53 shlokas
- 1
पराशर उवाच
परीक्षितश्च जनमेजयश्रुतसेनोग्रसेनभीमसेनाश्चत्वारः पुत्राः
parāśara uvāca
parīkṣitaśca janamejayaśrutasenograsenabhīmasenāścatvāraḥ putrāḥ
- 2
जह्नोस्तु सुरथो नामात्मजो बभूव
jahnostu suratho nāmātmajo babhūva
- 3
तस्यापि विदूरथः
tasyāpi vidūrathaḥ
- 4
तस्मात्सार्वभौमः सार्वभौमाज्जयत्सेनस्तस्मादाराधितस्ततश्चायुतायुर् अयुतायोर् अक्रोधनः
tasmātsārvabhaumaḥ sārvabhaumājjayatsenastasmādārādhitastataścāyutāyur ayutāyor akrodhanaḥ
- 5
तस्माद्देवातिथिः
tasmāddevātithiḥ
- 6
ततश्च ऋक्षो ऽन्यो ऽभवत्
tataśca ṛkṣo 'nyo 'bhavat
- 7
ऋक्षाद्भीमसेनस्ततश्च दिलीपः
ṛkṣādbhīmasenastataśca dilīpaḥ
- 8
दिलीपात्प्रतीपः
dilīpātpratīpaḥ
- 9
तस्यापि देवापिशंतनुबाह्लीकसंज्ञास्त्रयः पुत्रा बभूवुः
tasyāpi devāpiśaṃtanubāhlīkasaṃjñāstrayaḥ putrā babhūvuḥ
- 10
देवापिर्बाल एवारण्यं विवेश
devāpirbāla evāraṇyaṃ viveśa
- 11
शंतनुस्तु महीपालो ऽभूत्
śaṃtanustu mahīpālo 'bhūt
- 12
अयं च तस्य श्लोकः पृथिव्यां गीयते
ayaṃ ca tasya ślokaḥ pṛthivyāṃ gīyate
- 13
यं यं कराभ्यां स्पृशति जीर्णं यौवनम् एति सः
शान्तिं चाप्नोति येनाग्र्यां कर्मणा तेन शांतनुः
yaṃ yaṃ karābhyāṃ spṛśati jīrṇaṃ yauvanam eti saḥ
śāntiṃ cāpnoti yenāgryāṃ karmaṇā tena śāṃtanuḥ
- 14
तस्य च शंतनो राष्ट्रे द्वादशवर्षाणि देवो न ववर्ष
tasya ca śaṃtano rāṣṭre dvādaśavarṣāṇi devo na vavarṣa
- 15
ततश्चाशेषराष्ट्रविनाशम् अवेक्ष्यासौ राजा ब्राह्मणान् अपृच्छत्कस्माद् अस्माकं राष्ट्रे देवो न वर्षति को ममापराध इति
tataścāśeṣarāṣṭravināśam avekṣyāsau rājā brāhmaṇān apṛcchatkasmād asmākaṃ rāṣṭre devo na varṣati ko mamāparādha iti
- 16
ततश्च तम् ऊचुर्ब्राह्मणाः
tataśca tam ūcurbrāhmaṇāḥ
- 17
अग्रजस्य ते हीयम् अवनिस्त्वया संभुज्यते अतः परिवेत्ता त्वम् इत्य् उक्तः स राजा पुनस्तान् अपृच्छत्
agrajasya te hīyam avanistvayā saṃbhujyate ataḥ parivettā tvam ity uktaḥ sa rājā punastān apṛcchat
- 18
किं मयात्र विधेयम् इति
kiṃ mayātra vidheyam iti
- 19
ततस्ते पुनर् अप्य् ऊचुः
tataste punar apy ūcuḥ
- 20
यावद्देवापिर्न पतनादिभिर्दोषैर् अभिभूयते तावद् एतत्तस्यार्हं राज्यम्
yāvaddevāpirna patanādibhirdoṣair abhibhūyate tāvad etattasyārhaṃ rājyam
- 21
तद् अलम् एतेन तु तस्मै दीयताम् इत्य् उक्ते तस्य मन्त्रिप्रवरेणाश्मराविणा तत्रारण्ये तपस्विनो वेदवादविरोधवक्तारः प्रयुक्ताः
tad alam etena tu tasmai dīyatām ity ukte tasya mantripravareṇāśmarāviṇā tatrāraṇye tapasvino vedavādavirodhavaktāraḥ prayuktāḥ
- 22
तैर् अस्याप्य् अतिऋजुमतेर्महीपतिपुत्रस्य बुद्धिर्वेदवादविरोधमार्गानुसारिण्य् अक्रियत
tair asyāpy atiṛjumatermahīpatiputrasya buddhirvedavādavirodhamārgānusāriṇy akriyata
- 23
राजा च शंतनुर्द्विजवचनोत्पन्नपरिदेवनशोकस्तान्ब्राह्मणान् अग्रतः कृत्वाग्रजस्य प्रदानायारण्यं जगाम
rājā ca śaṃtanurdvijavacanotpannaparidevanaśokastānbrāhmaṇān agrataḥ kṛtvāgrajasya pradānāyāraṇyaṃ jagāma
- 24
तदाश्रमम् उपगताश्च तम् अवनतम् अवनीपतिपुत्रं देवापिम् उपतस्थुः
tadāśramam upagatāśca tam avanatam avanīpatiputraṃ devāpim upatasthuḥ
- 25
ते ब्राह्मणा वेदवादानुबन्धीनि वचांसि राज्यम् अग्रजेन कर्तव्यम् इत्य् अर्थवन्ति तम् ऊचुः
te brāhmaṇā vedavādānubandhīni vacāṃsi rājyam agrajena kartavyam ity arthavanti tam ūcuḥ
- 26
असाव् अपि देवापिर्वेदवादविरोधयुक्तिदूषितम् अनेकप्रकारं तान् आह
asāv api devāpirvedavādavirodhayuktidūṣitam anekaprakāraṃ tān āha
- 27
ततस्ते ब्राह्मणाः शंतनुम् ऊचुः
tataste brāhmaṇāḥ śaṃtanum ūcuḥ
- 28
आगच्छ हे राजन्न् अलम् अत्रातिनिर्बन्धेन प्रशान्त एवासाव् अनावृष्टिदोषः पतितो ऽयम् अनादिकालम् अभिहितवेदवचनदूषणोच्चारणात्
āgaccha he rājann alam atrātinirbandhena praśānta evāsāv anāvṛṣṭidoṣaḥ patito 'yam anādikālam abhihitavedavacanadūṣaṇoccāraṇāt
- 29
पतिते चाग्रजे नैव ते परिवेत्तृत्वं भवतीत्य् उक्तः शंतनुः स्वपुरम् आगम्य राज्यम् अकरोत्
patite cāgraje naiva te parivettṛtvaṃ bhavatīty uktaḥ śaṃtanuḥ svapuram āgamya rājyam akarot
- 30
वेदवादविरोधवचनोच्चारणदूषिते च तस्मिन्देवापौ तिष्ठत्य् अपि ज्येष्ठभ्रातर्य् अखिलस्य निष्पत्तये ववर्ष भगवान्पर्जन्यः
vedavādavirodhavacanoccāraṇadūṣite ca tasmindevāpau tiṣṭhaty api jyeṣṭhabhrātary akhilasya niṣpattaye vavarṣa bhagavānparjanyaḥ

