39 shlokas
- 1
पराशर उवाच
तस्याप्यायुर्धीमान् अमावसुर्विश्वावसुः श्रुतायुः शतायुर् अयुतायुर् इतिसंज्ञाः षट्पुत्रा अभवन्
parāśara uvāca
tasyāpyāyurdhīmān amāvasurviśvāvasuḥ śrutāyuḥ śatāyur ayutāyur itisaṃjñāḥ ṣaṭputrā abhavan
- 2
तथामावसोर्भीमनामा पुत्रो ऽभवत्
tathāmāvasorbhīmanāmā putro 'bhavat
- 3
भीमस्य काञ्चनः काञ्चनात्सुहोत्रः तस्यापि जह्नुः
bhīmasya kāñcanaḥ kāñcanātsuhotraḥ tasyāpi jahnuḥ
- 4
यो ऽसौ यज्ञवाटम् अखिलं गङ्गाम्भसा प्लावितम् अवलोक्य क्रोधसंरक्तलोचनो भगवन्तं यज्ञपुरुषम् आत्मनि परमेण समाधिना समारोप्याखिलम् एव गङ्गाम् अपिबत्
yo 'sau yajñavāṭam akhilaṃ gaṅgāmbhasā plāvitam avalokya krodhasaṃraktalocano bhagavantaṃ yajñapuruṣam ātmani parameṇa samādhinā samāropyākhilam eva gaṅgām apibat
- 5
अथैनं देवर्षयः प्रसादयामासुः
athainaṃ devarṣayaḥ prasādayāmāsuḥ
- 6
दुहितृत्वे चास्य गङ्गाम् अनयन्
duhitṛtve cāsya gaṅgām anayan
- 7
जह्नोश्च सुमन्तुर्नाम पुत्रो ऽभवत्
jahnośca sumanturnāma putro 'bhavat
- 8
तस्याप्य् अजकस्ततो बलाकाश्वस्तस्मात्कुशस्तस्यापि कुशाम्बुकुशनाभाधूर्तरजसो वसुश्चेति चत्वारः पुत्रा बभूवुः
tasyāpy ajakastato balākāśvastasmātkuśastasyāpi kuśāmbukuśanābhādhūrtarajaso vasuśceti catvāraḥ putrā babhūvuḥ
- 9
तेषां कुशाम्बः शक्रतुल्यो मे पुत्रो भवेद् इति तपश्चकार
teṣāṃ kuśāmbaḥ śakratulyo me putro bhaved iti tapaścakāra
- 10
तं चोग्रतपसम् अवलोक्य मा भवत्व् अन्यो ऽस्मत्तुल्यो वीर्य इत्य् आत्मनैवास्येन्द्रः पुत्रत्वम् अगच्छत्
taṃ cogratapasam avalokya mā bhavatv anyo 'smattulyo vīrya ity ātmanaivāsyendraḥ putratvam agacchat
- 11
स गाधिर्नाम पुत्रः कौशिको ऽभवत्
sa gādhirnāma putraḥ kauśiko 'bhavat
- 12
गाधिश्च सत्यवतीं कन्याम् अजनयत्
gādhiśca satyavatīṃ kanyām ajanayat
- 13
तां च भार्गवः ऋचीको वव्रे
tāṃ ca bhārgavaḥ ṛcīko vavre
- 14
गाधिर् अप्य् अतिरोषणायातिवृद्धाय ब्राह्मणाय दातुम् अनिच्छन्न् एकतः श्यामकर्णानाम् इन्दुवर्चसाम् अनिलरंहसाम् अश्वानां सहस्रं कन्याशुल्कम् अयाचत
gādhir apy atiroṣaṇāyātivṛddhāya brāhmaṇāya dātum anicchann ekataḥ śyāmakarṇānām induvarcasām anilaraṃhasām aśvānāṃ sahasraṃ kanyāśulkam ayācata
- 15
तेनाप्यृषिणा वरुणसकाशाद् उपलभ्याश्वतीर्थोत्पन्नं तादृशम् अश्वसहस्रं दत्तम्
tenāpyṛṣiṇā varuṇasakāśād upalabhyāśvatīrthotpannaṃ tādṛśam aśvasahasraṃ dattam
- 16
ततस्ताम् ऋचीकः कन्याम् उपयेमे
tatastām ṛcīkaḥ kanyām upayeme
- 17
ऋचीकश्च तस्याश्चरुम् अपत्यार्थं चकार
