50 shlokas
- 1
मैत्रेय उवाच
हिरण्यकशिपुत्वे च रावणत्वे च विष्णुना
अवाप निहतो भोगान् अप्राप्यान् अमरैर् अपि
maitreya uvāca
hiraṇyakaśiputve ca rāvaṇatve ca viṣṇunā
avāpa nihato bhogān aprāpyān amarair api
- 2
न लयं तत्र तेनैव निहतः स कथं पुनः
सम्प्राप्तः शिशुपालत्वे सायुज्यं शाश्वते हरौ
na layaṃ tatra tenaiva nihataḥ sa kathaṃ punaḥ
samprāptaḥ śiśupālatve sāyujyaṃ śāśvate harau
- 3
एतद् इच्छाम्य् अहं श्रोतुं सर्वधर्मभृतां वर
कौतूहलपरेणैतत्पृष्टो मे वक्तुम् अर्हसि
etad icchāmy ahaṃ śrotuṃ sarvadharmabhṛtāṃ vara
kautūhalapareṇaitatpṛṣṭo me vaktum arhasi
- 4
पराशर उवाच
दैत्येश्वरस्य वधायाखिललोकोत्पत्तिस्थितिविनाशकारिणा पूर्वं तनुग्रहणं कुर्वता नृसिंहरूपम् आविष्कृतम्
parāśara uvāca
daityeśvarasya vadhāyākhilalokotpattisthitivināśakāriṇā pūrvaṃ tanugrahaṇaṃ kurvatā nṛsiṃharūpam āviṣkṛtam
- 5
तत्र च हिरण्यकशिपोर्विष्णुरयमित्येतन्न मनस्यभूत्
tatra ca hiraṇyakaśiporviṣṇurayamityetanna manasyabhūt
- 6
निरतिशयपुण्यसमुद्भूतम् एतत्सत्त्वजातम् इति
niratiśayapuṇyasamudbhūtam etatsattvajātam iti
- 7
रजोद्रेकप्रेरितैकाग्रमतिस्तद्भावनायोगात्ततो ऽवाप्तवधहैतुकीं निरतिशयाम् एवाखिलत्रैलोक्याधिक्यकारिणीं दशाननत्वे भोगसंपदम् अवाप
rajodrekapreritaikāgramatistadbhāvanāyogāttato 'vāptavadhahaitukīṃ niratiśayām evākhilatrailokyādhikyakāriṇīṃ daśānanatve bhogasaṃpadam avāpa
- 8
न तु स तस्मिन्न् अनादिनिधने परब्रह्मभूते भगवत्य् अनालम्बिनि कृते मनसस्तल्लयम् अवाप
na tu sa tasminn anādinidhane parabrahmabhūte bhagavaty anālambini kṛte manasastallayam avāpa
- 9
एवं दशाननत्वे ऽप्य् अनङ्गपराधीनतया जानकीसमासक्तचेतसा भगवता दाशरथिरूपधारिणा हतस्य तद्रूपदर्शनम् एवासीत्नायम् अच्युत इत्यासक्तिर्विपद्यतो ऽन्तःकरणे मानुषबुद्धिर् एव केवलम् अस्याभूत्
evaṃ daśānanatve 'py anaṅgaparādhīnatayā jānakīsamāsaktacetasā bhagavatā dāśarathirūpadhāriṇā hatasya tadrūpadarśanam evāsītnāyam acyuta ityāsaktirvipadyato 'ntaḥkaraṇe mānuṣabuddhir eva kevalam asyābhūt
- 10
पुनर् अप्य् अच्युतविनिपातमात्रफलम् अखिलभूमण्डलश्लाघ्यचेदिराजकुले जन्म अव्याहतैश्वर्यं शिशुपालत्वे ऽप्य् अवाप
punar apy acyutavinipātamātraphalam akhilabhūmaṇḍalaślāghyacedirājakule janma avyāhataiśvaryaṃ śiśupālatve 'py avāpa
- 11
तत्र त्व् अखिलानाम् एव स भगवन्नाम्नां त्वंकारकारणम् अभवत्
tatra tv akhilānām eva sa bhagavannāmnāṃ tvaṃkārakāraṇam abhavat
- 12
ततश्च तत्कालकृतानां तेषाम् अशेषाणाम् एवाच्युतनाम्नाम् अनवरतम् अनेकजन्मसु वर्धितविद्वेषानुबन्धिचित्तो विनिन्दनसंतर्जनादिषूच्चारणम् अकरोत्
tataśca tatkālakṛtānāṃ teṣām aśeṣāṇām evācyutanāmnām anavaratam anekajanmasu vardhitavidveṣānubandhicitto vinindanasaṃtarjanādiṣūccāraṇam akarot
- 13
तच्च रूपम् उत्फुल्लपद्मदलामलाक्षिम् अत्युज्ज्वलपीतवस्त्रधार्यमलकिरीटकेयूरहारकटकादिशोभितम् उदारचतुर्बाहुशङ्खचक्रगदाधरम् अतिप्ररूढवैरानुभावाद् अटनभोजनस्नानासनशयनादिष्व् अशेषावस्थान्तरेषु नान्यत्रोपययावस्य चेतसः
