्थानकालविभेदवत्
ekaṃ tavaitadbhūtātmanmūrtāmūrtamayaṃ vapuḥ
ābrahmastambaparyantaṃ sthānakālavibhedavat
- 16
तत्रेश तव यत्पूर्वं त्वन्नाभिकमलोद्भवम्
रूपं सर्गोपकाराय तस्मै ब्रह्मात्मने नमः
tatreśa tava yatpūrvaṃ tvannābhikamalodbhavam
rūpaṃ sargopakārāya tasmai brahmātmane namaḥ
- 17
शक्रार्करुद्रवस्वश्विमरुत्सोमादिभेदवत्
वयमेवं स्वरूपं ते तस्मै देवात्मने नमः
śakrārkarudravasvaśvimarutsomādibhedavat
vayamevaṃ svarūpaṃ te tasmai devātmane namaḥ
- 18
दम्भप्रायमसंबोधि तितिक्षादमवर्जितम्
यद्रूपं तव गोविन्द तस्मै दैत्यात्मने नमः
dambhaprāyamasaṃbodhi titikṣādamavarjitam
yadrūpaṃ tava govinda tasmai daityātmane namaḥ
- 19
नातिज्ञानवहा यस्मिन्नाड्यः स्तिमिततेजसि
शब्दादिलोभि यत्तस्मै तुभ्यं यक्षात्मने नमः
nātijñānavahā yasminnāḍyaḥ stimitatejasi
śabdādilobhi yattasmai tubhyaṃ yakṣātmane namaḥ
- 20
क्रौर्यमायामयं घोरं यच्च रूपं तवासितम्
निशाचरात्मने तस्मै नमस्ते पुरुषोत्तम
krauryamāyāmayaṃ ghoraṃ yacca rūpaṃ tavāsitam
niśācarātmane tasmai namaste puruṣottama
- 21
स्वर्गस्थधर्मिसद्धर्मफलोपकरणं तव
धर्माख्यं च तथा रूपं नमस्तस्मै जनार्दन
svargasthadharmisaddharmaphalopakaraṇaṃ tava
dharmākhyaṃ ca tathā rūpaṃ namastasmai janārdana
- 22
हर्षप्रायम् असंसर्गि गतिमद्गमनादिषु
सिद्धात्मंस्तव यद्रूपं तस्मै सिद्धात्मने नमः
harṣaprāyam asaṃsargi gatimadgamanādiṣu
siddhātmaṃstava yadrūpaṃ tasmai siddhātmane namaḥ
- 23
अतितिक्षाधनं क्रूरमुपभोगसहं हरे
द्विजिह्वं तव यद्रूपं तस्मै सर्पात्मने नमः
atitikṣādhanaṃ krūramupabhogasahaṃ hare
dvijihvaṃ tava yadrūpaṃ tasmai sarpātmane namaḥ
- 24
अवबोधि च यच्छान्तमदोषमपकल्मषम्
ऋषिरूपात्मने तस्मै विष्णो रूपाय ते नमः
avabodhi ca yacchāntamadoṣamapakalmaṣam
ṛṣirūpātmane tasmai viṣṇo rūpāya te namaḥ
- 25
भक्षयत्यथ कल्पान्ते भूतानि यद् अवारितम्
त्वद्रूपं पुण्डरीकाक्ष तस्मै कालात्मने नमः
bhakṣayatyatha kalpānte bhūtāni yad avāritam
tvadrūpaṃ puṇḍarīkākṣa tasmai kālātmane namaḥ
- 26
संभक्ष्य सर्वभूतानि देवादीन्यविशेषतः
नृत्यत्यन्ते च यद्रूपं तस्मै रुद्रात्मने नमः
saṃbhakṣya sarvabhūtāni devādīnyaviśeṣataḥ
nṛtyatyante ca yadrūpaṃ tasmai rudrātmane namaḥ
- 27
प्रवृत्त्या रजसो यच्च कर्मणां कारणात्मकम्
जनार्दन नमस्तस्मै त्वद्रूपाय नरात्मने
pravṛttyā rajaso yacca karmaṇāṃ kāraṇātmakam
janārdana namastasmai tvadrūpāya narātmane
- 28
अष्टाविंशद्वधोपेतं यद्रूपं तामसं तव
उन्मार्गगामि सर्वात्मंस्तस्मै पश्वात्मने नमः
aṣṭāviṃśadvadhopetaṃ yadrūpaṃ tāmasaṃ tava
unmārgagāmi sarvātmaṃstasmai paśvātmane namaḥ
- 29
यज्ञाङ्गभूतं यद्रूपं जगतः सिद्धिसाधनम्
वृक्षादिभेदैर्यद्भेदि तस्मै मुख्यात्मने नमः
yajñāṅgabhūtaṃ yadrūpaṃ jagataḥ siddhisādhanam
vṛkṣādibhedairyadbhedi tasmai mukhyātmane namaḥ
- 30
तिर्यङ्मनुष्यदेवादिव्योमशब्दादिकं च यत्
रूपं तवादेः सर्वस्य तस्मै सर्वात्मने नमः
tiryaṅmanuṣyadevādivyomaśabdādikaṃ ca yat
rūpaṃ tavādeḥ sarvasya tasmai sarvātmane namaḥ