ṛcīkaśca tasyāścarum apatyārthaṃ cakāra
- 18
तत्प्रसादितश्च तन्मात्रे क्षत्रवरपुत्रोत्पत्तये चरुम् अपरं साधयामास
tatprasāditaśca tanmātre kṣatravaraputrotpattaye carum aparaṃ sādhayāmāsa
- 19
एष चरुर्भवत्या अयम् अपरश्चरुस्त्वन्मात्रा सम्यग् उपयोज्य इत्य् उक्त्वा वनं जगाम
eṣa carurbhavatyā ayam aparaścarustvanmātrā samyag upayojya ity uktvā vanaṃ jagāma
- 20
उपयोगकाले च तां माता सत्यवतीम् आह
upayogakāle ca tāṃ mātā satyavatīm āha
- 21
पुत्रि सर्व एवात्मपुत्रम् अतिगुणम् अभिलषति नात्मजायाभ्रातृगुणेष्व् अतीवादृतो भवतीति
putri sarva evātmaputram atiguṇam abhilaṣati nātmajāyābhrātṛguṇeṣv atīvādṛto bhavatīti
- 22
अतो ऽर्हसि ममात्मीयं चरुं दातुं मदीयं चरुम् आत्मनोपयोक्तुम्
ato 'rhasi mamātmīyaṃ caruṃ dātuṃ madīyaṃ carum ātmanopayoktum
- 23
मत्पुत्रेण हि सकलभूमण्डलपरिपालनं कार्यं कियद्वा ब्राह्मणस्य बलवीर्यसंपदेत्य् उक्ता सा स्वचरुं मात्रे दत्तवती
matputreṇa hi sakalabhūmaṇḍalaparipālanaṃ kāryaṃ kiyadvā brāhmaṇasya balavīryasaṃpadety uktā sā svacaruṃ mātre dattavatī
- 24
अथ वनाद् आगत्य सत्यवतीम् ऋषिर् अपश्यत्
atha vanād āgatya satyavatīm ṛṣir apaśyat
- 25
आह चैनाम् अतिपापे किम् इदम् अकार्यं भवत्या कृतम् अतिरौद्रं ते वपुर्लक्ष्यते
āha cainām atipāpe kim idam akāryaṃ bhavatyā kṛtam atiraudraṃ te vapurlakṣyate
- 26
नूनं त्वया त्वन्मातृसात्कृतश्चरुर् उपयुक्तो न युक्तम् एतत्
nūnaṃ tvayā tvanmātṛsātkṛtaścarur upayukto na yuktam etat
- 27
मया हि तत्र चरौ सकलैश्वर्यवीर्यशौर्यबलसंपद् आरोपिता त्वदीयचरावप्य् अखिलशान्तिज्ञानतितिक्षादिब्राह्मणगुणसंपत्
mayā hi tatra carau sakalaiśvaryavīryaśauryabalasaṃpad āropitā tvadīyacarāvapy akhilaśāntijñānatitikṣādibrāhmaṇaguṇasaṃpat
- 28
तच्च विपरीतं कुर्वन्त्यास्तवातिरौद्रास्त्रधारणपालननिष्ठः क्षत्रियाचारः पुत्रो भविष्यति तस्याश्चोपशमरुचिर्ब्राह्मणाचार इत्य् आकर्ण्यैव सा तस्य पादौ जग्राह
tacca viparītaṃ kurvantyāstavātiraudrāstradhāraṇapālananiṣṭhaḥ kṣatriyācāraḥ putro bhaviṣyati tasyāścopaśamarucirbrāhmaṇācāra ity ākarṇyaiva sā tasya pādau jagrāha
- 29
प्रणिपत्य चैनम् आह
praṇipatya cainam āha
- 30
भगवन्मयैतद् अज्ञानाद् अनुष्ठितं प्रसादं मे कुरु मैवंविधः पुत्रो भवतु कामम् एवंविधः पौत्रो भवत्व् इत्य् उक्ते मुनिर् अप्य् आह
bhagavanmayaitad ajñānād anuṣṭhitaṃ prasādaṃ me kuru maivaṃvidhaḥ putro bhavatu kāmam evaṃvidhaḥ pautro bhavatv ity ukte munir apy āha

