94 shlokas
- 1
सूर्यस्य भगवन्वंशः कथितो भवता मम
सोमस्य वंशे त्वखिलाञ्श्रोतुम् इच्छामि पार्थिवान्
sūryasya bhagavanvaṃśaḥ kathito bhavatā mama
somasya vaṃśe tvakhilāñśrotum icchāmi pārthivān
- 2
कीर्त्यते स्थिरकीर्तीनां येषाम् अद्यापि संततिः
प्रसादसुमुखस्तन्मे ब्रह्मन्न् आख्यातुम् अर्हसि
kīrtyate sthirakīrtīnāṃ yeṣām adyāpi saṃtatiḥ
prasādasumukhastanme brahmann ākhyātum arhasi
- 3
पराशर उवाच
श्रूयतां मुनिशार्दूल वंशः प्रथिततेजसः
सोमस्यानुक्रमात्ख्याता यत्रोर्वीपतयो ऽभवन्
parāśara uvāca
śrūyatāṃ muniśārdūla vaṃśaḥ prathitatejasaḥ
somasyānukramātkhyātā yatrorvīpatayo 'bhavan
- 4
अयं हि वंशो ऽतिबलपराक्रमद्युतिशीलचेष्टावद्भिर् अतिगुणान्वितैर्नहुषययातिकार्तवीर्यार्जुनादिभिर्भूपालैर् अलंकृतः तम् अहं कथयामि श्रूयताम्
ayaṃ hi vaṃśo 'tibalaparākramadyutiśīlaceṣṭāvadbhir atiguṇānvitairnahuṣayayātikārtavīryārjunādibhirbhūpālair alaṃkṛtaḥ tam ahaṃ kathayāmi śrūyatām
- 5
अखिलजगत्स्रष्टुर्भगवतो नारायणस्य नाभिसरोजसमुद्भवाब्जयोनेर्ब्रह्मणः पुत्रो ऽत्रिः
akhilajagatsraṣṭurbhagavato nārāyaṇasya nābhisarojasamudbhavābjayonerbrahmaṇaḥ putro 'triḥ
- 6
अत्रेः सोमः
atreḥ somaḥ
- 7
तं च भगवान् अब्जयोनिः अशेषौषधीद्विजनक्षत्राणाम् आधिपत्ये ऽभ्यषेचयत्
taṃ ca bhagavān abjayoniḥ aśeṣauṣadhīdvijanakṣatrāṇām ādhipatye 'bhyaṣecayat
- 8
स च राजसूयम् अकरोत्
sa ca rājasūyam akarot
- 9
तत्प्रभावाद् अत्युत्कृष्टाधिपत्याधिष्ठातृत्वाच्चैनं मद आविवेश
tatprabhāvād atyutkṛṣṭādhipatyādhiṣṭhātṛtvāccainaṃ mada āviveśa
- 10
मदावलेपाच्च सकलदेवगुरोर्बृहस्पतेस्तारां नाम पत्नीं जहार
madāvalepācca sakaladevagurorbṛhaspatestārāṃ nāma patnīṃ jahāra
- 11
बहुशश्च बृहस्पतिचोदितेन भगवता ब्रह्मणा चोद्यमानः सकलैश्च देवर्षिभिर्याचमानो ऽपि न मुमोच
bahuśaśca bṛhaspaticoditena bhagavatā brahmaṇā codyamānaḥ sakalaiśca devarṣibhiryācamāno 'pi na mumoca
- 12
तस्य चन्द्रस्य च बृहस्पतेर्द्वेषाद् उशना पार्ष्णिग्राहो ऽभूत्
tasya candrasya ca bṛhaspaterdveṣād uśanā pārṣṇigrāho 'bhūt
- 13
अङ्गिरसश्च सकाशाद् उपलब्धविद्यो भगवान्रुद्रो बृहस्पतेः साहाय्यम् अकरोत्
aṅgirasaśca sakāśād upalabdhavidyo bhagavānrudro bṛhaspateḥ sāhāyyam akarot
- 14
यतश्चोशना ततो जम्भकुम्भाद्याः समस्ता एव दैत्यदानवनिकाया महान्तम् उद्यमं चक्रुः
yataścośanā tato jambhakumbhādyāḥ samastā eva daityadānavanikāyā mahāntam udyamaṃ cakruḥ
- 15
बृहस्पतेर् अपि सकलदेवसैन्ययुतः सहायः शक्रो ऽभवत्
