133 shlokas
- 1
श्रीदेव्युवाच
रसोपदेशदाता च कथं स्याद्वद मे प्रभो
शिष्यश्चैव कथं देव रसानुष्ठानतत्परः
śrīdevyuvāca
rasopadeśadātā ca kathaṃ syādvada me prabho
śiṣyaścaiva kathaṃ deva rasānuṣṭhānatatparaḥ
- 2
श्रीभैरव उवाच
निस्पृहो निरहंकारो लोभमायाविवर्जितः
कुलमार्गरतो नित्यं गुरुपूजारतश्च यः
śrībhairava uvāca
nispṛho nirahaṃkāro lobhamāyāvivarjitaḥ
kulamārgarato nityaṃ gurupūjārataśca yaḥ
- 3
दान्तः शिष्योपदेशज्ञः शक्तिमान्गतमत्सरः
धर्मज्ञः सत्यवाक्दक्षः शीलवान्गुणवान्शुचिः
dāntaḥ śiṣyopadeśajñaḥ śaktimāngatamatsaraḥ
dharmajñaḥ satyavākdakṣaḥ śīlavānguṇavānśuciḥ
- 4
अनेकरसशास्त्रज्ञो रसमण्डपकोविदः
रसदीक्षाविधानज्ञो यन्त्रौषधिमहारसान्
anekarasaśāstrajño rasamaṇḍapakovidaḥ
rasadīkṣāvidhānajño yantrauṣadhimahārasān
- 5
रागसंख्यां बीजकलां द्वंद्वमेलापनं विडम्
रञ्जनं सारणं तैलं दलानि क्रामणानि च
rāgasaṃkhyāṃ bījakalāṃ dvaṃdvamelāpanaṃ viḍam
rañjanaṃ sāraṇaṃ tailaṃ dalāni krāmaṇāni ca
- 6
वर्णोत्कर्षं मृदुत्वं च जारणां बालबद्धयोः
खेचरीं भूचरीं चैव यो वेत्ति स गुरुर्मतः
varṇotkarṣaṃ mṛdutvaṃ ca jāraṇāṃ bālabaddhayoḥ
khecarīṃ bhūcarīṃ caiva yo vetti sa gururmataḥ
- 7
देशकालक्रियाभिज्ञो दयादाक्षिण्यसंयुतः
लोभमायाविनिर्मुक्तो मन्त्रानुष्ठानतत्परः
deśakālakriyābhijño dayādākṣiṇyasaṃyutaḥ
lobhamāyāvinirmukto mantrānuṣṭhānatatparaḥ
- 8
सामुद्रलक्षणोपेतो गम्भीरो गुरुवत्सलः
देवाग्नियोगिनीचक्रकुलपूजारतः सदा
शिष्यो विनीतस्तन्त्रज्ञः सत्यवादी दृढव्रतः
sāmudralakṣaṇopeto gambhīro guruvatsalaḥ
devāgniyoginīcakrakulapūjārataḥ sadā
śiṣyo vinītastantrajñaḥ satyavādī dṛḍhavrataḥ
- 9
ये नराः कुम्भकुद्दालध्वजशङ्खादिलाञ्छितैः
करैरधिष्ठिता देवि योज्यास्ते निधिसाधने
ye narāḥ kumbhakuddāladhvajaśaṅkhādilāñchitaiḥ
karairadhiṣṭhitā devi yojyāste nidhisādhane
- 10
बलवन्तो महासत्त्वाः कृष्णरक्तविलोचनाः
वक्रघोणाः सदा क्रूराः प्रशस्ता बिलसाधने
balavanto mahāsattvāḥ kṛṣṇaraktavilocanāḥ
vakraghoṇāḥ sadā krūrāḥ praśastā bilasādhane
- 11
निर्मांसमूर्धपिण्डीकान्रक्तकेशान्गतालसान्
कठिनान् उष्णपादांश्च धातुवादे नियोजयेत्
nirmāṃsamūrdhapiṇḍīkānraktakeśāngatālasān
kaṭhinān uṣṇapādāṃśca dhātuvāde niyojayet
- 12
आदौ परीक्षयेद्देवि साधकान्सुसमाहितान्
ब्राह्मणान्क्षत्रियान्वैश्यान्शूद्रांश्चानुक्रमेण तु
ādau parīkṣayeddevi sādhakānsusamāhitān
brāhmaṇānkṣatriyānvaiśyānśūdrāṃścānukrameṇa tu
- 13
जितेन्द्रियाः क्लेशसहा नित्योद्यमसमन्विताः
शूराश्च कृतविद्याश्च प्रशस्ताः साधकाः प्रिये
jitendriyāḥ kleśasahā nityodyamasamanvitāḥ
śūrāśca kṛtavidyāśca praśastāḥ sādhakāḥ priye
- 14
रसदीक्षाविहीना ये प्रोक्तलक्षणवर्जिताः
विप्लावकाः पापरताः वर्जयेत्तान्प्रयत्नतः
rasadīkṣāvihīnā ye proktalakṣaṇavarjitāḥ
viplāvakāḥ pāparatāḥ varjayettānprayatnataḥ
- 15
दुश्चारिणी दुराचारा निष्ठुरा कलहप्रिया
