41 shlokas
- 1
पराशर उवाच
अतो मांधातुः पुत्रसंततिर् अभिधीयते
parāśara uvāca
ato māṃdhātuḥ putrasaṃtatir abhidhīyate
- 2
अम्बरीषस्य मांधातुस्तनयस्य युवनाश्वः पुत्रो ऽभूत्
ambarīṣasya māṃdhātustanayasya yuvanāśvaḥ putro 'bhūt
- 3
तस्माद्धरीतो यतो ऽङ्गिरसः हारीताः
tasmāddharīto yato 'ṅgirasaḥ hārītāḥ
- 4
रसातले च मौनेया नाम गन्धर्वाः षट्कोटिसंख्यास्तैर् अशेषाणि नागकुलान्य् अपहृतप्रधानरत्नाधिपत्यान्य् अक्रियन्त
rasātale ca mauneyā nāma gandharvāḥ ṣaṭkoṭisaṃkhyāstair aśeṣāṇi nāgakulāny apahṛtapradhānaratnādhipatyāny akriyanta
- 5
तैश्च गन्धर्ववीर्यविधूतैर्भगवान् अशेषदेवेशस्तवश्रवणोन्मीलितोन्निद्रपुण्डरीकनयनो जलशयनो निद्रावसानाद्विबुद्धः प्रणिपत्याभिहितः
भगवन्न् अप्यस्माकम् एतेभ्यो गन्धर्वेभ्यो भयम् उपशमम् एष्यतीति
आह भगवान् अनादिपुरुषः पुरुषोत्तमो यौवनाश्वस्य मान्धातुः पुरुकुत्सनामा पुत्रस्तम् अहम् अनुप्रविश्य तान् अशेषदुष्टगन्धर्वान् उपशमं नयिष्यामीति
taiśca gandharvavīryavidhūtairbhagavān aśeṣadeveśastavaśravaṇonmīlitonnidrapuṇḍarīkanayano jalaśayano nidrāvasānādvibuddhaḥ praṇipatyābhihitaḥ
bhagavann apyasmākam etebhyo gandharvebhyo bhayam upaśamam eṣyatīti
āha bhagavān anādipuruṣaḥ puruṣottamo yauvanāśvasya māndhātuḥ purukutsanāmā putrastam aham anupraviśya tān aśeṣaduṣṭagandharvān upaśamaṃ nayiṣyāmīti
- 6
इत्याकर्ण्य भगवते कृतप्रणामाः पुनर्नागिलोकम् आगताः पन्नगपतयो नर्मदां च पुरुकुत्सानयनाय चोदयामासुः
ityākarṇya bhagavate kṛtapraṇāmāḥ punarnāgilokam āgatāḥ pannagapatayo narmadāṃ ca purukutsānayanāya codayāmāsuḥ
- 7
सा चैनं रसातलं नीतवती
sā cainaṃ rasātalaṃ nītavatī
- 8
रसातलगतश्चासौ भगवत्तेजसाप्यायितात्मवीर्यः सकलगन्धर्वाञ्जघान
पुनश्च स्वभवनम् आजगाम
rasātalagataścāsau bhagavattejasāpyāyitātmavīryaḥ sakalagandharvāñjaghāna
punaśca svabhavanam ājagāma
- 9
सकलपन्नगपतयश्च नर्मदायै वरं ददुः
यस्ते ऽनुस्मरणसमवेतं नामग्रहणं करिष्यति न तस्य सर्पविषभयं भविष्यतीति
sakalapannagapatayaśca narmadāyai varaṃ daduḥ
yaste 'nusmaraṇasamavetaṃ nāmagrahaṇaṃ kariṣyati na tasya sarpaviṣabhayaṃ bhaviṣyatīti
- 10
अत्र च श्लोकः
नर्मदायै नमः प्रातर्नर्मदायै नमो निशि
नमो ऽस्तु नर्मदे तुभ्यं त्राहि मां विषसर्पतः
atra ca ślokaḥ
narmadāyai namaḥ prātarnarmadāyai namo niśi
namo 'stu narmade tubhyaṃ trāhi māṃ viṣasarpataḥ
- 11
इत्युच्चार्याहर्निशम् अन्धकारप्रवेशे वा न सर्पैर्दश्यते न चापि कृतानुस्मरणभुजो विषम् अपि भुक्तम् उपघाताय भविष्यति
ityuccāryāharniśam andhakārapraveśe vā na sarpairdaśyate na cāpi kṛtānusmaraṇabhujo viṣam api bhuktam upaghātāya bhaviṣyati
- 12
पुरुकुत्साय संततिविच्छेदो न भवतो भविष्यतीत्युरगपतयो वरं ददुः
purukutsāya saṃtativicchedo na bhavato bhaviṣyatītyuragapatayo varaṃ daduḥ
- 13
पुरुकुत्सो नर्मदायां त्रसदस्युम् अजीजनत्
purukutso narmadāyāṃ trasadasyum ajījanat
- 14
त्रसदस्युतः सम्भूतस्ततो ऽनरण्यस्तं रावणो दिग्विजये निजघान
अनरण्यस्य पृषदश्वः पृषदश्वस्य हर्यश्वः पुत्रो ऽभवत्