tacca rūpam utphullapadmadalāmalākṣim atyujjvalapītavastradhāryamalakirīṭakeyūrahārakaṭakādiśobhitam udāracaturbāhuśaṅkhacakragadādharam atiprarūḍhavairānubhāvād aṭanabhojanasnānāsanaśayanādiṣv aśeṣāvasthāntareṣu nānyatropayayāvasya cetasaḥ
- 14
ततस्तम् एवाक्रोशेषूच्चारयंस्तम् एव हृदयेन धारयन्न् आत्मवधाय यावद्भगवद्धस्तचक्रांशुमालोज्ज्वलम् अक्षयतेजःस्वरूपं ब्रह्मभूतम् अपगतद्वेषादिदोषं भगवन्तम् अद्राक्षीत्
tatastam evākrośeṣūccārayaṃstam eva hṛdayena dhārayann ātmavadhāya yāvadbhagavaddhastacakrāṃśumālojjvalam akṣayatejaḥsvarūpaṃ brahmabhūtam apagatadveṣādidoṣaṃ bhagavantam adrākṣīt
- 15
तावच्च भगवच्चक्रेणाशु व्यापादितस्तत्स्मरणदग्धाखिलाघसंचयो भगवतान्तम् उपनीतस्तस्मिन्न् एव लयम् उपययौ
tāvacca bhagavaccakreṇāśu vyāpāditastatsmaraṇadagdhākhilāghasaṃcayo bhagavatāntam upanītastasminn eva layam upayayau
- 16
एतत्तवाखिलं मयाभिहितम्
etattavākhilaṃ mayābhihitam
- 17
अयं हि भगवान्कीर्तितश्च संस्मृतश्च द्वेषानुबन्धेनापि अखिलसुरासुरादिदुर्लभं फलं प्रयच्छति किमुत सम्यग्भक्तिमताम् इति
ayaṃ hi bhagavānkīrtitaśca saṃsmṛtaśca dveṣānubandhenāpi akhilasurāsurādidurlabhaṃ phalaṃ prayacchati kimuta samyagbhaktimatām iti
- 18
वसुदेवस्य त्व् आनकदुन्दुभेः पौरवीरोहिणीमदिराभद्रादेवकीप्रमुखा बह्व्यः पत्न्यो ऽभवन्
vasudevasya tv ānakadundubheḥ pauravīrohiṇīmadirābhadrādevakīpramukhā bahvyaḥ patnyo 'bhavan
- 19
बलभद्रशठसारणदुर्मदादीन्पुत्रान्रोहिण्याम् आनकदुन्दुभिर् उत्पादयामास
balabhadraśaṭhasāraṇadurmadādīnputrānrohiṇyām ānakadundubhir utpādayāmāsa
- 20
बलदेवो ऽपि रेवत्यां विशठोल्मुकौ पुत्राव् अजनयत्
baladevo 'pi revatyāṃ viśaṭholmukau putrāv ajanayat
- 21
सार्ष्टिमार्ष्टिशिशुसत्यसत्यधृतिप्रमुखाः सारणात्मजाः
sārṣṭimārṣṭiśiśusatyasatyadhṛtipramukhāḥ sāraṇātmajāḥ
- 22
भद्राश्वभद्रबाहुदुर्दमभूताद्याः रोहिण्याः कुलजाः
bhadrāśvabhadrabāhudurdamabhūtādyāḥ rohiṇyāḥ kulajāḥ
- 23
नन्दोपनन्दकृतकाद्या मदिरायास्तनयाः
nandopanandakṛtakādyā madirāyāstanayāḥ
- 24
भद्रायाश्चोपनिधिगदाद्याः
bhadrāyāścopanidhigadādyāḥ
- 25
वैशाल्यां च कौशिकम् एकम् एवाजनयत्
vaiśālyāṃ ca kauśikam ekam evājanayat
- 26
आनकदुन्दुभेर्देवक्याम् अपि कीर्तिमत्सुषेणोदायुभद्रसेनर्जदासभद्रदेवाख्याः षट्पुत्रा जज्ञिरे
ānakadundubherdevakyām api kīrtimatsuṣeṇodāyubhadrasenarjadāsabhadradevākhyāḥ ṣaṭputrā jajñire
- 27
तांश्च सर्वान् एव कंसो घातितवान्
tāṃśca sarvān eva kaṃso ghātitavān
- 28
अनन्तरं च सप्तमं गर्भम् अर्धरात्रे भगवत्प्रहिता योगनिद्रा रोहिण्या जठरम् आकृष्य नीतवती
anantaraṃ ca saptamaṃ garbham ardharātre bhagavatprahitā yoganidrā rohiṇyā jaṭharam ākṛṣya nītavatī
- 29
कर्षणाच्चासावपि संकर्षणाख्याम् अगमत्
karṣaṇāccāsāvapi saṃkarṣaṇākhyām agamat
- 30
ततश्च सकलजगन्महातरुमूलभूतो भूतभविष्यदादिसकलसुरासुरमुनिजनमनसाम् अप्यगोचरो ऽब्जभवप्रमुखैर् अनलमुखैः प्रणम्यावनिभारहरणाय प्रसादितो भगवान् अनादिमध्यनिधनो देवकीगर्भम् अवततार वासुदेवः
tataśca sakalajaganmahātarumūlabhūto bhūtabhaviṣyadādisakalasurāsuramunijanamanasām apyagocaro 'bjabhavapramukhair analamukhaiḥ praṇamyāvanibhāraharaṇāya prasādito bhagavān anādimadhyanidhano devakīgarbham avatatāra vāsudevaḥ