बह्वाशिनी च दुश्चित्ता कोटराक्षी च निर्दया
रसनिन्दाकरी या च तां नारीं परिवर्जयेत्
duścāriṇī durācārā niṣṭhurā kalahapriyā
bahvāśinī ca duścittā koṭarākṣī ca nirdayā
rasanindākarī yā ca tāṃ nārīṃ parivarjayet
- 16
ईदृशीभिर्वरारोहे सम्पूर्णं क्षितिमण्डलम्
न तादृशी भवेन्नारी यादृशी रसबन्धकी
īdṛśībhirvarārohe sampūrṇaṃ kṣitimaṇḍalam
na tādṛśī bhavennārī yādṛśī rasabandhakī
- 17
काकिणी कीकणी नारी तथैव काञ्चिकाचिनी
कृष्णपक्षे ऋतुमती सा नारी काकिणी स्मृता
kākiṇī kīkaṇī nārī tathaiva kāñcikācinī
kṛṣṇapakṣe ṛtumatī sā nārī kākiṇī smṛtā
- 18
उभयपक्षे ऋतुमती सा नारी कीकणी मता
ubhayapakṣe ṛtumatī sā nārī kīkaṇī matā
- 19
शुक्लपक्षे ऋतुमती सा नारी काञ्चिकाचिनी
śuklapakṣe ṛtumatī sā nārī kāñcikācinī
- 20
नवयौवनसम्पन्ना सुरूपा चारुहासिनी
सूक्ष्मकेशा तु या नारी क्षीराहारप्रिया सदा
navayauvanasampannā surūpā cāruhāsinī
sūkṣmakeśā tu yā nārī kṣīrāhārapriyā sadā
- 21
प्रियालापकरी नित्यं शिवशास्त्रकथाप्रिया
पद्माकारं मुखं यस्या दृष्टिरिन्दीवराकृतिः
priyālāpakarī nityaṃ śivaśāstrakathāpriyā
padmākāraṃ mukhaṃ yasyā dṛṣṭirindīvarākṛtiḥ
- 22
दशना वज्रसदृशाः प्रवालसदृशो ऽधरः
यस्याः पयोधरौ देवि तुङ्गपीनौ समाव् उभौ
daśanā vajrasadṛśāḥ pravālasadṛśo 'dharaḥ
yasyāḥ payodharau devi tuṅgapīnau samāv ubhau
- 23
अश्वत्थपत्त्रसदृशी योनी यस्या भगः समः
यत्पादौ मांसलौ स्निग्धौ वर्तुलावर्तरोमकौ
aśvatthapattrasadṛśī yonī yasyā bhagaḥ samaḥ
yatpādau māṃsalau snigdhau vartulāvartaromakau
- 24
श्यामा च मध्ये क्षामा च तन्वी भक्तिपरा शिवे
पद्मिनी सा तु विज्ञेया प्रसन्ना मृगलोचना
śyāmā ca madhye kṣāmā ca tanvī bhaktiparā śive
padminī sā tu vijñeyā prasannā mṛgalocanā
- 25
पूर्णिमायाममायां वा पक्षे पक्षे रजस्वला
षड्भेदा काकिणी नाम्ना पूर्वप्रोक्ता रसप्रदा
pūrṇimāyāmamāyāṃ vā pakṣe pakṣe rajasvalā
ṣaḍbhedā kākiṇī nāmnā pūrvaproktā rasapradā
- 26
यस्य तुष्टो महादेवस्तस्य सिद्धो रसायने
तयैव देवदेवेशि रसकर्माणि कारयेत्
yasya tuṣṭo mahādevastasya siddho rasāyane
tayaiva devadeveśi rasakarmāṇi kārayet
- 27
तस्य हि निर्मला बुद्धिर्निश्चिता रससाधने
तस्माद्गुरुश्च शिष्यश्च पूर्वोक्तः सिद्धिभाग्भवेत्
tasya hi nirmalā buddhirniścitā rasasādhane
tasmādguruśca śiṣyaśca pūrvoktaḥ siddhibhāgbhavet
- 28
श्रीदेव्युवाच
ईदृशैर्लक्षणैः नारीं कुतः प्राप्नोति साधकः
यत्र रूपं महादेव लक्षणं नात्र विद्यते
śrīdevyuvāca
īdṛśairlakṣaṇaiḥ nārīṃ kutaḥ prāpnoti sādhakaḥ
yatra rūpaṃ mahādeva lakṣaṇaṃ nātra vidyate
- 29
लक्षणं विद्यते यत्र भावना नात्र विद्यते
अथवा रूपहीनाया रूपं केन प्रवर्तते
lakṣaṇaṃ vidyate yatra bhāvanā nātra vidyate
athavā rūpahīnāyā rūpaṃ kena pravartate
- 30
लक्षणत्रितयं कुत्र त्वया दृष्टं महेश्वर
तदेतज्जायते येन तमुपायं वद प्रभो
lakṣaṇatritayaṃ kutra tvayā dṛṣṭaṃ maheśvara
tadetajjāyate yena tamupāyaṃ vada prabho