ततश्च वसुमनास्तस्यापि त्रिधन्वा त्रिधन्वनस्त्रय्यारुणः
तस्मात्सत्यव्रतो यो ऽसौ त्रिशङ्कुसंज्ञाम् अवाप
चण्डालताम् उपगतश्च
trasadasyutaḥ sambhūtastato 'naraṇyastaṃ rāvaṇo digvijaye nijaghāna
anaraṇyasya pṛṣadaśvaḥ pṛṣadaśvasya haryaśvaḥ putro 'bhavat
tataśca vasumanāstasyāpi tridhanvā tridhanvanastrayyāruṇaḥ
tasmātsatyavrato yo 'sau triśaṅkusaṃjñām avāpa
caṇḍālatām upagataśca
- 15
द्वादशवार्षिक्याम् अनावृष्ट्यां विश्वामित्रकलत्रापत्यपोषणार्थं चण्डालप्रतिग्रहपरिहरणाय जाह्नवीतीरन्यग्रोधे मृगमांसम् अनुदिनं बबन्ध
dvādaśavārṣikyām anāvṛṣṭyāṃ viśvāmitrakalatrāpatyapoṣaṇārthaṃ caṇḍālapratigrahapariharaṇāya jāhnavītīranyagrodhe mṛgamāṃsam anudinaṃ babandha
- 16
परितुष्टेन विश्वामित्रेण सशरीरः स्वर्गम् आरोपितः
parituṣṭena viśvāmitreṇa saśarīraḥ svargam āropitaḥ
- 25
त्रिशङ्कोर्हरिश्चन्द्रस्तस्माच्च रोहिताश्वस्ततश्च हरितो हरितस्य चञ्चुश्चञ्चोर्विजयवसुदेवौ रुरुको विजयाद्रुरुकस्य वृकः
triśaṅkorhariścandrastasmācca rohitāśvastataśca harito haritasya cañcuścañcorvijayavasudevau ruruko vijayādrurukasya vṛkaḥ
- 26
ततो वृकस्य बाहुः यो ऽसौ हैहयतालजङ्घादिभिः पराजितो ऽन्तर्वत्न्या महिष्या सह वनं प्रविवेश
tato vṛkasya bāhuḥ yo 'sau haihayatālajaṅghādibhiḥ parājito 'ntarvatnyā mahiṣyā saha vanaṃ praviveśa
- 27
तस्याश्च सपत्न्या गर्भस्तम्भनाय गरो दत्तः
tasyāśca sapatnyā garbhastambhanāya garo dattaḥ
- 28
तेनास्या गर्भः सप्तवर्षाणि जठर एव तस्थौ
tenāsyā garbhaḥ saptavarṣāṇi jaṭhara eva tasthau
- 29
स च बाहुर्वृद्धभावाद् और्वाश्रमसमीपे ममार
sa ca bāhurvṛddhabhāvād aurvāśramasamīpe mamāra
- 30
सा तस्य भार्या चितां कृत्वा तम् आरोप्यानुमरणकृतनिश्चयाभूत्
sā tasya bhāryā citāṃ kṛtvā tam āropyānumaraṇakṛtaniścayābhūt
- 31
अथैताम् अतीतानागतवर्तमानकालत्रयवेदी भगवान् और्वः स्वाश्रमान्निर्गत्याब्रवीत्
athaitām atītānāgatavartamānakālatrayavedī bhagavān aurvaḥ svāśramānnirgatyābravīt
- 32
अलम् अलम् अनेनासद्ग्राहेणाखिलभूमण्डलपतिर् अतिवीर्यपराक्रमो नैकयज्ञकृद् अरातिपक्षक्षयकर्ता तवोदरे चक्रवर्ती तिष्ठति
alam alam anenāsadgrāheṇākhilabhūmaṇḍalapatir ativīryaparākramo naikayajñakṛd arātipakṣakṣayakartā tavodare cakravartī tiṣṭhati
- 33
नैवम् अतिसाहसाध्यवसायिनी भवती भवेत्युक्ता सा तस्माद् अनुमरणनिर्बन्धाद्विरराम
naivam atisāhasādhyavasāyinī bhavatī bhavetyuktā sā tasmād anumaraṇanirbandhādvirarāma
- 34
तेनैव च भगवता स्वाश्रमम् आनीता
tenaiva ca bhagavatā svāśramam ānītā
- 35
तत्र कतिपयदिनाभ्यन्तरे च सहैव तेन गरेणातितेजस्वी बालको जज्ञे
tatra katipayadinābhyantare ca sahaiva tena gareṇātitejasvī bālako jajñe
- 36
तस्यौर्वो जातकर्मादिक्रिया निष्पाद्य सगर इति नाम चकार
tasyaurvo jātakarmādikriyā niṣpādya sagara iti nāma cakāra
- 37
कृतोपनयनं चैनम् और्वो वेदशास्त्राण्य् अस्त्रं चाग्नेयं भार्गवाख्यम् अध्यापयामास
kṛtopanayanaṃ cainam aurvo vedaśāstrāṇy astraṃ cāgneyaṃ bhārgavākhyam adhyāpayāmāsa
- 38
उत्पन्नबुद्धिश्च मातरम् अब्रवीत्
utpannabuddhiśca mātaram abravīt