bṛhaspater api sakaladevasainyayutaḥ sahāyaḥ śakro 'bhavat
- 16
एवं च तयोर् अतीवोग्रसंग्रामस्तारानिमित्तस्तारकामयो नामाभूत्
evaṃ ca tayor atīvograsaṃgrāmastārānimittastārakāmayo nāmābhūt
- 17
ततश्च समस्तशस्त्राण्यसुरेषु रुद्रपुरोगमा देवा देवेषु चाशेषदानवा मुमुचुः
tataśca samastaśastrāṇyasureṣu rudrapurogamā devā deveṣu cāśeṣadānavā mumucuḥ
- 18
एवं देवासुराहवसंक्षोभक्षुब्धहृदयम् अशेषं एव जगद्ब्रह्माणं शरणं जगाम
evaṃ devāsurāhavasaṃkṣobhakṣubdhahṛdayam aśeṣaṃ eva jagadbrahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagāma
- 19
ततश्च भगवान् अब्जयोनिर् अप्युशनसं शंकरम् असुरान्देवांश्च निवार्य बृहस्पतये ताराम् अदापयत्
tataśca bhagavān abjayonir apyuśanasaṃ śaṃkaram asurāndevāṃśca nivārya bṛhaspataye tārām adāpayat
- 20
तां चान्तःप्रसवाम् अवलोक्य बृहस्पतिर् अप्याह
tāṃ cāntaḥprasavām avalokya bṛhaspatir apyāha
- 21
नैष मम क्षेत्रे भवत्यान्यस्य सुतो धार्यः समुत्सृजैनम् अलम् अलम् अतिधार्ष्ट्येनेति
naiṣa mama kṣetre bhavatyānyasya suto dhāryaḥ samutsṛjainam alam alam atidhārṣṭyeneti
- 22
सा च तेनैवम् उक्तातिपतिव्रता भर्तृवचनानन्तरं तम् इषीकास्तम्बे गर्भम् उत्ससर्ज
sā ca tenaivam uktātipativratā bhartṛvacanānantaraṃ tam iṣīkāstambe garbham utsasarja
- 23
स चोत्सृष्टमात्र एवातितेजसा देवानां तेजांस्याचिक्षेप
sa cotsṛṣṭamātra evātitejasā devānāṃ tejāṃsyācikṣepa
- 24
बृहस्पतिम् इन्दुं च तस्य कुमारस्यातिचारुतया साभिलाषौ दृष्ट्वा देवाः समुत्पन्नसंदेहास्तारां पप्रच्छुः
bṛhaspatim induṃ ca tasya kumārasyāticārutayā sābhilāṣau dṛṣṭvā devāḥ samutpannasaṃdehāstārāṃ papracchuḥ
- 25
सत्यं कथयास्माकम् इति सुभगे सोमस्याथ वा बृहस्पतेर् अयं पुत्र इति
satyaṃ kathayāsmākam iti subhage somasyātha vā bṛhaspater ayaṃ putra iti
- 26
एवं तैर् उक्ता सा तारा ह्रिया किंचिन्नोवाच
evaṃ tair uktā sā tārā hriyā kiṃcinnovāca
- 27
बहुशो ऽप्यभिहिता यदासौ देवेभ्यो नाचचक्षे ततः स कुमारस्तां शप्तुम् उद्यतः प्राह
bahuśo 'pyabhihitā yadāsau devebhyo nācacakṣe tataḥ sa kumārastāṃ śaptum udyataḥ prāha
- 28
दुष्टे ऽम्ब कस्मान्मम तातं नाख्यासि
duṣṭe 'mba kasmānmama tātaṃ nākhyāsi
- 29
अद्यैव ते व्यलीकलज्जावत्यास्तथा शास्तिम् अहं करोमि
adyaiva te vyalīkalajjāvatyāstathā śāstim ahaṃ karomi
- 30
यथा च नैवम् अद्याप्यतिमन्थरवचना भविष्यसीति
yathā ca naivam adyāpyatimantharavacanā bhaviṣyasīti

